نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : Exit door of Jame Razavi Courtyard, Imam Reza Holy Shrine, Mashhad
  • آدرس : مشهد، حرم امام رضا، کنار خروجی ضلع غربی صحن جامع رضوی
  • ساعت دسترسی : امروز یکشنبه 8:00 صبح تا 12:30 ظهر
    شنبه : 8:00 صبح تا 12:30 ظهر
    یکشنبه : 8:00 صبح تا 12:30 ظهر
    دوشنبه : 8:00 صبح تا 12:30 ظهر
    سه‌شنبه : 8:00 صبح تا 12:30 ظهر
    چهارشنبه : 8:00 صبح تا 12:30 ظهر
    پنج‌شنبه : 8:00 صبح تا 11:30 ظهر
    جمعه : 8:00 صبح تا 12:00 ظهر
  • تلفن : 051 3223 2004
  • امتیاز کارناوال : 4.5
  • امتیاز گوگل : 4.2
  • سطح هزینه : ارزان $
  • مدت پیشنهادی بازدید : 1 تا 2 ساعت
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

حمام مهدی قلی بیک | موزه مردم شناسی مشهد

حتما تا به حال وصف حمام‌های قدیمی و بزرگ ایرانی چون حمام گنجعلی خان کرمان و یا حمام فین کاشان را شنیده اید و یا در سفرتان به کاشان و کرمان سری هم به این حمام‌های معروف تاریخی زده اید. حالا این بار با ما باشید تا به سراغ حمام کمتر شناخته شده ای برویم که اتفاقا یکی از قدیمی‌ ترین و بزرگ‌ ترین حمام‌های ایرانی‌ است و البته کمتر کسی آن را می شناسد. می‌رویم سراغ حمام مهدی قلی بیک که از قضا موزه مردم شناسی مشهد هم هست. زمانی که وارد این ساختمان شوید، دیوارها و نقاشی های جالب توجهش، دقایقی شما را به خود مشغول می کند و راستش تصورش را هم نمی کنید که قرار است چنین نقوشی را بر سقف یک بنا، آن هم یک حمام قدیمی ببینید.

این حمام یکی از حمام های معروف ایران است که قدمتش به زمان شاه عباس صفوی برمی گردد و معماری خارق العاده آن حکایت از شکوه و عظمت معماری اصیل ایرانی دارد. حمام، درست در کنار حرم امام رضا، مسجد شاه و بازار فرش فروش های مشهد قرار دارد و بنابراین برای بازدید از این موزه تنها کافیست بعد یا قبل از زیارت حرم امام رضا، ساعتی را به آن اختصاص دهید. امروزه این حمام به موزه مردم شناسی مشهد بدل شده و در نتیجه می توانید در کنار حمام، از مجموعه ای از اشیا، وسایل، پوشاک و عکس های قدیمی شهر نیز دیدن کنید. 

همراه با کارناوال به موزه مردم شناسی مشهد و حمام زیبای مهدی قلی بیک بیایید. 

حمام مهدی قلی بیک مشهد | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

چرا حمام مهدی قلی بیک؟ 


  • یکی از قدیمی ترین و بزرگ ترین حمام های ایرانی است.
  • یکی از جاذبه های متفاوت مشهد است.
  • با بازدید از آن، نقاشی های منحصر به فردی بر روی دیوار و سقف حمام خواهید دید.
  • همزمان از موزه مردم شناسی مشهد نیز بازدید می کنید.
  • دسترسی به این موزه آسان است.
  • با بازدید از مهدی قلی بیک، منشا سیستم گرمایش از کف ساختمان ها را کشف خواهید کرد! 
حمام مهدی قلی بیک | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

آشنایی با حمام مهدی قلی بیک 

حمام مهدی قلی بیک در مشهد یکی از بزرگ ترین حمام های ایران است که با قدم گذاشتن به درون آن با ساختاری بسیار زیبا از حمام های قدیمی رو به رو خواهید شد. این حمام بنایی قدیمی با سقفی زیبا، رنگین و منحصر به فرد است که قدمت آن به دوران صفویه برمی‌گردد. حمام مهدی قلی بیک درست در کنار یکی از مساجد قدیمی مشهد به نام مسجد شاه قرار دارد و از همین رو تا مدت ها به نام «حمام شاه» شناخته می شد تا آن که پس از انقلاب اسلامی نام حمام رضوی را بر روی آن گذاشتند. همچنین این حمام قدیمی درست در کنار حریم مطهر امام رضا و بازار قدیمی فرش فروشان مشهد قرار دارد و به این ترتیب رسیدن به آن کار ساده ای است. 

