عمارت باشکوه عالی قاپو
photo by Ali Ahmadvand

به #اصفهان که می روی ، در ضلع غربی میدان نقش جهان روبه روی مسجد شیخ لطف الله،  عمارتی 6 طبقه دیده ها را مجذوب خود می کند. عمارتی متعلق به عصر صفوی و ازمهمترین شاهکارهای معماری اوائل قرن یازدهم هجری که از شهرتی جهانی برخوردار است.
این کاخ در زمان صفویه از بهترین کاخ‌های دنیا محسوب می‌شده و بزرگترین کاخى است که در پایتخت وجود داشته است بنابراین هر آنچه لازمه یک کاخ سلطنتى بوده در آن وجود داشته است.

همراه با کارناوال به بازدید عمارت عالی قاپو می رویم.

عمارت باشکوه عالی قاپو
عمارت باشکوه عالی قاپو

در میدان نقش جهان ، هر طرف را که نگاه می کنیم، شاهکاری عالی از هنر و معماری ایرانی اسلامی را میبینیم.

به سمت ضلع غربی میدان می رویم، عمارتی با معماری جالب و ایوانی وسیع خواهیم دید که با دیدنش تاریخ ایران در عصر صفوی برایت بازگو می شود. در ذهنت شاه عباس و همراهان را در ایوان می بینی که نظاره گر بازی چوگان و یا چراغانی ها هستند ، صدای هیاهوی بازیکنان که می خواهند در مقابل چشمان شاه بهتربن بازی خود را نشان دهند و صدای نفس اسبانی که برای سربلندی سرنشینش ، چابک می تازد.

اشتیاقت برای ورود به عمارت بیشتر از قبل می شود و بی درنگ به سمت درب ورودی عمارت حرکت می کنی و می خواهی بدانی سرگذشت این عمارت را...

عمارت عالی قاپو

عالی قاپو را با هم ببنیم...

نگاهی گذرا به ساخت عالی قاپو

بعد از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول در اواخر قرن دهم هجری شمسی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی ساخته شد. این بنا طی 5 مرحله معماری تکمیل شد.

عالی قاپو در ابتدا درب ورودی باشکوه دولتخانه صفوی بوده و میدان امام(شاه) را به مجموعه دولتخانه و عمارت رکیب خانه، جبه خانه، تالار تيموری، تالار طويله، تالار سرپوشيده و کاخ چهلستون و بناهای دیگر مرتبط می ساخته.

بنای اولیه عالی قاپو در دوره شاه عباس اول پایه گذاری شد و جانشینان وی آن را تکمیل کردند.  در دوران قاجار عالي قاپو چند سال محل سکونت و کار ظل السلطان بود او نیز تغييراتی را در کتيبه های آن ایجاد کرد کتيبه های جبهه شرقی بنا و الواح خط نگاشته سردر ورودی که با اشعاری تعميرات سال ۱۲۷۴ را بیان می کند از تغییرات ظل السلطان است.

عمارت باشکوه عالی قاپو
عمارت باشکوه عالی قاپو

معماری عالی قاپو

این عمارت ، بنایی با 6 طبقه و بلندای 48 متر است که طبقات به وسیله سه راه پله ،  بهم راه دارند. از این سه دستگاه پله ، دوراه پله قرینه در غرب ساختمان به صورت مارپیچ  و دیگری پلکان شاهی زیگزاکی شکل است.

دو تالار در طبقه همکف وجود دارد که مربوط به امور اداری و ديوانی عهد صفوی بوده که صدرخانه يا کشيک خانه ناميده می شدند.

ایوان بزرگی که 18 ستون رفیع آن را نگه داشته در طبقه سوم قرار دارد، در گذشته تمام ستون ها مزین به آینه کاری بودند و سقف آن مملو از تزیینات چوبی ونقاشی های زیبایی بوده  است. در قسمت مرکزی این ایوان حوضی زیبا از مرر و مس وجود دارد. تالار بزرگ با اتاق ها و طاق های بسیار زیبایی که با نقاشی  دیوارهای آن تزیین شده در پشت این ایوان قرار دارد. از ايوان کوچکی که پشت اين تالار است گنبد زيبا و ساده توحيد خانه نمايان است. صوفیان و درویش ها شب های جمعه در دوره صفوی در این مکان گرد هم می آمدند. همچین سران دولتی از این طبقه نظاره گر مسابقات چوگان بودند. طبقات بعدی نیز شامل يک سالن بزرگ در وسط و چندين اتاق کوچک در اطراف هستند.

عالی قاپو
photo by Pedram Mohebi
راه پله ی مارپیچ عالی قاپو
photo by Mohamad Khorsand
پله های شاهی

مراحل ساخت عالی قاپو

ساخت این عمارت باشکوه ، 5 مرحله ساختمانی را پشت سر  گذاشته است.

اول : آنکه به صورت ورودی دیگر بناها بوده است.

دوم : از آن جهت که پایتخت گشترش می یابد و جمعیت افزون می شود، باید مقر حکومتی جلوه ای متمایز داشته باشد پس طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنج را به طبقات عمارت می افزایند.

سوم : در این مرحله طبقه مشهور به صوت یا موسیقی به بنا الحاق می شود.

