روز جهانی بیابان زدایی | مرهمی برای زخم های زمین

نیازهای بی پایان انسان و میل او به پیشرفت و توسعه باعث شده تا در طول سالیان متمادی به جان زمین بیفتد و تمام عناصر آن را خود خواهانه از بین ببرد و یا مورد استثمار قرار دهد. روز به روز بر مشکلات ناشی از دخالت عامل انسانی در طبیعت افزوده می شود و خسارت های جبران ناپذیری را به بار می آورد.

حالا با یکی از نگران کننده ترین چالش های امروزی دنیا مواجهیم که ذره ذره زمین را می خورد از آن تنها متروکه ای بی آب و علف به جا می گذارید. دانشمندان زیادی دور هم جمع شده و نام بیابان زایی را برای این پدیده انتخاب کرده اند تا شاید بتوانند توصیفی در خور، از آن ارائه دهند.

بیابان زایی دردی است که در طول سالیان اخیر به جان زمین افتاده و در حال بلعیدن همه ی زیبایی های آن است. افزایش سطح بیابانی در دنیا موجب شده تا نهادهای بین المللی برای مقابله با این معضل جهانی ، دست در دست هم دهند تا راهکارهای علمی و اصولی ارائه کنند و با فعالیتی به نام بیابان زدایی به مقابله با این درد برخیزند.

از این رو در تقویم های جهانی  17 ژوئن با عنوان روز جهانی بیابان زدایی شناخته می شود و کشورهای مختلف سعی می کنند برنامه هایی را در این زمینه به اجرا درآورند.

کارناوال نیز برای بزرگداشت این روز، گاهی به این پدیده ی دردناک خواهد داشت و با شما از فعالیت های این روز سخن خواهد گفت.

با ما همراه باشید...

بیابان زدایی
 

بیابان زایی چیست و چگونه اتفاق می افتد؟

بر اساس تعریف کنوانسیون جهانی بیابان زایی، این پدیده به تخريب سرزمين در مناطق خشك و نيمه خشك و خشك نيمه مرطوب اطلاق می شود که ممکن است در اثر عواملي مانند عوامل انساني و عوامل طبيعي رخ دهد.

بیابان زایی به نوعی از تخریب زمین گفته می شود که در آن منطقه ای با زمین های تقریبا خشک، به صورت کاملا مشهود و ملموس خشک و لم یزرع می گردد و معمولا  آب، پوشش گیاهی و حیات وحش خود را نیز از دست می‌دهد. تعدادی از عوامل موثر در این زمینه عبارتند از : تغییر اقلیم و فعالیت‌های انسانی، بوته كني، چرای مفرط و خارج از فصل دام در مراتع، تبديل مراتع به ديم زار، برداشت بي رويه آب از سفره هاي آب زيرزميني، معدن كاوي و بهره برداري از معادن، جاده سازي و توسعه شهرها و روستاها.

عمق این فاجعه تا چه حد است؟

امروزه پیشرفت بیابان ها در سراسر جهان به حدی بوده که مسئله ی بیابان زایی به یکی از مسائل قابل توجه بوم شناسی و زیست محیطی تبدیل شده است و روز به روز نگرانی ها درباره ی آن افزایش پیدا می کند.

شاید فکر کنید که بیابان زایی تنها منجر به خشک شدن قسمتی از زمین می شود و نقشی در سرنوشت و روزگار آدمیان ندارد اما به جز پیامدهایی چون از بین رفتن پوشش گیاهی، گرد و خاک زیاد در یک منطقه، کم شدن بارندگی، فرسایش خاک، عدم حاصلخیزی زمین، افت آب های زیرزمینی و از بین رفتن حیات وحش باید منتظر معضلاتی همچون بیکاری، گرسنگی، فقر و مهاجرت ناشی از بیابان زایی نیز باشیم که همه در اثر این معضل رخ می دهند.

بیابان زایی
 

بیابان زدایی چیست و چگونه صورت می گیرد؟

در مقابل معضل جهانی بیابان زایی، مفهومی با عنوان بیابان زدایی وجود دارد که به کارها و روش هایی برای سبزکاری در بیابان و جلوگیری از روند سریع تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب می پردازد. این مفهوم شامل فعالیت هایی با سه محور بازدارنده، اصلاحی و احیایی می باشد که هر یک کارایی خاص خودشان را دارند.

از میان مهم ترین کارهایی که در راستای بیابان زدایی صورت می گیرند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کاشت درختان و گیاهان مقاوم و متناسب با مناطق خشک همچون گیاهان شوره زی

کاشت گیاهان ویژه ی مقابله با بیابان زایی شامل بنه، کنار، کهور، سمر، کرت، کوهنگ (درخت)، سلم، اکالیپتوس، اقاقیا، کاسیا، کرتکی، رمیلک.

پخش سیلاب و پخش آب

تعادل دام و مراتع برای حفاظت از پوشش گیاهی موجود

بهره گیری از روش های کارآمد در انباشتن آب باران

احیای شوره زارها

استفاده از سوخت های جایگزین

بیابان زدایی
 

روز بیابان زدایی | بیداری وجدان جهانی

بیابان زایی ها و عواقب آن در چند دهه اخیر در جهان به خصوص آفریقا و آسیا تلنگری برای جهانیان بود تا تمام تلاش خود را برای مبارزه با این معضل جهانی به کار گیرند و چاره ای برای آن بیندیشند.