جالب است بدانید این حمام زیبا در سال 1300 خورشیدی بنا به خواسته فردی به نام مهدی قلی بیک ساخته و وقف مردم شد و تا به امروز نام واقف بر روی حمام باقی ماند. حمام مهدی قلی بیک در اردیبهشت ۱۳۵۶ با شماره 1374 در فهرست بناهای تاریخی کشور ثبت شد و جنبه ارزشمندش بیش از پیش به چشم آمد. این حمام سالیان دراز، یعنی تا همین بیست و چند سال پیش مورد استفاده عموم مردم بود تا آن که با فراگیر شدن لوله کشی آب و وجود حمام در خانه ها، به صورت متروکه درآمد. حمام بی نظیر مهدی قلی بیک چند سالی مورد بی توجهی قرار گرفت تا آن که سازمان میراث فرهنگی و آستان قدس، در اقدامی مشترک تصمیم به بازسازی این بنا گرفتند. بازسازی در سال 1378 آغاز شد و در طی آن، فضاهایی چون سردر حمام، هشتی ورودی، سربینه یا رختکن، گرمخانه، میاندر (فضای ارتباطی بین دو فضای گرمخانه و سربینه)، خزینه و فضای گربه رو، تون (گلخن)، نظافت خانه، و چال‌حوض (استخر آب سرد) مرمت شدند و وسعت حمام نزدیک به ۲۰۰۰ متر مربع رسید. 

در نهایت در سال 1385 و همزمان با زادروز ولادت امام هشتم شیعیان، درهای حمام مهدی قلی بیک با عنوان موزه تخصصی مردم شناسی رو به عموم مردم گشوده شد.

موزه مردم شناسی مشهد | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

معماری و طراحی حمام مهدی قلی بیک

به طور کلی در ساخت حمام مهدی قلی بیک از مواد و مصالحی چون ساروج، آهک، فلز، سنگ، شیشه و کاشی استفاده شده اما اسکلت اصلی بنا از جنس آجر است. این حمام در مجموع از 7 بخش تشکیل شده که هر کدام کارآیی متفاوتی دارند.

هنگامی که وارد حمام مهدی قلی بیک می شوید، دالان کوچکی پیش روی شماست که در سمت راست باجه فروش بلیت حمام قرار دارد. پس از خرید بلیت تا انتهای دالان که بروید به وسیله یک پله به هشتی کوچکی وارد می شوید. در این قسمت نقشه کل حمام را با توضیحات بر روی دیوار خواهید دید و درست رو به روی شما در ویترینی شیشه ای، مجموعه ای از لوازم حمام قدیمی چون صابون ها، لیف، سنگ پا، لنگ و ... به چشم می خورد. از این قسمت به سمت راست و به داخل سربینه هدایت می شوید. در داخل سربینه هشت ستون سنگی به چشم می خورد که به صورت هشت و نیم هشت (1) بوده و سقف گنبدی و مدور حمام را نگه می دارند. به سقف حمام که نگاه کنید، نقاشی و نگاره های زیبایی خواهید دید که هر کدام در زمانی به حمام اضافه شده اند و هر بخش روایت گر داستان های مختلفی هستند. در قسمت های هشت و نیم هشت، بخشی از داستان رستم و سهراب دیده می شود که گهگاهی با توضیحات کوچکی همراه هستند و در بخش گنبدی و میانی سقف نیز داستانی از زندگی روزمره مردم به چشم می خورد. 

برای تامین نور و روشنایی حمام مهدی قلی بیک از نورگیرهایی به نام گلجام در سقف استفاده شده است. تعداد و ابعاد متفاوت گلجام ها نورپردازی منحصربه فردی را در بخش سربینه ایجاد کرده، به طوری که در تمام طول روز از طلوع تا غروب حمام مهدی قلی بیک، روشنایی خوبی دارد. منتها بسته به زمان و زاویه تابش نور خورشید در هر ساعت، بخشی از حمام روشن و بخش دیگری تاریک بوده که این تغییر مداوم نور از ویژگی های جالب توجه حمام مهدی قلی بیک است. البته از آن جا که امروزه درون حمام برق کشی شده و چراغ هایی داخل بنا تعبیه شده است، شاید دیگر نتوان این بازی نور و سایه را به تماشا نشست.

