نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : 40 km North of Qom city
  • آدرس : ۴۰‌ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ‌ﻗﻢ‌، حاشیه بزرگراه تهران – قم
  • ساعت دسترسی : امروز یکشنبه 24 ساعته
    شنبه : 24 ساعته
    یکشنبه : 24 ساعته
    دوشنبه : 24 ساعته
    سه‌شنبه : 24 ساعته
    چهارشنبه : 24 ساعته
    پنج‌شنبه : 24 ساعته
    جمعه : 24 ساعته
  • امتیاز کارناوال : 4.5
  • امتیاز گوگل : 4.8
  • سطح هزینه : رایگان
  • مدت پیشنهادی بازدید : 2 تا 6 ساعت
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

دریاچه نمک حوض سلطان قم | بزرگترین آینه طبیعی ایران

طبیعت همیشه در سرسبزی خلاصه نمی شود. گاه قلم آفرینش رنگ های دیگری را هم به آن افزوده و تصویری تازه خلق می کند. از مراتع و کوهستان و جنگل و دریا که بگذریم، در گوشه هایی از جهان، بیابان بی آب و علف نیز زیبایی هایی برای خودش دارد و از دوست داران طبیعت دل می رباید. این زیبایی ها گاه به حدی چشم نواز هستند که وسوسه سفر به این سرزمین های داغ و بیابانی را به جان مان می اندازند.

شاید بارها و بارها از کنار بسیاری از این زیبایی ها به سادگی گذشته و فکرش را هم نکرده ایم که ممکن است بتوانیم یکی از جاذبه های منحصر به فرد را در آن ببینیم. در گوشه ای از ایران و در کنار اتوبانی پر رفت و آمد یکی از همین جاذبه ها خودش را به ما می نمایاند. تکه ای از طبیعت که لباس سپیدی از جنس نمک بر تن کرده و طعم شوری خود را در بستر بیابان گسترانیده است. راهی اتوبان تهران - قم هستیم تا به تماشای دریاچه ای نمکین بنشینیم که همچون آینه ای صیقلی می توان بازتاب هرچیزی را در آن دید و لذت برد. 

با کارناوال در سفر به دریاچه نمک حوض سلطان همراه باشید و با یکی از جاذبه های منحصر به فرد میهن مان آشنا شوید...

دریاچه نمک حوض سلطان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

چرا دریاچه نمک حوض سلطان؟


  • این دریاچه با سطح صیقلی خود عنوان بزرگترین آینه طبیعی ایران را به خود اختصاص داده است.
  • در این دریاچه می توانید شاهد انعکاس تصویر آسمان در زمین باشید. 
  • حوض سلطان با ویژگی منحصر به فرد خود فرصت مناسبی را برای ثبت تصاویر کم نظیر به شما می دهد.

مناسب برای


طبیعت گردان آماتور تا حرفه ای

نامناسب برای


معلولان جسمی ممکن است با محدودیت مواجه شوند.

آشنایی با دریاچه نمک حوض سلطان | طعم شور طبیعت

در میانه اتوبان قم - تهران جاذبه ای طبیعی در کنار ساخته های انسانی، نمایشی تماشایی از خلقت را به راه انداخته است که با کمی دقت متوجه آن می شویم. دریاچه ای نمکی که حوض سلطان نام دارد و در سال ۱۸۸۳ میلادی (حدود سال 1261 شمسی) و بر اثر ساخت جاده شوسه تهران - قم تشکیل شده است. این دریاچه به صورت ۵ لایه جدا از هم تا عمق ۴۲ متری زمین نفوذ کرده و ۲۴۰ کیلومتر مربع را به تصرف خود درآورده است. لایه های نمکین تا ۲۰ متر ضخامت دارند و با خاک های رسی با طیف رنگ قهوه ای تا خاکستری از هم جدا می شوند.

برخی کارشناسان این پدیده را به عنوان یک تالاب در نظر گرفته اند و حتا نام آن در فهرست پنج تالاب استان قم که به تایید کنوانسیون بین‌المللی رامسر (1) رسیده است نیز مشاهده می شود. از سوی دیگر در محل حوض سلطان، سطح ایستایی آب صفر است و بنابراین می توان آن را یک اَبَرچشمه نیز در نظر گرفت. سطح ایستایی یا پیزومتریک بالاترین تراز آب زیرزمینی بر روی یک سطح مشخص در زیر زمین است.

این جاذبه را با نام های دریاچه قم، کويرنمک، دریاچه ساوه و دریاچه شاهى نیز می شناسند؛ اما اشتباه نکنید! اینجا همان دریاچه نمک معروف قم نیست. دریاچه نمک قم وسعت بسیار بیشتری دارد و در جنوب شرقی قم واقع است.

