کارناوال - راهنمای سفر
ویدیو HD
بهاره فلاح

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

01 شهریور 1396

به روز رسانی

15 شهریور 1398

ایران عزیزمان در کنار بهره مندی از بسیاری از مواهب طبیعی و چشم انداز های بی نظیر، از قلب تاریخ نیز یادگاری هایی را در خود دارد. این سرزمین از گذشته هایی دور مامن امنی برای ساکنانش بوده و با تمام وجود هر کسی را که میهمان خاکش شده، با همه ی وجود پذیرفته است. حالا این جلوه های تاریخی، دل از ساکنان خارج از این سرزمین نیز برده و حیرت همه را برانگیخته است. شگفتی های این آثار باعث شده تا روز به روز شاهد ثبت تعداد بیشتری از آنها در فهرست میراث جهانی یونسکو باشیم. 

در این فهرست نامی به چشم می خورد که دیگر اشاره به یک اثر ندارد و مجموعه ای از آثار تاریخی را در قلب یک شهر شامل می شود. یزد، نامی است که به عنوان نخستین شهر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو، به این فهرست وارد شده و افتخاری برای همه ایرانیان محسوب می شود. در گوشه گوشه ی این شهر می توان به نظاره تاریخ نشست و از غرق شدن در زیبایی های آن لذت برد. تکه تکه ی این شهر روایت هایی تاریخی را در وجود خود دارند اما مهر سکوت بر لبان خود زده و تنها با جلوه های سحرانگیز خود دلبری می کنند.

بافت تاریخی شهر یزد با مساحتی در حدود 800 هکتار عنوان گسترده‌ترین و اصولی ترین بافت تاریخ ایران را به خود اختصاص داده است و  به عنوان دومین بافت خشتی دنیا و دست نخورده‌ترین بافت تاریخی کشور به شماره 15000 در فهرست آثار ملی نیز به ثبت رسیده است.

می خواهیم سری به این شهر بزنیم و جاذبه های تاریخی آن را با هم بشناسیم؛ شهری که در طول تاریخ القاب بسیاری را همچون شهر بادگیرها، دارالعباده، دارالعلم و دارالعمل، حسینیه ایران، شهر دوچرخه‌ها، شهر شیرینی، شهر قنات و قنوت و قناعت ، شهر آتش و آفتاب و ... را یدک کشیده است که هر کدامشان یکی از ویژگی های بارز این شهر را به تصویر می کشند.

به یاد داشته باشید که این مطلب تنها فهرستی از جاذبه ها و اطلاعاتی مختصر در مورد آنها را به شما ارائه می دهد و در مطلبی جداگانه به طور مفصل به آنها خواهیم پرداخت.

با کارناوال همراه باشید...

ورود به بخش دوم جاذبه های تاریخی یزد

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

1- مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد شاهکاری از معماران هنرمند ایرانی در دل کویر می‌باشد و در طی حدود ۱۰۰ سال و سه دوره تاریخی بنا شده‌  است. پایه‌های اصلی مسجد را ساسانیان بنا کرده اند و در ادامه، بنای گنبد خانه در دوره ایلخانی و سر در رفیع مسجد در زمان شاهرخ و دوره تیموری ساخته شده است. آنچه که این بنا را نسبت به مساجد دیگر متفاوت جلوه می دهد، خوابیدگی گنبد، سردر رفیع و بلند و همچنین کاشیکاری زیبا و منحصربه‌فرد آن می باشد که هر چشمی را به خود خیره می کنند. 

این مسجد به هنگام شب در زیباترین حالت خود دیده می شود و مناره های بلند آن از بیشتر نقاط شهر قابل دیدن هستند. این اثر در تاریخ 31 تیر سال 1313 با شماره 206 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: استان یزد، شهر یزد، خیابان امام خمینی، خیابان مسجد جامع

زمان بازدید: همه روزه

ساعات بازدید: 8:00 تا 19:00

Photo by : Mohamadreza Domiri Ganji
Photo by : France Leclerc

2- میدان وقت الساعت | قدیمی ترین ساعت شهری در ایران

میدان ساعت یزد یا میدان وقت الساعت، یکی از قدیمی ترین برج های ساعت ایران و جهان به شمار می رود که بر اساس منابع تاریخی، اولین ساعت شهری ایران می باشد. ساخت این برج ساعت به زمان قاجار باز می گردد و طاق و قوس ها، تزیینات آجری و کاشی کاری های منقوش به خطوط آیات و … به آن جلوه ای خاص داده اند.