از بخش سربینه به دیگر قسمت های حمام هدایت می شوید که در ادامه نوع کاربری، توضیح هر بخش و نوع معماری آن را به طور کامل آورده ایم.

پاورقی


1- هشت و نیم هشت نوعی الگوی هشت ضلعی در معماری ایرانی است.

بخش‌های مختلف حمام

همان طور که گفته شد حمام مهدی قلی بیک فضایی در حدود 2000 متر مربع را به خودش اختصاص داده و در این فضای وسیع، بخش های مختلفی دارد. از در ورودی که بگذریم، وارد دالانی کوتاه می شویم که ما را به دهلیزی هدایت می کند و سپس دسترسی به سایر بخش ها را ممکن می کند. در ادامه به تک تک بخش های مهم حمام سری می زنیم و عکس های‌شان را می بینیم. 

مهدی قلی بیک | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

1- سربینه یا رختکن

همان طور که گفتیم نخستین بخش در حمام که وارد آن می شوید، بخش سربینه یا رختکن است که خود از چند غرفه در جهت های مختلف تشکیل می شود. دیوارهای سربینه مزین به کاشی کاری های فیروزه ای و طرح دار زیبایی است و در سقف نیز نقاشی هایی چشمگیر خودنمایی می کند. در ساخت سربینه از 28 لایه ساروج بری و گچ کاری استفاده شده که از این تعداد لایه، 13 لایه تنها مختص به تزیینات نقاشی حمام است. قدیمی ترین نقاشی موجود در سقف به زمان حکومت صفوی و جدیدترین آن نیز به اواخر دوره قاجار یعنی حدود سال 1300 برمی گردد.

بیشترین نقاشی که در حال حاضر دیده می شود، مربوط به لایه اخیر است که در آن داستان های شاهنامه، افسانه های عامیانه و بخش هایی از زندگی روزمره و کوچه و خیابان مردم در دوره قاجار به تصویر کشیده شده است. به طوری که افرادی را سوار ماشین، فردی دوچرخه سوار و تعدادی سرباز تفنگ به دست به چشم می خورند. در معماری سربینه قوس هایی به شکل پنج، هفت و شاخ بزی دیده می شود که این نوع قوس، از معماری سبک اصفهانی الهام گرفته شده است. از دیگر تزیینات معماری بنای حمام نیز می توان به کادربندی سقف سربینه اشاره کرد.

2- بخش های سربینه و غرفه های آن 

در چهار طرف سربینه چهار غرفه یا صفّه وجود دارد که هر کدام کارآیی متفاوتی داشتند. سه صفّه برای عموم مردم بود که از آن ها برای تعویض لباس ها در بدو ورود به حمام و قرار دادن دیگر وسایل خود استفاده می کردند. چهارمین غرفه که بزرگترین صفّه نیز بود، با نام شاه نشین شناخته می شد و مختص استفاده بزرگان و اشراف بود. تفاوت غرفه شاه‌نشین با دیگر غرفه ها در نور و اندازه آن بود. این غرفه که در ضلع شمالی حمام قرار دارد، روشنایی مطلوبی دارد. 

علاوه بر قسمت های گفته شده، در سربینه، فضایی برای صاحب حمام در نظر گرفته می شد. او در این محل می نشست و به حساب و کتاب، دریافت هزینه ها و ارایه خدمات و لوازم مورد نیاز مردم مشغول می شد. به طور مثال مردم وسایلی چون صابون، کیسه، لیف و ... را از گرمابه دار می گرفتند. 

3- هشتی یا میاندر

بعد از سربینه یا رختکن، وارد فضایی به نام «هشتی» یا «میاندر» می‌شوید که این فضا در واقع ارتباط دهنده دو بخش سربینه و گرمخانه به یکدیگر است. در وسط هشتی، حوض کوچک آب سردی قرار دارد که هر کس به هنگام خروج از گرمخانه و اتمام حمام، ناگزیر پاهای خود را در آن شست و شو می داد. جالب است بدانید پاشویه کردن پس از حمام، موجب می‌شود حرارت بدن از طریق کف پا کاسته شود و بدن افراد، آمادگی ورود به فضای سرد سربینه را پیدا کند. این تدبیر از سرماخوردگی افراد حاضر در حمام جلوگیری می کند.