پاورقی


1- کنوانسیون مربوط به تالاب‌های مهم بین‌المللی، به ویژه تالاب‌های زیستگاه پرندگان آبزی. این پیمان بین‌المللی برای حفاظت از تالاب‌ها و حیوانات و گیاهان وابسته به آنها در سال ۱۹۷۱ میلادی در شهر رامسر به تصویب رسیده است.

خوشگذرانی در دریاچه

شاید دریاچه حوض سلطان از امکانات تفریحی ویژه ای برخوردار نباشد؛ اما هنوز هم می شود از گشت و گذار در آن لذت برد:

 عبور از دریاچه: گذر از عرض دریاچه به حدی جالب و لذت بخش است که بسیاری از افراد ۵ ساعت از زمان خود را صرف می کنند تا به انتهای آن برسند.

تماشای بزرگترین آینه طبیعی ایران: سطح صیقلی دریاچه به مانند آینه ای طبیعی خودش را در بستر بیابان گسترانیده و جلوه خاصی را به وجود آورده است. پس خودتان را در بزرگترین آینه طبیعی ایران تماشا کنید.

ثبت تصاویر خارق العاده: عکاسی از این منظره، عکاسان بسیاری را به سوی خود می کشاند تا تصاویر زیبایی را برای خود ثبت کنند.

دوچرخه سواری و آفرود: برخی نیز در گروه های دوچرخه سواری و آفرود راهی این منطقه می شوند و عرض دریاچه را طی می کنند.

مشخصات حوض سلطان

حوض سلطان به شکل یک فروافتادگی نامتقارن به طول ۱۸ و عرض ۱۶ کیلومتر است که در ارتفاع ۷۱۰ متری از سطح دریا قرار دارد. متوسط بارندگى سالانه در منطقه بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلی متر است و به همین دلیل آن را در دسته نواحی کم باران قرار می دهند. 

کل منطقه به چهار بخش کفه نمکی (بخش اصلی دریاچه)، حاشیه باتلاقی، محدوده اکولوژیک و دشتی تقسیم می شود. خاک شور دریاچه به صورت دایره های هم مرکز در محدوده مرکز آن به چشم می خورد و هر چه از مرکز دریاچه فاصله بگیریم و به حاشیه آن نزدیک شویم میزان شوری کاهش می یابد.

نکته جالب توجه این است که این منطقه دو چاله نمکین را در خود دارد که یکی از آنها، چاله غربی حوض سلطان است و چاله شرقی با نام حوض مره شناخته می شود. البته آبراهه باریکی میان این دو جریان دارد و مانع جدایی کامل آنها از هم شده است.

حوض سلطان در قسمت غربی، ۸۰۶ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب های روان سطحی منطقه در آن دیده می شود؛ در حالی که حوضه شرقی که در واقع همان حوض مره است به غیر از آب های سطحی، از آب رودهایی مانند رودشور و قره‎چای نیز تغذیه می کند. این رودها اغلب از شوره زارها و اراضی نمکی اطراف گذر می کنند. به عبارتی ساده تر و بنا بر مطالعات مستوفی در سال 1350، آب در ابتدا وارد حوض مره می شود و سر ریز آن پس از گذر از آبراهه به حوض سلطان می ریزد. در صورت پر شدن حوض سلطان، آب اضافی باز هم به حوض مره باز می گردد و در نهایت سر ریز این دو حوض، سر از دریاچه نمک در می آورد.

به دلیل اینکه رشته کوه های البرز در شمال دریاچه قرار دارند در مواقع بارندگی و ذوب برف های ارتفاعات بر میزان آب آن افزوده می شود. به دلیل نوسان در سطح آب دریاچه، شکل و وسعت آن پیوسته در حال تغییر است و شکل ثابتی ندارد. در فصول پرآبی وسعت دریاچه افزایش می یابد و آب آن پوششی را بر روی زمین های پست و شوره زار باتلاقی اطراف ایجاد می کند تا حوض سلطان را در وسیع ترین حالتِ خود را به نمایش بگذارد. 

رسوبات حوض‎ سلطان علاوه بر نمک از گچ، مارن و رس نیز تشکیل شده اند. در کنار این رسوبات وجود تعداد بی شمار و متنوع انواع باکتری های نمک دوست در خاک های منطقه نیز مورد مطالعه قرار گرفته است. برخی از این باکتری ها منحصر به فرد بوده و خصوصیات ژنتیکی و فیزیولوژیکی ویژه آنها احتمال حضور آنزیم ها، آنتی بیوتیک ها و فرآورده های ارزشمند میکروبی در آنها را تقویت می کند. انواع دیاتوم ها (جلبک های تک سلولی) به عنوان اولین تولید کنندگان غذا در اکوسیستم های آبی در آب های شور این منطقه نیز وجود دارند که در صورت تولید انبوه می توانند در تعلیف (تغذیه) دام مورد استفاده قرار گیرند.

