کارناوالِ جدیدی در راه است
خبرم کن arrow_back

روز جهانی بیابان زدایی | مرهمی برای زخم های زمین

نیازهای بی پایان انسان و میل او به پیشرفت و توسعه باعث شده تا در طول سالیان متمادی به جان زمین بیفتد و تمام عناصر آن را خودخواهانه از بین ببرد و یا مورد استثمار قرار دهد. روز به روز بر مشکلات ناشی از دخالت عامل انسانی در طبیعت افزوده می شود و خسارت های جبران ناپذیری را به بار می آورد.

حالا با یکی از نگران کننده ترین چالش های امروزی دنیا مواجهیم که ذره ذره زمین را می خورد و در نهایت می تواند از آن تنها متروکه ای بی آب و علف به جای بگذارد. دانشمندان زیادی دور هم جمع شده و نام بیابان زایی را برای این پدیده انتخاب کرده اند تا شاید بتوانند توصیفی در خور از آن ارایه دهند.

بیابان زایی دردی است که در طول سالیان اخیر به جان زمین افتاده و در حال بلعیدن همه زیبایی های آن است. افزایش سطح بیابانی در دنیا موجب شده تا نهادهای بین المللی برای مقابله با این معضل جهانی، دست در دست هم دهند تا راهکارهای علمی و اصولی ارایه کنند و با فعالیتی به نام بیابان زدایی به مقابله با این درد برخیزند.

از این رو در تقویم های جهانی 17 ژوئن با عنوان روز جهانی بیابان زدایی شناخته می شود و کشورهای مختلف سعی می کنند برنامه هایی را در این زمینه به اجرا درآورند.

کارناوال نیز برای بزرگداشت این روز، نگاهی به این پدیده دردناک خواهد داشت و با شما از فعالیت های این روز سخن خواهد گفت.

با ما همراه باشید...

روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

بیابان زایی چیست و چگونه اتفاق می افتد؟

بر اساس تعریف کنوانسیون جهانی بیابان زایی، این پدیده به تخریب سرزمین در مناطق خشک و نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب اتلاق می شود که ممکن است در اثر عوامل انسانی و عوامل طبیعی رخ دهد.

بیابان زایی نوعی از تخریب زمین است که در آن منطقه ای با زمین های تقریبا خشک، به صورت کاملا مشهود و ملموس خشک و لم یزرع می شود و معمولا آب، پوشش گیاهی و حیات وحش خود را نیز از دست می‌دهد. تعدادی از عوامل موثر در این زمینه عبارتند از: تغییر اقلیم و فعالیت‌های انسانی، بوته کَنی، چرای مفرط و خارج از فصل دام در مراتع، تبدیل مراتع به دیم زار، برداشت بی رویه آب از سفره های آب زیرزمینی، معدن کاوی و بهره برداری از معادن، جاده سازی و توسعه شهرها و روستاها.

عمق این فاجعه تا چه حد است؟

امروزه پیشرفت بیابان ها در سراسر جهان به حدی رسیده که مساله بیابان زایی به یکی از مسایل قابل توجه بوم شناسی و زیست محیطی تبدیل شده است و روز به روز نگرانی ها درباره آن افزایش پیدا می کند.

شاید فکر کنید که بیابان زایی تنها منجر به خشک شدن قسمتی از زمین می شود و نقشی در سرنوشت و روزگار آدمیان ندارد اما به جز پیامدهایی چون از بین رفتن پوشش گیاهی، گرد و خاک زیاد در یک منطقه، کم شدن بارندگی، فرسایش خاک، عدم حاصلخیزی زمین، افت آب های زیرزمینی و از بین رفتن حیات وحش، باید منتظر معضلاتی همچون بیکاری، گرسنگی، فقر و مهاجرت ناشی از بیابان زایی نیز باشیم که همه در اثر این پدیده رخ می دهند.

بیابان زایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

بیابان زدایی چیست و چگونه صورت می گیرد؟

در مقابل معضل جهانی بیابان زایی، مفهومی با عنوان بیابان زدایی وجود دارد که به کارها و روش هایی برای سبزکاری در بیابان و جلوگیری از روند سریع تخریب سرزمین ها در مناطق خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب می پردازد. این مفهوم شامل فعالیت هایی با سه محور بازدارنده، اصلاحی و احیایی است که هر یک کارایی خاص خودشان را دارند.

