گزارش گاردین از تلاش برای نجات ویلای نمازی در تهران

به نقل از ایسنا، نشریه بریتانیایی گاردین در گزارشی به تلاش معماران ایرانی برای جلوگیری از تخریب ویلای نمازی  پرداخته است. ویلای نمازی بنایی در شمال تهران است که تنها ساختمان دست نخورده از معمار سرشناس ایتالیایی، جیو پونتی، در خاورمیانه می باشد. این ساختمان، آخرین ویلا از مجموعه ی سه ویلای مشهور این معمار می باشد که الهام‌بخش بسیاری از معماران از جمله زاها حدید، معمار نامدار انگلیسی و متولد عراق نیز بوده است. دو ویلای دیگر از جیا پونتی نیز موجود می باشد که در شهر کاراکاس ونزوئلا قرار دارند.

آن گونه که گفته می شود قرار است این بنا تخریب و به جای آن یک هتل پنج ستاره تاسیس گردد، که این موضوع اعتراض جمعی از معماران ایرانی را برانگیخته و موجب به راه افتادن کمپینی برای نجات آن شده است.

این ویلا که پیش از این در فهرست گنجینه‌های ملی ایران قرار داشت، در دهه ۱۹۶۰ و در منطقه نیاوران ساخته شده است و اکنون مالک آن مصصمم است با رأی یک دادگاه و خارج کردن آن از فهرست آثار ملی ایران، زمینه را برای ساخت یک هتل ۲۰ طبقه به جای آن فراهم کند.

محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران در مصاحبه با یکی از رسانه‌های داخلی به این موضوع اشاره کرده و بیان داشته است که خروج نام این ساختمان از فهرست آثار ملی ایران به صورت قانونی انجام شده و  تنها راه نجات آن، این است که شهرداری آن را به عنوان اموال عمومی به تملک خود درآورد و یا آن را با ملک دیگری معاوضه نماید.

نشید نبیان، فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد و محقق ایرانی معتقد است :

حساسیت کافی میان ایرانی‌ها برای نجات میراث کشور وجود ندارد. ما برای فراتر رفتن از بحران هویت خود همواره به تاریخ کهن بازمی‌گردیم، اما تاریخ معاصرمان نیز به همان اندازه اهمیت دارد. تاریخ معاصر نوعی حس تعلق نسبت به شهر ایجاد می‌کند و اگر آن را از دست دهید برای این که خود را برای آیندگان معرفی کنید و یا حتی بگویید الان چه کسی هستید با مشکل روبه‌رو خواهید شد.

وی ادامه می دهد:

ساخت هتل به جای ویلای نمازی تهدیدی برای محیط زیست نیز محسوب می‌شود، چرا که در محوطه‌های آن درختان بسیار زیادی نیز وجود دارد. این از جمله معدود فضاهای تنفسی در شهر با شمار زیادی درخت قدیمی است و هر گونه ساخت و سازی بحران اکوسیستمی موجود در منطقه را تشدید می‌کند و همچنین ترافیک بسیار زیاد و آلودگی بیشتری برای شهر به همراه خواهد داشت.

پرشیا قره گزلو معمار ایرانی و طراح پاویون ایران در دوسالانه ونیز ۲۰۱۶  نیز در این رابطه گفت:

در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی برای نجات آثار برجسته معماری در تهران صورت گرفته که از آن جمله می‌توان به خانه پناهی اثر «رولاند دوربول» اشاره کرد، اما توجه بیشتری نیاز است. در سال‌های اخیر بیش از ۳۰۰ اثر در تهران و حومه آن ثبت شده‌اند اما تعداد بسیار بیشتری بنا وجود دارد که کسی درباره آن‌ها چیزی نمی‌داند و ناگهان در معرض خطر تخریب قرار می‌گیرند.

این اولین مورد اینچنینی در ایران نیست. متاسفانه یک خانه قدیمی متعلق به همسر سوم رضاشاه پهلوی نیز در منطقه زعفرانیه تهران تخریب شد و در ماه نوامبر گزارش هایی نیز در رابطه با تخریب یک خانه ی دیگر که محل رفت و آمد فروغ فرخزاد، شاعر و کارگردان ایرانی بوده است، به چشم می خورد.

خانه ثابت پاسال در تهران معروف به کاخ ورسای ایران نیز در چند سال گذشته دیگر به آن توجهی نمی شود. از دیگر بناهای ارزشمند تخریب شده، نیز می توان به  خانه‌ای در کرج متعلق به خواهر محمدرضاشاه پهلوی اشاره کرد که طراحی آن بر عهده «فرانک لوید رایت»، معمار آمریکایی بوده است.

«لیلا عراقیان»، معمار جوان پل طبیعت تهران نیز در این رابطه می‌گوید:

در ماه ژانویه همراه با پسر «پونتی» تلاش کردیم از خانه نمازی دیدن کنیم، زنگ در را زدیم اما نگهبانی خانه گفت مالک در خانه نیست و بنابراین ما به خانه مقابل رفتیم و چند عکس از آنجا گرفتیم. این بنایی با طراحی یک معمار بسیار مهم است و هر جا دیگری بود از آن محافظت می‌شد.

 وی می افزاید:

حمایت از ویلای نمازی دلگرم‌کننده بوده است و این حقیقت که جامعه ایران و معماران ایرانی نسبت به این موضوع حساس هستند به خودی خود مثبت است و حاکی از آن است که آن‌ها بی‌تفاوت نیستند. اگر ۱۵ سال پیش بود این خانه بدون مقاومت خیلی زیادی تخریب شده بود.

اعتراض هایی از این دست باز هم در ایران صورت گرفته است. به عنوان مثال در سال گذشته نسبت به طرح تغییر نمای یک بانک در تهران که معمار آن یورن اوتزان، معمار دانمارکی و طراح اوپراهاوس سیدنی بوده، اعتراض‌هایی شکل گرفت.

پس از انقلاب اسلامی ایران، خانه نمازی تحت تملک دولت درآمد و به عنوان اداره ثبت احوال از آن استفاده می‌شد. بعدها این بنای ارزشمند به احمد ابریشمچی نماینده کمپانی نوکیا در ایران فروخته شد و به عنوان یک اثر ملی ثبت گردید تا اینکه در چهار سال پیش مالک فعلی، آن را خریداری نمود.

فریار جواهریان، معمار ایرانی که پس از انقلاب اقدام به مستندنگاری ویلای نمازی کرده است نیز خواستار نجات ویلای نمازی شد و گفت:

اگر می‌خواهند هتل بسازند هم هنوز می‌توانند ویلا را حفظ کنند و این بنا ارزش افزوده آن خواهد بود. شما چیز خوبی دارید پس چرا آن را خراب و با چیزی زشت جایگزین کنید؟

#اخبار روز گردشگری را در کارناوال دنبال کنید.