مطالعات کرینسلی | نگاهی تخصصی تر به دریاچه حوض سلطان

دانیل.بی. کرینسلی. در سال ۱۹۷۰ تحقیقاتی را در مورد حوض سلطان انجام داده و حقایق مهمی را در رابطه با این دریاچه آشکار کرده است. وی از مركز دریاچه به سمت خارج آن دو پهنه جداگانه را شناسایی کرد:

* قسمت مركز كه پوسته نمكی با ۵ سانتی متر ضخامت، حدود ۲۴ درصد از مساحت دریاچه را پوشانده است. این پوسته نمكی، نوارهای هم‎مركز سفید و خاكستری را شامل می شود که در زیر آن لایه های رسی و خاكستری رنگ مرطوب قرار دارد. در این قسمت آب به صورت فصلی دیده می شود؛ اما هر چه به مرکز نزدیک تر شویم امکان وجود آب در تمام سال بیشتر است.

* قسمت مرطوب که با اشغال ۷۶ درصد از دریاچه در نهایت به منطقه گیاهان ریشه‎ بلند به پهنای ۲۰ متر می‎رسد. میزان رس موجود در این قسمت، ۳۵ تا ۴۵ درصد است  و ۱۰ تا ۹۰ درصد كانی‎ها، نوعی کانی صنعتی به نام كائولینیت هستند. در تپه های شن و ماسه‎ای که منطقه گیاهان ریشه بلند را در بر گرفته اند، چند خط داغ آب (رد آب) وجود دارد كه به سمت سراشیبی تا ارتفاع ۸۲۶ متر امتداد می یابد. پست ‎ترین و بلندترین خط داغ آب دارای ۲۰ متر اختلاف ارتفاع است.

پیشروی وسیع مخروط ‎افكنه‎ها در پهنای قسمت مرطوب و روی پوسته نمكی نشان از وجود آب های روان سطحی بیش از گذشته دارد و می توان نتیجه گرفت که آب و هوا در حال مرطوب‎تر شدن نسبت به گذشته است. مخروط افکنه ها ته‌نشست‌های بادبزنی‌ شکلی هستند که به‌وسیله رودخانه‌ها و در اثر کاهش ناگهانی شیب پدید می آیند.

دریاچه نمک حوض سلطان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

بهترین فصل سفر

بهترین زمان برای رفتن به دریاچه اوایل فصل بهار و اواسط پاییز است؛ چرا که در دیگر ایام سال از سرمای سخت و یا تابش شدید آفتاب در امان نخواهید بود و یا شانس دیدن دریاچه را نخواهید داشت.

بهار: آب و هوای منطقه رو به اعتدال می رود؛ اما هر چه از ابتدای بهار می گذرد گرما بیشتر به منطقه غالب می شود.

تابستان: تابش آفتاب، شدید و گرمای هوا زیاد است.

پاییز: آب و هوا باز هم راه اعتدال را در پیش می گیرد؛ اما هرچه به زمستان نزدیک تر می شویم سرما بیشتر حس می شود.

زمستان: این فصل سرمای سختی را بر منطقه حاکم می کند. وجود ارتفاعات البرز در شمال دریاچه باعث می شود در این فصل دریاچه پرآب شود و دیگر قادر نباشید کف نمکی آن را ببینید.

نکات مهم

اگر دوست دارید تا وسط دریاچه جلو بروید حتما در انتخاب کفش و شلوار خود دقت کنید و لباس اضافه به همراه داشته باشید چرا که اثرات گل و نمک به سختی از روی پوشش شما پاک می شوند.

کلاه آفتاب گیر و کرم ضدآفتاب برای پیشگیری از آفتاب سوختگی به شدت پیشنهاد می شود.

دریاچه نمک حوض سلطان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

کجا بمونیم؟

دریاچه نمک در یک منطقه بیابانی بین استان تهران و قم واقع شده است. برای تماشای این جاذبه می توانید در قم و یا تهران اقامت کنید. کمپینگ در این منطقه به دلیل وجود آب و خطرات احتمالی توصیه نمی شود.

دریاچه نمک حوض سلطان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

راه دسترسی

دریاچه نمک حوض سلطان در ۴۰ کیلومتری شمال شهرستان قم و ۸۵ کیلومتری جنوب تهران قرار گرفته و در حاشیه اتوبان کاملا قابل مشاهده است.