برج ساعت ساختمانی است خشتی و به شکل مکعب مستطیل، که ساعتی در بالای خود دارد. ابوبکر، ساعت ساز ماهر یزدی، این ساعت را ساخته و در محل مدرسه رکنیه قدیم نصب کرده است. امروزه این ساعت به عنوان میدان وقت الساعت شناخته می شود و شامل مجموعه ای از یک میدان با پلانی مربع شکل و حسینیه، آب انبار و ساباط قدیمی می باشد. این میدان در تاریخ 1378 با شماره 2656 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 آدرس: استان یزد، شهر یزد، خیابان امام خمینی

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

3- میدان امیر چخماق

یکی از زیباترین جلوه های تاریخی شهر یزد که نماد آن نیز محسوب می شود، میدان امیرچخماق است که مجموعه ای از بناها در آن جای دارند. شاخص ترین این بناها تکیه ای با مناره های بلند است که به عنوان تنها قسمت اصیل میدان از آن یاد می شود. 

این میدان، اثری از قرن نهم هجری و زمان حکومت تیموریان بر ایران می باشد و توسط امیر جلال‌الدین چخماق ساخته شده است. وی که از  سرداران و امرای شاهرخ تیموری بود، پس از رسیدن به مقام حاکم یزد، با همکاری همسر خود، ستی فاطمه خاتون، مجموعه‌ای از بناها را در این منطقه بنیان نهاد تا موجبات آبادانی آن را فراهم آورد. 

میدان امیرچخماق یا به قول ساکنان شهر یزد، میرچخماق یا میرچماق در طول زمان های مختلف یکی از میادین اصلی برای تجمع مردم یزد بوده و بعد از انقلاب نیز به مرکز تجمعات مردمی در راهپیمایی ها، تظاهرات ها، تشییع شهدا و علما و ... تبدیل شده است. به همین دلیل است که میدان امیرچخماق علاوه بر اینکه سمبل و نماد استان یزد می باشد به عنوان میدان حماسه های یزدی هاشناخته می شود.

نگران پیدا کردن این میدان تاریخی نباشید چرا که شهرت آن بسیار زیاد است و همه آن را می شناسند.

Photo by : Ali Memari

4- باغ دولت آباد | میزبان بلندترین بادگیر جهان

باغ دولت آباد یکی از ۹ باغ ایرانی است که نامش در فهرست میراث جهانی یونسکو به چشم می خورد و شهرتی جهانی دارد. عمارت این باغ بلندترین بادگیر جهان را برفراز خود دارد و از نظر معماری، بسیار ارزشمند می باشد. این باغ یکی از قدیمی ترین باغ های ایرانی است که ۲۶۰ سال قدمت دارد و در وسعت ۶.۴ هکتاری خود، نشانه هایی از بهشت را جای داده است تا بیننده را به دنیایی دیگر ببرد. 

یکی از نکات مهم در این باغ قرارگیری آن در منطقه ای کویری است در حالی که سبزی و طراوت خاصی را در خود دارد و جریان آب در آن تازگی خاصی را به فضا هدیه داده است. درختان میوه مانند انگور و سرو و کاج در همه جای این باغ به چشم می خورند و بوی گل‌های محمدی و سرخ به مشام می رسد و همین امر معجزه ای در میان آب و هوای خشک کویر به نظر می رسد.

آدرس: استان یزد، شهر یزد، خیابان شهید رجایی 

زمان بازدید: همه روزه 

ساعات بازدید: ۸:۰۰ تا ۲۱:۰۰

هزینه ورودی: ۳۰۰۰ تومان برای اتباع ایرانی و ۱۵۰۰۰ تومان برای اتباع خارجی

Photo by : Unknown

5- خانه لاری ها

لاری ها ۲۷۰ سال، پیش از این به منظور تجارت از فارس به شهر یزد آمدند و در جای جای شهر ساکن شدند. خانه ی لاری های یکی از آثار آنها در شهر یزد است که مالک آن یکی از تجار برجسته‌ی لاری در شهر یزد به نام حاج محمد ابراهیم لاری و بنیان گذارش حاج غلامحسین ملازینل بوده است. ساخت این بنای با ارزش به زمان قاجار و سال ۱۲۸۶ هجری قمری باز می گردد و قدمتی ۱۵۰ ساله دارد. 