از میان مهم ترین کارهایی که در راستای بیابان زدایی صورت می گیرند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کاشت درختان و گیاهان مقاوم و متناسب با مناطق خشک همچون گیاهان شوره زی

کاشت گیاهان ویژه مقابله با بیابان زایی شامل بنه، کنار، کهور، سمر، کرت، کوهنگ (درخت)، سلم، اکالیپتوس، اقاقیا، کاسیا، کرتکی، رمیلک

پخش سیلاب و پخش آب

تعادل دام و مراتع برای حفاظت از پوشش گیاهی موجود

بهره گیری از روش های کارآمد در انباشتن آب باران

احیای شوره زارها

استفاده از سوخت های جایگزین

و...

بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

روز بیابان زدایی | بیداری وجدان جهانی

بیابان زایی ها و عواقب آن در چند دهه اخیر در جهان به خصوص آفریقا و آسیا تلنگری برای جهانیان بود تا تمام تلاش خود را برای مبارزه با این معضل جهانی به کار گیرند و چاره ای برای آن بیندیشند.

در کنفرانس سران ریو (1) در سال 1992 معضل بیایان زایی در آفریقا را مطرح کردند و این امر منجر به تاسیس کنوانسیون جهانی بیابان زدایی (UNCCD) به عنوان زیر مجموعه ای از سازمان ملل شد. در سال 1994 مجمع عمومی سازمان ملل به منظور افزایش آگاهی عمومی در این زمینه و پیگیری جدی تر برنامه های کنوانسیون، روز 17 ژوئن را با عنوان روز جهانی بیابان زدایی نامگذاری کرد.

تا به امروز 195 کشور در این کنوانسیون عضویت دارند و در سال 2008 هدفی 10 ساله با عنوان زیر برای آنها تدوین شده است:

 ایجاد یک همکاری جهانی برای جلوگیری از بیابان زایی، تخریب سرزمین و کاهش اثرات خشکسالی در مناطق تحت تاثیر به منظور حمایت از کاهش فقر و پایداری زیست محیطی

پاورقی


1- اجلاس سازمان ملل متحد در زمینه محیط زیست و توسعه پایدار بزرگترین و معتبرترین گردهمایی سازمان ملل متحد به شمار می رود که آن را با عناوین "اجلاس ریو"، "کنفرانس ریو" و "اجلاس زمین" نیز می شناسند.

روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

نماد کنوانسیون بیابان زدایی

در ماه مارس 2005، سازمان ملل، با یک فراخوان از همه علاقه مندان خواست تا طرحی را به عنوان نماد و آرم کنوانسیون بیابان زدایی ارایه کنند تا در روز جهانی بیابان زدایی در سال 2006 به عنوان آرم این کنوانسیون انتخاب شود. در نهایت طرحی از کریشن موری موتو (Krishen Maurymoothoo) انتخاب شد که دارای 3 عنصر برجسته بود:

یک درخت، که همچون سقفی محافظ بر روی آرم قرار داشت.

خورشید به عنوان نمادی از گرما و زندگی

تپه های رنگین به عنوان نشانه ای از زمین

گرچه آرم فعلی بیابان زدایی دقیقا همان طرح نیست؛ اما از جنبه های مختلف شباهت های زیادی با آن طرح دارد. از جمله این شباهت ها می توان به وجود درختان به عنوان محافظ زمین، آسمان روشن که گرمای خاصی را در پس زمینه ایجاد کرده، طرح زمین و استفاده از رنگ های مبتنی بر آن، شامل سبز و قهوه ای اشاره کرد.

روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

شعار روز جهانی بیابان زدایی در سال 2018

در هر سال شعاری برای این روز انتخاب می شود که هدف خاصی را دنبال و خط مشی کلی را برای کشورها تعیین می کند. این شعار حکایت از نگرانی هایی دارد که بیش از سایر مشکلات در این زمینه، نیاز به توجه دارند و باید اقداماتی فوری در رابطه با آنها صورت پذیرد. امسال این روز با شعار "ارزش واقعی در زمین است، بر روی آن سرمایه گذاری کن" گرامی داشته می شود و بر مدیریت پایدار زمین به عنوان راهی برای بازسازی اقتصاد، ایجاد شغل و احیای جوامع تاکید دارد. این شعار فراخوانی برای همه از جمله تولید کنندگان، مصرف کنندگان و سیاست گذاران است و از آنها می خواهد تا برای ایجاد تغییر، در آینده زمین سرمایه گذاری کنند.

روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

میزبان روز جهانی بیابان زدایی در سال 2018

هر سال، بر اساس اهداف و بررسی وضعیت، کشوری به عنوان میزبان اصلی این روز و مراسمش انتخاب می شود و در سال 2018 این افتخار نصیب اکوادور شده است؛ کشوری در شمال غربی آمریکای جنوبی. 

این کشور مدیریت پایدار زمین را به عنوان یکی از ستون های اقتصاد زیستی ترویج داده است. اقتصادی که تمام بخش هایش بر این اصول استوار هستند: تولید و استفاده از منابع زیستی، فرآیندهای نوآورانه زیستی و اصول تولید پایدار محصولات و خدمات.

روز جهانی بیابان زدایی موقعیتی خوب برای اکوادور است تا تلاش هایش را در ایجاد مدیریت پایدار زمین به دیگر ملت ها ارایه کند و به آنها بگوید که چگونه می توان از این راه برای گسترش اقتصاد زیستی استفاده کرد.

میزبان روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

بیابان زایی در ایران

ایران، کشوری با 164 میلیون هکتار مساحت است که بیشتر مناطق آن را اقليم خشک و فراخشک در بر گرفته است. در واقع محدوده بیابانی ایران 32 میلیون هکتار از مساحت کل آن محسوب می شود که ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار از آن از کانون های بحرانی هستند.

در حدود 90 درصد ایران با سه حوزه مشخص دشت لوت، دشت کویر و بیابان های مسیله در معرض بیابان زایی قرار دارند و عوامل انسانی مانند بهره برداری بی رویه از آب های زیرزمینی و خاک سبب افزایش این میزان می شود. بر اساس آمارها، هر سال در حدود 100 هزار هکتار به بیابان های کشور افزوده می شود و قسمتی از زمین از بین می رود.

بیابان ایران | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

بیابان زدایی در ایران

ایران سومین کشوری بود که به کنوانسیون مقابله با بیابان زدایی پیوست و فعالیت بیابان زدایی خود را از سال 1344 آغاز کرد. حدود دو میلیون هکتار جنگل دست کاشت در 4 استان حاصل فعالیت این سال ها به شمار می رود که نقش عمده ای در حفاظت از شهرها و روستاها، کاهش آلودگی، تامین علوفه و تولید چوب، مراقبت از تاسیسات صنعتی، نظامی، اقتصادی و... داشته است. 

بیابان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

برنامه های ایران در این روز

در هر سال، به مناسبت این روز، سمینارها و کنفرانس هایی در سراسر کشور برگزار می شود و در آن کارشناسان به ارایه راه حل هایی در زمینه بیابان زدایی و کاهش سرعت بیابان زایی در کشور می پردازند. در برخی مناطق کاشت درخت و گیاهان بیابان زدا، اجرای برنامه های آموزشی و ... نیز صورت می گیرد.

روز جهانی بیابان زدایی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

سخن آخر

زمین جایی است که همه ما در آن متولد شده و رشد یافته ایم. کوچکترین آسیب به این زیستگاه زندگی ما را در همه جهات تحت تاثیر قرار می دهد و می تواند حتا به مرگ موجودات منجر شود. ما همه در برابر این کره خاکی مسوولیم و باید با جان و دل از آن مراقبت کنیم. بیابان زایی تنها یکی از بلاهایی است که ما بر سر زیستگاه مان می آوریم؛ اما می تواند منجر به اتفاقات بسیار تلخی شود. روز بیابان زدایی بهانه ای است تا با یکی از مشکلات زمین مبارزه کنیم.

راجع به بیابان زدایی چه می دانید؟

چه برنامه هایی در این روز در شهر شما برگزار می شود؟

نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

دیدگاه ها : 0
account_circle
email

لطفا منتظر بمانید ....