دو مسیر برای رسیدن به دریاچه وجود دارد:

۱-  در اتوبان قم- تهران بعد از مجتمع مهتاب و پشت سر گذاشتن اولین تپه کنار دریاچه و در کنار تپه دوم وارد یک جاده خاکی شوید که به سمت پایین و دریاچه می رود و به عنوان جاده اصلی معدن نمک شناخته می شود. برای اینکه جاده را گم نکنید بهتر است بدانید که یکی از نشانه‌های این خروجی، تابلوی تهران ۹۵ کیلومتر است.

۲- در اتوبان تهران - قم پس از طی ۷۰ کیلومتر در سمت چپ، جاده ای به سمت روستای چشمه شور وجود دارد که تابلوی اطلاعات گردشگری در کنار آن است. وارد آن شوید و از اولین زیر گذر به آن سوی اتوبان بروید تا به دریاچه برسید.

از كنار جاده تا دریاچه یک ساعت و نیم پیاده روی لازم است. قبل از درياچه، زمين بسيار هموار و بدون برجستگی وجود دارد.

با رسيدن به حاشیه درياچه به زمين گِلی برخورد می کنید؛ اما جای هيچ نگرانی از مرداب و فرورفتگی زياد نخواهد بود. پس از گذر از این زمین گلی دریاچه آغاز می شود. درون دریاچه، جاده خاکریزی وجود دارد که به منظور جلوگیری از فرورفتن خودروها در باتلاق و بهره برداری از نمک دریاچه ایجاد شده است.

نکته: اگر در زمان پر آبی و گل آلود بودن مسیر به سوی این جاذبه بروید ممکن است با دردسر مواجه شوید پس شرایط آب و هوایی و توان خودروی خود را برای سفر به این دریاچه در نظر داشته باشید. اگر در مسیر گیر کنید، محلی ها به کمک تان می آیند اما هزینه های نسبتا بالایی را از شما دریافت می کنند.

دیدنی های اطراف

روستا و کاروانسرای علی آباد در فاصله 13 کیلومتری

کاروانسرای علی آباد | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

پوشش گیاهی

آب این منطقه شور است و به صورت فصلی در منطقه وجود دارد. در فصول پرآبی همچون زمستان، کفه نمکی حوض سلطان به زیر آب می رود. همین امر موجب شده است تا حاشیه یا کمربند باتلاقی آن در اضلاع شمالی و شمال غربی پوشش گیاهی خاص خود را دارا باشد. مطالعات نشان می دهد که بیش از  ۲۴۰ گونه ارزشمند از ریزموجودات هوازی مانند جلبک‌ها، باکتری‌ها و قارچ‌ها در دریاچه وجود دارند که با توجه به ژنتیک خود می توانند در شرایط فوق شور به حیات خود ادامه دهند. نوع گیاهان منطقه از نظر خواص دارویى، مواد موثر و سایر کاربردها دارای اهمیت هستند.

بیش از ۴۰ گونه گیاهی نیز در منطقه مشاهده شده است که بخشی از آنها عبارتند از: گز، سودا، پرند، سالسولا، درمنه بیابانی، اشنان، تاغ زرد و سیاه، سودا و اسفناج.

پوشش جانوری

آرتمیای بومی قم، تنها جانداری است که در دریاچه حوض سلطان زندگی می کند. آرتمیا در واقع میگوی آب های شور است و از لحاظ اقتصادی به شدت ارزش دارد. این جانور از شاخه بند پایان و رده سخت پوستان بوده و برای حفظ بقای نسل خود نسبت به زندگی در آب شور سازش پیدا کرده است.

در طول زمان، جانورانی در دسته های زیر نیز در این منطقه مشاهده شده اند:

پرندگان: هوبره، قرقی و كبوتر چاهی، باقرقره، انواع عقاب و انواع دیگر کبوتر و پرندگان مهاجر همچون غاز خاکستری، آنقوت، لک لک، فلامینگوی بزرگ

پستانداران: خرگوش، موش صحرایی، گرگ، شغال، خارپشت، روباه و آهو و در گذشته: جبیر و گورخر آسیایی

خزندگان: مار و سوسمار که در کنترل بیولوژیک آفات نقش دارند.

عنکبوتیان: عنکبوت و رتیل

حشرات: موریانه و مورچه های کمیاب

حوض سلطان | معدنی غنی در کویر

ساده ترین راه استفاده از دریاچه، استخراج نمک طعام موجود در آن است که به شیوه سنتی و جهت مصارف صنعتی صورت می گیرد؛ اما بررسی ها حاکی از آن است که در نمک دریاچه موادی از قبیل سدیم کلرید، سدیم سولفات، منیزیم کلرید و منیزیم سولفات نیز وجود دارند.