امروزه اگر دقت کنید، چنین حوض های کوچک آب سردی را در قسمت ورودی استخرها و پارک های آبی خواهید دید که در واقع الهام بخش ساخت این حوض ها، حمام های ایرانی بوده اند. 

هشتی یا میاندر | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

4- گرمخانه و نظافت خانه

پس از هشتی به بخش گرمخانه هدایت می شوید که محل اصلی شست و شو بوده است. گرمخانه شکلی مربعی دارد و با چهار ستون در وسط حمایت می شود. سقف گرمخانه گنبدی شکل است و نور آن با چندین گلجام تامین می شود. در اطراف گرمخانه سه غرفه دیده می شود که از آن ها برای نشستن به هنگام استحمام استفاده می کردند. 

گرمخانه مورد استفاده افراد عادی و اتاق دیگر که معروف به «خلوت یا خلوت گاه» بود، مخصوص استفاده افراد معلول و یا مبتلا به بیماری های مسری بود. این افراد برای برداشت آب گرم مورد نیاز خود از دریچه تعبیه شده در اتاق که به خزینه راه داشت، استفاده می‌کردند. البته در برخی از حمام های قدیمی، خلوتگاه، فضایی با حوضچه‌های کوچک بوده و به نام دستک شهرت داشت که تنها بزرگان و امیران برای استحمام حق استفاده از آن را داشته اند.

کف گرمخانه از سنگ های بسیار سختی ساخته شده که آن ها را از اطراف شهر مشهد تامین کرده اند. استفاده از این سنگ ها از آن روی بود که آب در آن ها نفوذ نکند و از انتقال عفونت نیز جلوگیری کند.

در قسمت شمالی گرمخانه «نظافت خانه» قرار دارد. مردم در این بخش مشغول از بین بردن موهای زاید بدن خود می شدند. 

گرمخانه و نظافت خانه | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
گرمخانه و نظافت خانه | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

5- خزینه

خزینه را در بخش غربی حمام خواهید دید که سطح آن کمی از کف گرمخانه بالاتر است. مردم پس از شست و شوی بدن خود در گرمخانه، وارد فضای خزینه می شدند و با آب گرم آن خود را آب می کشیدند. 

اوایل، برای تامین آب حمام مهدی قلی بیک از قنات و بعدها از چاه موجود در سربینه استفاده می کردند. این آب از طریق شبکه آب رسانی که مجموعه ای از تَنبوشه ها (لوله های سفالین) و حوضچه های تصفیه بود، تصفیه و گرم شده و سپس به بخش های مختلف هدایت می شد. مسیر حرکت آب این گونه بود: از چاه سربینه به سوی خزینه می رفت و آب گل آلود وارد اتاق شمالی این بخش می شد، در آن جا گل و لای در حوضچه های تصفیه آب سرد ته نشین و سپس آب تمیز به خزینه منتقل می‌شد. آب راه یافته، در دیگ های مسی کف خزینه که با نام «تیان» شناخته می شدند گرم شده و در انتها هم به طور منظم بین قسمت های مختلف حمام توزیع می‌شد.

متاسفانه تصویری از این بخش در دست نیست. اگر عکسی از آن دارید، آن را برای ما ارسال کنید تا با نام خودتان در کارناوال منتشر شود. عکس را اینجا آپلود کنید.

6- تون (گلخن یا آتش‌خانه)

درست در پشت خزینه، فضای تون، گلخن یا آتش‌خانه قرار دارد که محل ایجاد آتش و تامین حرارت و انرژی گرمایی حمام بود. شخصی که این مسوولیت را به عهده داشت، «تون تاب» نامیده می شد. تون تاب ابتدا سوخت حمام مانند هیزم، خار و خاشاک، فضولات حیوانی و در کل هر چیز قابل اشتعال، را تهیه می کرد و سپس، با گذاشتن آنها درون کوره تون، آتش را روشن می‌کرد. کوره تون در زیر تیان‌ها قرار داشت.
جالب آن که با تدابیر جذابی، گرما و دود حاصل از سوختن هیزم، به وسیله انشعاباتی به نام «گربه‌رو» به فضای بیرون حمام منتقل می‌شد. گربه رو علاوه بر خارج کردن دودها، خود باعث گرم کردن کف و دیوارهای حمام مهدی قلی بیک می شد، چرا که گربه رو در واقع کانال‌هایی باریک بود که در کف گرمخانه به صورت مارپیچ تا سربینه ادامه پیدا می کرد و در آخر به تعدادی دودکش در دیوارهای سربینه حمام می رسید.