در کنفرانس سران ریو در سال 1992 معضل بیایان زایی در آفریقا مطرح شده و منجر به تاسیس کنوانسیون جهانی بیابان زدایی (UNCCD) به عنوان زیر مجموعه ای از سازمان ملل گردید. در سال 1994 مجمع عمومی سازمان ملل به منظور افزایش آگاهی عمومی در این زمینه و پیگیری جدی تر برنامه های کنوانسیون، روز 17 ژوئن را با عنوان روزجهانی بیابان زدایی نامگذاری کرد.

تا به امروز 195 کشور در این کنوانسیون عضویت دارند و در سال 2008 هدفی 10 ساله با عنوان زیر برای آنها تدوین گردیده است:

ایجاد یک همکاری جهانی برای جلوگیری از بیابان زایی، تخریب سرزمین و  کاهش اثرات خشکسالی در مناطق تحت تاثیر به منظور حمایت از کاهش فقر و پایداری زیست محیطی

بیابان زدایی
 

نماد کنوانسیون بیابان زدایی

در ماه مارس 2005، سازمان ملل، یک فراخوان از همه ی علاقه مندان خواست تا طرحی را به عنوان نماد و آرم کنوانسیون بیابان زدایی ارائه کنند تا در روز جهانی بیابان زدایی در سال 2006 به عنوان آرم این کنوانسیون انتخاب شود. در نهایت طرحی از کریشن موری موتو (Krishen Maurymoothoo) انتخاب شد که دارای 3 عنصر برجسته بود: یک درخت، که همچون سقفی محافظ بر روی آرم قرار داشت، خورشید به عنوان نمادی از گرما و زندگی و تپه های رنگین به عنوان نشانه ای از زمین.

گرچه آرم فعلی بیابان زدایی دقیقا همان طرح نیست اما از جنبه های مختلف شباهت های زیادی با آن طرح دارد. از جمله ی این شباهت ها می توان به وجود درختان به عنوان محافظ زمین، آسمان روشن که گرمای خاصی را در پس زمینه ایجاد کرده، طرح زمین و استفاده از رنگ های مبتنی بر آن، شامل سبز و قهوه ای اشاره کرد.

بیابان زدایی
 
 

شعار روز جهانی بیابان زدایی در سال 2017

در هر سال شعاری برای این روز انتخاب می شود که هدف خاصی را دنبال می کند و خط مشی کلی را برای کشورها تعیین می نماید. این شعار حکایت از نگرانی هایی دارد که بیش از سایر مشکلات در این زمینه، نیاز به توجه دارند و باید اقداماتی فوری در رابطه با آنها صورت پذیرد. امسال این روز با شعار سرزمین ما، خانه ما، آینده ما گرامی داشته می شود و بر لزوم توجه به آینده کودکان و سهم آنها از زمین تاکید می کند.

 

بیابان زایی در ایران

ایران، کشوری با 164 میلیون هکتار مساحت می باشد که بیشتر مناطق آن را  اقليم خشك و فرا خشك فرا گرفته است. در واقع محدوده بیابانی ایران 32 میلیون هکتار از مساحت کل آن می باشد که ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار از آن از کانون های بحرانی هستند.

در حدود 90 درصد ایران با سه حوزه مشخص دشت لوت، دشت کویر و بیابان های مسیله در معرض بیابان زایی قرار دارند و عوامل انسانی مانند بهره برداری بی رویه از آب های زیرزمینی و خاک سبب افزایش این میزان می شود. تخمین زده می شود که در هر سال در حدود 100 هزار هکتار به بیابان های کشور افزوده می گردد و قسمتی از زمین از بین می رود.

بیابان
 

بیابان زدایی در ایران

ایران سومین کشوری بود که به کنوانسیون مقابله با بیابان زدایی پیوست و فعالیت بیابان زدایی خود را از سال 1344 آغاز کرد. حدود دو میلیون هکتار جنگل دست کاشت در 4 استان  حاصل فعالیت این سالها می باشد که نقش عمده ای در حفاطت از شهرها و روستاها، کاهش آلودگی، تامین علوفه و تولید چوب، مراقب از تاسیسات صنعتی، نظامی، اقتصادی و... داشته است. روز جهانی بیابان زدایی

photo by Anthony Arena

برنامه های ایران در این روز

در هر سال، به مناسبت این روز، سمینارها و کنفرانس هایی در سراسر کشور برگزار می شود و در آن کارشناسان به ارائه راه حل هایی در زمینه ی بیابان زدایی و کاهش سرعت بیابان زایی در کشور می پردازند.

در برخی مناطق کاشت درخت و گیاهان بیابان زدا، اجرای برنامه های آموزشی و ... نیز صورت می گیرد.

 

سخن آخر

راجع به بیابان زدایی چه می دانید؟

چه برنامه هایی در این روز در شهر شما برگزار می شود؟

نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

 

دیدگاه ها : 0
account_circle
email

لطفا منتظر بمانید ....