خانه ی لاری ها با وجود اتاق آیینه با آیینه کاری هایی با قدمت حدود پنجاه يا شصت سال، اعیانی بودن خود را به نمایش می گذارد. ایجاد ستون ها و سرستون های رفیع در تالار و از همه بارزتر گره چینیِ درب های اتاق ها با شیشه های رنگی تزیینات چشم نوازی است که این بنا را چشم نواز کرده است.

این خانه مساحتی برابر ۱۷۰۰ متر و زیربنایی معادل ۱۲۰۰ متر را به خود اختصاص داده است. از همان بدو ورود به خانه محو تماشای درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و اتاق های آیینه کاری و نقاشی شده ی آن می شویم که یکی از نمونه‌های زیبا و عالی خانه‌های اعیانی قرن سیزدهم را به تصویر می کشند.

ویژگی های منحصر به فرد خانه ی لاریها باعث شد تا در تاریخ ۲۴ بهمن ماه سال ۱۳۷۵ با شماره ی ثبتی ۱۸۳۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت برسد .

آدرس: استانیزد، شهر یزد، خیابان امام خمینی، محله فهادان، مجاور عمارت کلاه فرنگی

زمان بازدید: همه روزه به جز ایام سوگواری تعطیل رسمی

ساعات بازدید: ۸:3۰ تا 19:40

هزینه بازدید: 2000 تومان برای اتباع ایرانی و 8000 تومان برای اتباع خارجی

Photo by : Unknown

6- تنها آب انبار شش بادگیر جهان

در یزد بیش از ۷۵ آب انبار وجود دارد که ۱۸۰ سال پیش در دوره قاجاریه ساخته شده اند. آب انبار شش بادگیر، نام یکی از آنهاست که نامش از تاریخ ۴ فروردین ۱۳۵۷ با شماره ی ثبت ۱۶۰۰ در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد. این آب انبار، همانگونه که از نامش برمی آید دارای شش بادگیر است که سه عدد از آنها از ابتدا وجود داشته و سه بادگیر دیگر بعدها به آن اضافه شده اند. با کمی دقت می توان تفاوت سه بادگیر قدیمی با دیگر بادگیرهای آن را تشخیص داد و قدیمی و جدید بودن آنها را متوجه شد. 

شش بادگیر این آب انبار به شکل ۸ وجهی ساخته شده اند تا با شرایط اقلیمی و جهت باد در این منطقه سازگار باشند. این آب انبار بزرگ و پرحجم گنجایشی بالغ بر ۲۰۰۰ متر مکعب داشته و دو عدد شیر یا راه دسترسی به شیر آب انبار در آن تعبیه شده است که یکی برای استفاده مسلمین و دیگری برای استفاده اقلیت مذهبی زرتشتی می باشد.

آدرس: استان یزد، شهر یزد، محله تپه یزد، کوچه شش بادگیر

Photo by : Unknown

7- مدرسه ضیائیه یا زندان اسکندر 

در کوچه پس کوچه های محله ی فهادان یزد، در کنار بناهای مختلف تاریخی، اثری با دو نام وجود دارد و شاید این سوال را در ذهن ایجاد کند که بالاخره زندان اسکندر یا مدرسه ضیائیه؟

کارشناسان بر این عقیده اند که این بنا مدرسه ای با ۸ قرن قدمت است که در سال ۶۳۱ هجری قمری توسط عارف معروف، ضیاءالدین حسین رضی، بنیان نهاده شد و در سال ۷۰۵ هجری قمری به وسیله ی پسران وی، مجدالدین حسن و شرف‌الدین علی تکمیل گردید. این بنا بيش از هفتصد سال پيش محل تدريس بوده و میزبانی مجالس بحث و بررسی بزرگان و علما را بر عهده داشته است.