همان طور که دیدید، سیستم گرمایش از کف در معماری ساختمان های امروزی، ریشه ای ایرانی داشته و سالیان بسیار دور معماران باهوش و خلاق ایرانی از آن استفاده می کردند. 

جالب آن که همیشه در کانال تون مقداری خاکستر باقی می ماند که از آن ها به عنوان مواد شوینده و یا در ساخت «ملات ساروج»، استفاده می کردند.

7- چاله حوض

شاید جالب باشد بدانید که امکانات حمام های ایرانی تنها به شست و شوی بدن محدود نمی شد و معماران ترتیبی داده بودند که مردم بتوانند در این حمام های عمومی نیز آب تنی کنند و می توان گفت در واقع حمام های عمومی، مجموعه ای برای سرگرمی نیز محسوب می شدند. 

افراد پس از حمام کردن به بخش دیگری می رفتند که با نام چاله حوض شناخته می شد. در میان چاله حوض استخر آب بزرگی قرار داشت که برای آب تنی مورد استفاده بود. چاله حوض حمام مهدی قلی بیک در مقایسه با دیگر حمام های دوره صفوی ابعاد بزرگ تری دارد و تناسبات به کار گرفته شده در ساختش با آن که بسیار ساده است، شکوه معماری ایرانی و اسلامی را به نمایش می گذارد. 

دقت به کار رفته در محاسبه طول، عرض و عمق استخر، ارتفاع کف تا سقف، همچنین ساخت ستون ها، وجود متناسب گلجام ها و پراکندگیِ به جایِ آن ها همگی از نکات بسیار قابل توجه اند و خبر از هوش معمار حمام مهدی قلی بیک دارد.

چاله حوض مهدی قلی بیک | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

موزه مردم شناسی مشهد

همان طور که در ابتدا اشاره کردیم، پس از بازسازی، حمام مهدی قلی بیک کاربری متفاوتی پیدا کرد و به همین منظور از فضاهای موجود در سربینه و گرمخانه و چال حوض به عنوان غرفه های نمایش اشیا استفاده کردند. امروزه در هنگام بازدید از حمام مهدی قلی بیک می توانید در این غرفه‌ها از لوازم و مجموعه های زیر دیدن کنید:

  • متعلقات حمام: در هنگام مرمت حمام مهدی قلی بیک، بخش هایی به دلیل ناکارآمدی از بنا جدا شده و در معرض دید قرار گرفتند. از آن جمله می توان به کاشی های قدیمی ازاره ای، تنبوشه های سفالی، گلجام، ظروف سنگی و ...
  • وسایل استحمام: مجموعه ای شامل کیسه، لیف، صابون، سنگ پا، کاسه، لگن، مجمعه، پارچ و آفتابه، بادکش حجامت و ...
  • وسایل آرایش: وسایلی چون جعبه آینه، جعبه منبت، شانه چوبی، انبر مخصوص مجعد کردن مو و ...
  • وسایل روشنایی: انواعی از پایه های شمعدانی، قندیل، فانوس، چراغ های توری و ... 
  • سماورها و قهوه‌جوش ها: چندین سماورجوش، قهوه جوش و تعدادی قوری از دوره صفوی و قاجار 
  • پوشاک محلی خراسان: در یکی از غرفه های سربینه می توانید از مجموعه پوشاک سنتی خراسان بازدید کنید. در این بخش انواع پاپوش مانند گیوه، چارق، صندل؛ انواع تن پوش زنانه و مردانه و انواع سرپوش های سنتی مانند سربند، پیشانی بند و ... را خواهید دید.
  • منسوجات: در گذشته در بخش غرفه های حمام ابتدا حصیر پهن می کردند و سپس مردم روی آن را با چیزهایی چون قالیچه و لنگ می پوشاندند. امروزه می توانید این دست وسایل را در موزه ببینید. همچنین در کنار لنگ ها، پارچه های ترمه دوزی، یراق دوزی و ماهوت و ... را می توانید تماشا کنید. 
  • انواع وسایل ارتباطی مانند تلفن و تلگراف

در حال حاضر از فضای چال حوض و راهروهای اطراف آن به عنوان نمایشگاه دایمی عکس استفاده شده است. در این مجموعه عکس هایی با موضوعات متفاوت قرار دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • ۱- عکس های قدیمی از کسب و کارهای و زندگی مردم در گذشته
  • ۲- عکس های قدیمی از حرم مطهر امام رضا (علیه السلام)
  • ۳- تابلوهای نقاشی قهوه خانه ای
  • ۴- وسایل ورزش زورخانه ای

