تصاویری از حال و هوای محرم 97 در ایران

همه ساله با فرا رسیدن ماه محرم، تمام شهرهای ایران سیاه پوش می شوند. تعدادی از نمادهای این ماه در همه کشور یکسان است مانند رنگ سیاه و سبز، نذری دادن، نمایش تعزیه و سینه زنی. اما ایران سرزمین گوناگونی هاست و چندین و چند قوم مختلف ساکن آن هستند. برای همین در شهرهای ایران مراسم عزاداری به شیوه های مختلف برگزار می شود.

هر یک از مناطق کشور با توجه به فرهنگ و آداب و رسوم خود، عزاداری محرم را به گونه منحصر به فردی برپا می دارند. در بعضی شهرها مراسم به صورت کاملا مذهبی اجرا می شود، در حالی که در بعضی از مناطق مذهب و سنت های دیرینه قومی با هم آمیخته شده اند. در برخی نقاط برای اجرای مراسم عزاداری از آلات موسیقی استفاده می شود در حالی که در جایی دیگر هیچ سازی، حتا طبل هم مورد استفاده قرار نمی گیرد. در چند شهر عزاداری در اماکن مذهبی خاصی برگزار می شود و تمام مردم شهر یا روستا در آن محل خاص گرد هم می آیند. گاهی در روزهای به خصوصی آیین ها شور بیشتری به خود می گیرند. در برخی شهرها نمادهای مختلفی به کار می روند که هر یک فلسفه خاص خود را دارند.

با کارناوال همراه باشید تا حال و هوای عزاداری های ماه محرم را در چند گوشه از ایران ببینیم.

1- اجرای نمادین ورود کاروان کربلا در روستاهای منطقه امامزاده محسن همدان

بقعه امامزاده محسن در 15 کیلومتری شهر همدان، به دلیل قرار داشتن بر دامنه شمالی کوه الوند به امامزاده کوه معروف است. از آیین های ماه محرم در این منطقه اجرای نمایشی نمادین از ورود کاروان امام حسین (ع) به صحنه کربلاست. در این مراسم مردم روستاهای مجاور امام زاده کوه، از این بقعه به سمت شهر مَریانَج، در ۶ کیلومتری جاده همدان به کرمانشاه، به راه می افتند و مراسم تعزیه را اجرا می کنند.

2- مراسم تعزیه در اجرای نمادین ورود کاروان کربلا در روستاهای منطقه امام زاده محسن همدان

3- تعویض پرچم حرم عبدالعظیم حسنی (ع)

حرم شاهزاده عبدالعظیم که به صورت عامیانه شابدلعظیم خوانده می شود، محل دفن یکی از نوادگان امام حسن (ع) در شهر ریِ استان تهران است. هر ساله با فرا رسیدن ماه محرم پرچم این بارگاه تعویض و به نشانه عزاداری پرچم سیاه رنگی بر فراز آن آویخته می شود.

4- مراسم تعویض پرچم حرم عبدالعظیم حسنی (ع)

5- مراسم نخل گردانی در خور و بیابانک اصفهان

نخل گردانی آیینی مذهبی است که در چند شهر ایران مانند یزد، سمنان، دامغان، نایین، یزد، کاشان، نطنز و خور و بیابانک برگزار می شود. نخل در این مراسم یک اتاقک چوبی بزرگ است که سقفی شبیه به شیروانی دارد و با پارچه های سیاه و سبز پوشانده می شود. در بعضی شهرها ارتفاع آن به 3 متر و نیم می رسد و به دلیل بزرگی و وزن زیادش، مردان زیادی در حمل آن شرکت می کنند. در مناطق مختلف، برای این سازه نمادین تزیینات متفاوتی در نظر گرفته می شود که می تواند شامل پارچه های ابریشم و گران قیمت، آیینه، شمایلی از ائمه، خنجر، شمشیر، فانوس، گل، شمشاد و غیره باشد. مردم با نیت برآورده شدن حاجت های خود یا تبرک، برای نخل نذر می کنند.