گفته می شود نام زندان اسکندر در نتیجه ی آمدن گروهی از تبعیدیان اسکندر مقدونی به یزد به وجود آمد و البته عوامل دیگری همچون ویژگی های اقلیمی، دور افتادگی یزد از مراکز بزرگ و پر رفت و آمد در گذشته بر شهرت بیشتر این نام افزوده اند.

برخی دیگر بر این باورند که اسکندر مقدونی، در زمان حمله به ایران، این ساختمان را به عنوان یک زندان بنا کرد که در گذر زمان به مدرسه تغییر کاربری پیدا کرد. در این رابطه در افسانه ها آمده که اسکندر پس از ورود به ایران، در کثه (نام قدیمی مرکز ناحیه ی یزد) قلعه ای برای زندانیان و بازماندگان دولتی می سازد و به همین دلیل در دوره اسلامی، شهر یزد به کنایه به زندان اسکندر مشهور می شود.

معین الدین نظری، یکی از مورخان قرن نهم هجری قمری که معتقد است خطه یزد توسط ضحاک ساخته شده، بنای زندان اسکندر را متعلق به ضحاک می داند که در آن زمان با عنوان زندان ضحاک شناخته می شده است.

به هر روی با وجود تمام ابهاماتی که درباره تاریخ و کاربری این بنا وجود دارد، نمی توان ارزش تاریخی و معماری آن را نادیده گرفت و به همین سبب است که نامش از تاریخ ۲۳ اسفند سال ۱۳۴۶ با شماره ی ۷۷۰ در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.

آدرس: استان یزد، شهر یزد، محله تاریخی فهادان، کوچه رختشویخانه، کوچه حمام نو، مجاور بقعه دوازده امام

زمان بازدید: همه روزه به جز ایام سوگواری تعطیل رسمی

ساعات بازدید: ۸.۰۰ تا ۱۹.۴۰

هزینه بازدید: ۲۵۰۰ تومان برای اتباع ایرانی و ۱۵۰۰۰ تومان برای اتباع خارجی

آشنایی با زندان اسکندر

Photo by : Unknown

8- ساباط و بادگیر | جلوه هایی از سنت و تاریخ

همه ی آنچه در یزد می بینید به بناهای تاریخی آن ختم نمی شود. آنچه که این شهر را نسبت به بسیاری از شهرهای ایران متمایز کرده، بافت سنتی آن است که هر کسی را به قدم زدن و تماشای گوشه گوشه ی آن وا می دارد. 

در این شهر کافیست تا در زیر بادگیری قرار گیرید تا نسیم خنکی را در گرمای طاقت فرسای تابستان لمس کنید. نسیمی که بدون استفاده از هیچ گونه انرژی و تنها در اثر هوش و هنر معماران در خانه هایی در میان اقلیم کویری جریان پیدا می کند. تعدا بادگیرهای یزد به حدی زیاد است که نامش را شهر بادگیرها گذاشته اند.

از بادگیرها که بگذریم به کوچه هایی می رسیم که سقفی بر فراز خود دارند تا ساکنان و میهمانان شهر را از گزند بارقه های سوزان خورشید کویر در امان دارند. گاه در گوشه و کنار این ساباط ها سکوهایی برای استراحت وجود دارد تا رهگذران برای لحظه ای بر روی آن بنشینند و خستگی را از تن به در کنند.

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

9- نخل امیرچخماق | قدیمی ترین نخل ایران

نخل تابوت چوبی عظیمی است که در مراسمی با نام نخل گردانی توسط مردم حمل می شود و نمادی از مراسم سوگواری محرم می باشد. در دهه ی اول این ماه، تابوت پوشیده شده از پارچه‌های مشکی و سبز پوشانده شده، توسط عزاداران حمل می گردد و در بقیه روزهای سال در حسینیه‌ها و مساجد نگهداری می‌شود.

یکی از دیدنی ترین جلوه های یزد وجود یک نخل بزرگ در میدان تاریخی امیرچخماق است که به نخل حیدری ها شهرت دارد و با 450 سال قدمت، به عنوان قدیمی ترین نخل ایران از آن یاد می شود.

این نخل با ابعاد  ۸/۵× ۸/۵× ۸/۵ متر به عنوان یکی از بزرگ ترین نخل های موجود در استان یزد نیز به شمار می رود و از مجموعه مشبکی از چوب های تراشیده شده با گره چینی ها و تیرهای بزرگ تشکیل شده است.