آشنایی با مهدی قلی بیک: واقف حمام

مهدی قلی بیک جانی قربانی یکی از امیران ترک خراسان و همچنین از سران لشکری و سیاسی شاه عباس صفوی بود که البته منصب میرآخور -رییس اصطبل شاهی- را نیز از آن خود داشت. بنا به منصب های مهدی قلی بیک و وقف های به جا مانده از او می توان فهمید که بسیار متمول بود. همچنین با توجه به اطلاعات تاریخی، می دانیم مهدی قلی بیک در طایفه جغتایی چشم به جهان گشود؛ اما از زمان دقیق تولد و مرگش اطلاعی در دست نیست. از کارها و دلاوری های او می توان به نقش او در جنگ میان ایران و عثمانی اشاره کرد که فرمانده تفنگچی های خراسان بود. مهدی قلی بیک همچنین در ساخت و ساز بنا و چندین کار خیر دست داشت که بارزترین آن ساخت حمام زیبای مهدی قلی بیک و یا حمام شاه بود. 

گفته می شود این امیر خراسانی در اوایل شعبان ۱۰۲۷ قمری در قزوین از دنیا رفت که پس از فوتش، جسدش را به مشهد منتقل کرده و در حرم مطهر امام رضا علیه السلام دفن کردند. در وقف نامه ای به جا مانده از آن زمان، جزییات وقف مهدی قلی بیک خان درباره این حمام گفته شده است. در این وقف نامه به غیر از حمام، از وقف دو روستا به نام های «گازرگاه» و «پس‌پشته» که در نواحی تبادکان و درزاب مشهد قرار دارند و یک باغ در کرج سخن گفته شده است.

قسمت جالب وقف حمام مهدی قلی بیک، توجه به امکانات حمام و ریزبینی های پس از آن است. به طور مثال مهدی قلی بیک نه تنها دستور ساخت حمامی مجهز و زیبا به همراه یک قنات را داد، بلکه بعد از آن را فراموش نکرد و برای آب مازادِ احتیاج حمام نیز برنامه ریزی کرد. بر طبق وقف نامه، برای چگونگی استفاده از آب قنات شرایطی تعیین شده است، به گونه ای که عنوان شد آب اضافه قنات، صرف مسجد گوهرشاد شود و اگر باز آبی اضافه آمد برای آبیاری مزارع اطراف شهر مورد استفاده قرار گیرد. 

همچنین از دیگر کارهای خیر مهدی قلی بیک، ساخت تعداد زیادی دکان در اطراف حمام بود که درآمد تمامی آن ها صرف کارهای خداپسندانه و خیر مربوط به حرم می شد.

حمام مهدی قلی بیک | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

اطلاعات بازدید از حمام مهدی قلی بیک

همان طور که اشاره کردیم، حمام مهدی قلی بیک یا موزه مردم شناسی مشهد درست در کنار خروجی صحن جامع رضوی و همچنین در مجاورت مسجد شاه یا مقبره امیر ملکشاه قرار دارد. در نتیجه بدیهی است که برای بازدید از این موزه پیش از هر چیز لازم است خود را به حرم امام رضا (ع) برسانید. به این منظور می توانید از مترو، اتوبوس های تندرو یا بی آر تی، اتوبوس ها و تاکسی های عمومی و تاکسی های هوشمند استفاده کنید. پس از آن بسته به آن که از چه خیابانی به حرم رسیده اید، دسترسی متفاوتی پیش روی شماست. اگر پس از زیارت امام رضا قصد بازدید از موزه را دارید، برای یافتن این موزه کافی است از خادمان حرم کمک بخواهید. اما اگر می خواهید بدون ورود به حرم به حمام مهدی قلی بیک برسید، کافیست خودتان را به خیابان سیزدهم اندرزگو (معروف به خسروی نو) و انتهای بازار بزرگ فرش مشهد برسانید.