چهارم : ایوانی در جلوی میدان امام به بنا اضافه می کنند تا طول کاخ را افزایش دهند.

پنجم : پله های شاهی و 18 ستون ایوان و سیستم آبرسانی به طبقات بالا و حوض مسی ایوان در آخرین مرحله به ساختمان عمارت عالی قاپو اضافه شد.

ستون های ایوان عالی قاپو
عالی قاپو
راه پله عالی قاپو
photo by NoorNegar

اتاق صوت یا اتاق موسیقی

طبقه آخر این عمارت ، باعث شکوه و شهرت آن شده است. در این طبقه علاوه بر مينياتورهای اثر هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی ، گچبری های که به شکل انواع جام و صراحی در ديوار تعبيه شده وجو دارد. این تالار معروف به "اتاق موسيقی" يا "اتاق صوت" است.

در اين قسمت از کاخ ، اين اشکال علاوه بر نمايش زيبائی و خلاقيت و ابتکار هنرمندان گچکار برای اين بوده که انعکاس های نغمه های نوازندگان و اساتيد موسيقی به وسيله اين اشکال مجوف گرفته شود و صداها طبيعی و بدون انعکاس به گوش برسند.

اتاق موسیقی عالی قاپو
اتاق موسیقی عالی قاپو

ویژگی طبقات عمارت

یکی از ویژگیهای جالب  کاخ عالی قاپو اینست که از هرضلع آن که نگاه کنیم ، تعداد طبقات متفاوت است ، از نمای ضلع شرقی ، دو طبقه و از نمای ضلع غربی پنج طبقه و از طریق راه پله ویژه ملاقات های شاهانه ، هفت طبقه دیده می شود. بلندای این عمارت 48 متر است که ایوان آن در ارتفاع 28 متری واقع شده است.

عمارت باشکوه عالی قاپو
طبقات عالی قاپو

چرا عالی قاپو؟!

در متون تاریخی آمده، در اصلی بنا متعلق به مقبره امام علی (ع) در نجف است که شاه عباس آن را به این مکان انتقال داده است. در زبان ترکی به درب یا درگاه قاپو می گویند و عالی به معنای باشکوه و با ارزش است ، پس عالی قاپو یعنی دربی باشکوه و  ارزشمند.

کتیبه بالای سردر ورودی مزین به حدیث  انا مدینه العلم و علی بابها می باشد و همچنین در این قسمت ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به نیت نام علی ( ع ) (حروف ابجد) استقرار یافته است.

نظر شاردن در مورد عالي‌قاپو این چنین است:

"اين كاخ ، بزرگترين كاخي است كه مي‌توان در پايتختي مشاهده كرد. اين كاخ به خاطر درب بزرگ رو به ميدان آن ، به عالي‌قاپو مشهور بوده و مردم احترام خاصي براي آن قايل بوده‌اند. اعتقاد و باورهاي مردم بر اين بوده كه درب مزبور از نجف اشرف و از مقبره حضرت علي بن ابي‌طالب (ع) به اينجا آورده شده ، و به همين جهت ، به نام عالي‌قاپو (باب عالي) نيز ناميده شده‌است."

عمارت باشکوه عالی قاپو

روز و ساعات بازدید

عمارت باشکوه عالی قاپو یکی از پربازدیدکننده ترین بناهای تاریخی اصفهان است که در تمام ایام سال همه روزه از ساعت 9 الی 21 پذیرای گردشگران می باشد. این بنا زیر نظر سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اداره می شود. 

هزینه بلیط ورودی

بهای بلیط ورودی عمارت برای گردشگران داخلی 2000 تومان می باشد.

عمارت باشکوه عالی قاپو
عمارت باشکوه عالی قاپو
عمارت باشکوه عالی قاپو

توصیه های دوستانه کارناوالی

یکی از جذابترین قسمتهای سفر به اصفهان بدون شک بازدید از این کاخ باشکوه است. این آثار از میراث فرهنگی ، هنری و تاریخی سرزمین ماست که هر ایرانی و هر شخص دوستدار هنر و تاریخ باید در جهت حفظ و نگهداری آن کوشا باشد.

شوربختانه بسیاری از بازدیدکنندگان در گذشته برروی دیوارهای کاخ یادگاری های از خود به جا گذاشته اند و امروز وقتی ما به دیدار این عمارت میرویم تاسف می خوریم.

سعی کنیم بر روی نقاشی ها و تزیینات دست نکشیم و آنها را لمس نکنیم و در قسمتهایی از کاخ که  عکسبرداری بدون فلش، توصیه شده حتما توجه کنیم.

و یگر اینکه در زمانهایی که ازدحام مسافر و گردشگر زیاد است ، در صورت امکان برای بازدید نرویم تا در زمانهای خلوت هم بنا را به خوبی و با حوصله ببینیم و هم باعث فشار آمدن به سازه بنا نشویم.

چشم انداز میدان نقش جها از ایوان عالی قاپو
ایوان عالی قاپو

سخن کارناوال

بازدید از کارناوال چطور بود؟ در این بازدید اطلاعات  تازه و جالبی کسب کرده اید؟ خاطرات خود را ازین سفر با ما به اشتراک بگذارید.

دیدگاه ها : 0
account_circle
email

لطفا منتظر بمانید ....