در شهرستان خور و بیابانک استان اصفهان آیین نخل گردانی در خیابان های اصلی شهر برگزار می شود.

ورود به صفحه اختصاصی معرفی مراسم نخل گردانی یزد

6- نمادهای ماه محرم در خور و بیابانک اصفهان

7- مراسم سینه زنی هیات های عزاداری در بازار بزرگ تبریز

این عکس ها در بازار طلافروشان تبریز گرفته شده اند. در دهه اول محرم، هر روز یک هیات مراسم عزاداری را برگزار می کند.

8- عزاداری در بازار بزرگ تبریز

9- مراسم عزاداری هیات فاطمیون قم

10- نمایی نزدیکتر از مراسم عزاداری هیات فاطمیون قم

11- همایش شیرخوارگان حسینی در اولین جمعه ماه محرم در کشورهایی مثل ایران، عراق، افغانستان، پاکستان و هند به یاد کودکانی که در واقعه کربلا کشته شده اند برگزار می شود. این عکس در مصلای امام خمینی شهر اهواز ثبت شده است.

12- مراسم شیرخوارگان حسینی در مصلای امام خمینی شهر اهواز

13- تعزیه شهادت علی اکبر(ع) در بوستان مادر شهر شیراز

14- اسبی که در تعزیه شهادت علی اکبر(ع) در شیراز حضور دارد.

15- طوق گردانی در آیین "یا عباس یا عباس" شاهرود

 آیین یا عباس یا عباس در پنجم ماه محرم شروع می شود و تا روز عاشورا که با مراسم نخل گردانی پایان می یابد، هر روز در محله بید آباد شهر شاهرود انجام می گیرد. در این مراسم، بخشی به نام طوق گردانی وجود دارد. طوق یک نشانه عزاداری محرمی‌ست که از سینی قلب مانند فلزیِ سوار بر پایه ای چوبی درست می شود و به عنوان نماد علم حضرت ابوالفضل به کار می رود.

16- آیین سنتی "یا عباس یا عباس" در محله بیدآباد شهر شاهرود

17- سیاهه فروشی در بازار همدان

18- فروش زنجیر عزاداری در بازار همدان

19- فروش طبل های مراسم عزاداری محرم در همدان

20- پرچم گنبد حرم امام رضا (ع) به مناسبت های گوناگون عوض می شود. رنگ سیاه به نشانه عزاداری و رنگ سبز برای اعیاد مختلف به کار می رود. هر ساله با فرا رسیدن ماه محرم این پرچم به رنگ مشکی در می آید.

21- تعویض پرچم حرم امام رضا (ع)

22- اجرای تعزیه در پیاده راه فرهنگی شهر رشت‎

23- کَرنی زنی عاشورا در روستای بی بالان استان گیلان

کَرنی یا کَرنا یک ساز بادی ایرانی با قدمتی باستانی‌ست. این ساز که صدایی بم دارد، بر روی بدنه خود هیچ سوراخی ندارد و برای نواختن آن فقط از دمیدن استفاده می شود. اهالی روستای بی بالان در بخش کلاچای رودسر، مراسم عاشورا را با نواختن کرنا برگزار می کنند. این مراسم در بقعه امامزاده امیربنده انجام می گیرد. 

24- کَرنی زنی در بقعه امامزاده امیر بنده، روستای بی بالان گیلان

سخن آخر

مجموعه ای از چند آیین محرمی را در گوشه گوشه ایران دیدیم و لحظاتی را در مجالس عزاداری امام سوم شیعیان و یارانش گذراندیم.

آیا در محل زندگی شما آیین های مذهبی خاصی برای ماه محرم وجود دارد؟

تا به حال هیچ یک از آیین های مذهبی مختص به منطقه خاصی از ایران را دیده اید؟

اطلاعات و تجربه های خود درباره رسوم ماه محرم را با ما در میان بگذارید.