ساعت بازدید: 

  • شنبه تا چهارشنبه از ساعت 8:00 تا 12:30
  • پنج‌شنبه‌ها 8:00 تا 11:30
  • جمعه و ایام تعطیل از 8:00 تا 12:00

روزهای تعطیلی موزه: شامل سه روز عاشورا، 21 رمضان و 13 فروردین هر سال

هزینه ورود: 500 تومان

شماره تماس: ۳۲۲۴۱۰۱۳-۰۵۱ داخلی 3277

آدرس: خروجی ضلع غربی صحن جامع رضوی یا انتهای خیابان اندرزگو (خسروی نو)، اندرزگوی ۱۳، انتهای بازار بزرگ (بازار فرش فروش‌ها)

در صورتی که مایلید تا با وسایل حمل و نقل عمومی مشهد بیشتر آشنا شوید، خواندن مقاله زیر را از دست ندهید:

ورود به صفحه اختصاصی مطلب راهنمای حمل و نقل عمومی مشهد

حمام مهدی قلی بیک | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

جاذبه های اطراف حمام مهدی قلی بیک

  • مسجد شاه یا مقبره امیر غیاث الدین ملک شاه: کنار موزه
  • حرم امام رضا (ع): کنار موزه
  • بازار رضا: 700 متر
  • موزه آستان قدس رضوی: 750 متر
  • آرامگاه پیر پالان دوز: 1 کیلومتر
  • خانه تاریخی توکلی: 1.1 کیلومتر

توصیه های کارناوال 

اگر مشهدی نیستید یا با خیابان‌های اطراف حرم آشنایی ندارید، کارناوال به شما توصیه می‌کند برای رسیدن به موزه از همان ضلع غربی صحن جامع استفاده کنید، چرا که همه‌ کوچه پس کوچه‌های اطراف حرم شبیه به یکدیگرند و وقتی راه را بلد نباشید، درآمدن از سردرگمی و پیدا کردن راه دشوار است. 

همان‌طور که اشاره کردیم این حمام، موزه‌‌ نیز هست و اگر اهل عکاسی باشید، در جریانید که عکاسی با دوربین حرفه‌ای در اغلب موزه‌ها با دشواری هایی همراه است. ورود سه پایه ممنوع است اما می توانید با خیال راحت از نقاشی های بی‌نظیر سقفی عکاسی کنید. با این حال اگر علاقه دارید تا حتما عکاسی با سه پایه را تجربه کنید (چرا که نور درون حمام کم است)؛ تجربه شخصی می گوید که سه پایه را با خود ببرید و همچنین لبخندتان را! خوش‌رویی با مسوولان موزه به شما کمک می کند تا بتوانید شرایطی استثنایی برای خود ایجاد کنید...

همچنین اگر از طرفداران موزه گردی هستید، بازدید از موزه های زیر را از دست ندهید. این موزه ها نیز درون حرم و یا در نزدیکی حرم امام رضا قرار دارند.

  • موزه آستان قدس رضوی
  • موزه فرش آستان قدس رضوی
  • موزه قرآن و نفایس
  • موزه هدایای مقام معظم رهبری
  • تالار آثار استاد فرشچیان
  • موزه و آرامگاه نادرشاه 

در نهایت برای آشنایی بیشتر با مشهد و دانستنی هایش، خواندن مقاله های زیر را از دست ندهید:

حمام مهدی قلی بیک مشهد | Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval
Photo by : Zeynab Shirazi | Karnaval

سخن آخر

با هم به یکی از دیدنی های کمتر شناخته شده مشهد رفتیم و همزمان فرصت آن را پیدا کردیم تا موزه ای متفاوت را از نزدیک ببینیم. از نقاشی هایش دیدن کردیم و گردشی کوتاه در تاریخ داشتیم.

نظر شما درباره حمام مهدی قلی بیک چه بود؟

تا به حال فرصت کرده اید از این حمام بازدید کنید؟

علاقه دارید تا در سفرتان به مشهد این حمام را از نزدیک ببینید؟

وضعیت نگهداری از این جاذبه تاریخی را چگونه ارزیابی می کنید؟

دیدگاه های خود را با ما در میان بگذارید و اگر تمایل دارید تا عکس ها و سفرنامه های‌تان در کارناوال منتشر شود، از این لینک استفاده کنید. 

کارنـــاوالی شــــــو

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • یکی از قدیمی ترین و بزرگترین حمام های مشهد
  • دارای نقاشی های سقفی زیبا
  • دسترسی آسان
  • هزینه مناسب

نقاط ضعف

  • ندارد
نکات کلی
حمام مهدی قلی بیک






نقشه و مسیریابی
حمام مهدی قلی بیک












X