اهمیت ترکیب نمک دریاچه زمانی مشخص می شود که بدانید منیزیم از نظر فراوانی هشتمین عنصر در قشر خارجی زمین است که اغلب به صورت محلول در ترکیب آب دریاها و یا به صورت سنگ معدن منیزیم کلرید، در طبیعت وجود دارد. میزان منیزیمی که از آب دریا به دست می آید تنها 0.2 تا 0.3 درصد است در حالی که میزان منیزیم دریاچه نمک ۱۰ تا 14.7 درصد یعنی ۳۵ تا ۵۰ برابر منیزیم آب دریاست.

 بنابراین می توان گفت دریاچه نمک می تواند به عنوان یکی از غنی ترین معادن و منابع عظیم تولید منیزیم در نظر گرفته شود. از سوی دیگر ارزش اقتصادی آن نیز بسیار بیش از استخراج منیزیم از آب دریاست و از هر ۱۰۰ کیلوگرم نمک، ۱۰ تا ۱۴ کیلوگرم منیزیم حاصل می شود.

اهمیت منطقه

این منطقه از نظر زیست‌شناسى، بوم شناسى، دیرینه‌شناسى، هوا، اقلیم، اشتغال‌زایى و تفرجگاهى بسیار اهمیت دارد و می تواند یکى از چشم‌اندازهاى توسعه استان قم به حساب آید. ارزش و اهمیت این دریاچه به حدی است که باعث شد در راستای حفاظت از حیات حوض سلطان در برابر تعرض سودجویان و ناآگاهان محیط زیست و ترمیم خسارات وارد شده به پوشش گیاهى و جانوری، این منطقه در سال ۸۸ به مدت پنج سال به عنوان منطقه شکار ممنوع معرفی شود.

حوض سلطان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

بازدیدی مجازی از دریاچه حوض سلطان و کویر اطراف آن


دغدغه های کارناوالی

بر طبق نظر کارشناسان این پدیده منحصر به فرد طبیعت ایران در حال دست و پنجه نرم کردن با مخاطراتی است که هر لحظه آن را به نابودی نزدیک تر می کنند. از جمله این مخاطرات می توان به چرای بی‌رویه شترها در حاشیه سبز تالاب و برداشت بی رویه از معادن نمک اشاره کرد.

البته باید به این نکته توجه داشت که در زمان خشکسالی حوض سلطان کانون تولید ریزگردهایی است که با ورود به شهر قم زندگی ساکنان این استان را با مشکلاتی مواجه می سازند.

برای حفظ این آینه بزرگ ایران باید اقداماتی نظیر کنترل میزان آب، استفاده ی برنامه ریزی شده از معادن، شکار نکردن گونه‌های مهاجر و بومی و کنترل چرای دام‌ها صورت گیرد.

توصیه های کارناوالی

همراه بردن قطب‌نما و GPS توصیه می شود؛ اما در صورتی که به آنها دسترسی ندارید به هنگام ورود به دریاچه نقطه ای را در آن سوی دریاچه نشان کنید تا از مسیر منحرف نشوید.

ترجیحا این سفر را با دوستان و خانواده و در قالب گروه انجام دهید.

آسیب زدن به طبیعت حیات این دریاچه را به خطر می اندازد پس مراقب آن باشید.

قبل از ورود به دریاچه آب و خوراکی های لازم را تهیه کنید تا دچار مشکل نشوید.

اتراق و صرف غذا در طول دریاچه را فراموش کنید. تابش آفتاب شما را آزار خواهد داد.

سخن آخر

بسیاری از جاذبه های طبیعی در کشورمان آن چنان که باید، شناخته نشده اند؛ بهتر است به هنگام تصمیم برای آغاز یک سفر، مطالعات بیشتری انجم دهیم و بازدید از برخی از این جاذبه ها را در برنامه مان بگنجانیم.

از چشیدن طعم شور طبیعت لذت بردید؟

تا به حال این دریاچه را دیده اید؟

منتظر دیدگاه ها و تجربه های شما خوبان هستیم.

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • بازدید از بزرگترین آینه طبیعی ایران
  • دسترسی نسبتا خوب

نقاط ضعف

  • عدم تبلیغات و اطلاع رسانی
  • عدم توجه به ظرفیت های زیست محیطی
نکات کلی
دریاچه نمک حوض سلطان قم






نقشه و مسیریابی
دریاچه نمک حوض سلطان قم












X