آدرس: استان یزد، شهر یزد، میدان امیرچخماق

Photo by : Unknown

10- آتشکده ورهرام | نگاهبان آتش 1500 ساله

آتشکده ورهرام که به آتشکده یزد و آتشکده بهرام نیز شهرت دارد، محل نگهداری آتش مقدس زرتشتی و نیایشگاه زرتشتیان ساکن در این شهر است که متعلق به دوره پهلوی اول می باشد. آتشی که درون این آتشکده می‌سوزد بیش از ۱۵۰۰ سال است که روشن مانده‌ و بازدیدکنندگان می توانند از پشت شیشه آن را ببینند. این آتش شعله ای از آتش آتشکده کاریان در لارستان است که به عقدای یزد آورده شده و نزدیک به ۷۰۰ سال در آنجا روشن روشن بوده است. سپس از عقدا به اردکان برده شده و نزدیک به ۳۰۰ سال نیز در اردکان شعله ور بوده تا اینکه به یزد منتقل می گردد. در ابتدا این آتش در خانه ی  یکی از موبدان بزرگ به نام موبد تیرانداز آذرگشسب نگهداری می‌ شود و در سال ۱۳۱۳ پس از ساخته شدن این آتشکده به درون آن منتقل می گردد.

ساختمان اصلی آتشکده حدود ۲۱ متر بالاتر از زمین و در میان حیاط بزرگی که پوشیده از سرو و کاج است، واقع شده است. نگاره فروهر و سرستون‌های سنگی زیبایی منحصر به فردی را به این ساختمان بخشیده و انعکاس آنها در حوض روبروی این بنا جلوهی آن را دو چندان می کند.

آدرس: استان یزد، شهر یزد، خیابان آیت الله کاشانی

زمان بازدید: همه روزه به جز جمعه ها

زمان بازدید: در تابستان 8:30 تا 12:00 و 16:30 تا 20:30 و در زمستان 8:30 تا 12:00 و 15:00 تا غروب آفتاب

هزینه ورودی: 2000 تومان برای اتباع ایرانی و 8000 تومان برای اتباع خارجی

Photo by : Antonio Cintra

سخن آخر

اینکه نام یکی از شهرهای کشورمان به عنوان شهری تاریخی در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفته، اتفاقی نیست که به همین سادگی از کنار آن بگذریم. این اتفاق باعث خواهد شد تا جهانیان متوجه زیبایی های این شهر شوند و بیش از پیش آن را مورد توجه قرار دهند. پس چه خوب است که ما به عنوان ساکنان این سرزمین قدر این موهبت را بدانیم و در سفرهایمان برای بازدید از این شهر نیز برنامه ریزی انجام دهیم.

تا به حال به شهر یزد سفر کرده اید؟

چه خاطره ای از سفر به این شهر در ذهن دارید؟

جاذبه های این دیار را چگونه ارزیابی می کنید؟

نظرات، پیشنهادات و تجربیات خود را با دوستان کارناوالی به اشتراک بگذارید.

منتظر شما خوبان هستیم...

4 دیدگاه

جدید ترین دیدگاه
کاربر مهمان

مرسی از مطالب عالی فقط یه سوال روزهای تاسوعا و عاشورا از مکانی بازدید میشود کرد؟

بهاره فلاح

با سلام خدمت شما دوست عزیز

موزه ها و جاذبه های گردشگری در روزهای تاسوعا و عاشورا تعطیل هستند. تنها می توانید جاذبه هایی مانند میدان امیر چخماق و مسجد جامع یزد را در این دو روز ببینید اما باید صبر کنید تا مراسم عزاداری در آنها تمام شود چرا که دسته های عزاداری در این دو مکان حضور دارند.

سپاس از توجه تان

14 شهریور 1398

12 شهریور 1398

کاربر مهمان

سلام مطالبتون خیلی عالیه. من هدفم معرفی شهر یزدهست

27 مرداد 1398

ناشناس

باسلام خدمت دوستان
باغ دولت اباد قشنگ ترین جای یزد است

18 آذر 1397

کلیه حقوق مادی و معنوی برای کارناوال محفوظ است. استفاده از مطالب و تصاویر سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط کارناوال امکان پذیر است.