کارناوال - راهنمای سفر

مسجد جامع یزد

شهر یزد، خیابان امام خمینی، انتهای ‌خیابان مسجد جامع

4.5

از 5 امتیاز

میانگین نظرات 0 کاربر

گالری تصاویر

مدت پیشنهادی بازدید

45 دقیقه تا 1 ساعت

ساعت دسترسی

امروز شنبه 8:00 صبح تا 19:30

همه چیز درباره مسجد جامع یزد

چرا بازدید کنیم؟

نقد و بررسی کارناوال

کجاست؟

نقشه و مسیریابی

مردم چی گفتن؟

نظرات کاربران

سوالی دارید؟

پرسش و پاسخ

نقد و بررسی کارناوال

سحر بحیرائی

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

11 آبان 1398

به روز رسانی

11 آبان 1398

معرفی /

با کارناوال راهی شهر جهانی یزد شده ایم تا با یکی از مشهور ترین دیدنی های یزد یعنی مسجد جامع یزد آشنا شویم. این مسجد زیبا از هر جهت زیبایی های خاص خود را دارد و تمام جزییاتش گویای هنر و خلاقیت ایرانیان در معماری اسلامی و ایرانی است. به عنوان مثال می توان به برجسته ترین بخش مسجد یعنی مناره های مسجد جامع یزد اشاره کرد که یکی از بلند ترین مناره های مساجد در دنیا نیز محسوب می شود. با ما همراه شوید تا به طور مختصر ابعاد مختلف این مسجد زیبا را برای تان شرح دهیم.

Photo by : Daniel Kliza

چرا مسجد جامع یزد ؟


  • مسجد جامع یزد یکی از آثار شکوهمند دوره اسلامی ایران است و نام آن در فهرست میراث جهانی یونسکو به چشم می خورد.
  • مناره های مسجد جامع یزد در فهرست بلندترین مناره های دنیا با ارتفاع حدود 52 متر قرار دارد. 
  • دقت و ظرافت به کار رفته در تزیینات و کاشی کاری های این مسجد بی نظیرند.
  • این بنا از معروف ترین جاذبه های یزد به شمار می آید.
  • ساخت مسجد جامع یزد بسیار پر فراز و نشیب بوده و در طول 100 سال صورت گرفته است..
  • کتیبه های مسجد و خطاطی های صورت گرفته روی کاشی های این مسجد بسیار چشمگیر هستند.
  • روشنایی در این مسجد توسط رنگ سفید دیوارها و گچ اندود کردن آن ها صورت گرفته است.
Photo by : Paolo Cinque

آشنایی با مسجد جامع یزد

به یزد می رویم؛ کمی آن طرف تر از محله فهادان به خیابان زیبا و سنگ فرش شده ای می رسیم که بعد از گذر از کنار بازار قدیمی شهر، ما را به یکی از زیباترین مسجدهای ایران می رساند؛ بنایی که بلندترین مناره ها را در بین مناره های مساجد ایران دارد. نام این بنای زیبا مسجد جامع یزد است که به آن مسجد جامع کبیر هم گفته می شود. این مسجد که بین 7000 تا 9800 متر مربع مساحت دارد پلانی مربع شکل دارد و از خانه کعبه الهام گرفته است.

سنگ بنای اولیه مسجد مانند خیلی از مساجد ایران، پیش از اسلام، در دوره ساسانیان به عنوان آتشکده گذاشته شد و بعدها تغییر کاربری داد. بنای اولیه مسجد در زمان آل بویه ساخته شد که از آن با نام مسجد عتیق یاد می کنند؛ اما طی گذر زمان بخش های دیگری به مسجد اضافه شد و از مسجد عتیق به مسجد جامع نو تغییر نام داد.

این مسجد زیبا از بخش های مختلفی مثل ایوان اصلی، چند شبستان، کریاس، قنات، چاه آب، کتابخانه و گنبدخانه تشکیل شده که هر کدام با دقت و ظرافت خاصی طراحی شده اند. مهم ترین و بارزترین قسمت این مسجد مناره های آن است که با حدود 52 متر ارتفاع، بلندترین مناره ها را بین مساجد ایران دارد. 

نکته جالبی درباره این مسجد وجود دارد که صرفا در حد روایت است؛ می گویند که خاک استفاده شده در ساخت این مسجد خاک کربلا و آبی که برای تهیه ملات استفاده شده گلاب است.

مسجد جامع یزد در سال 1313 شمسی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. همچنین این مسجد در سال 1396 با شماره 1544 در قالب بافت تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

Ali Kordzadeh
timetravelbeecom

تاریخچه ساخت مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد ابتدا با عنوان مسجد جامع عتیق در مکان کنونی خود بنا شد و سپس بخش دیگری به نام مسجد جامع نو به آن افزوده شد. پس از گذر سال ها این دو بنا با هم ادغام شدند و نام بنا به مسجد جامع یزد تغییر پیدا کرد. در این قسمت به شرح مختصری از تاریخچه ساخت این بناها می پردازیم.

ساخت بنای اولیه مسجد جامع یزد با نام مسجد عتیق

در زمان یکی از شاهان آل بویه به نام گرشاسب بن علی بن فرامرز بن علاءالدوله کالنجار (کالیجار) که بین سال های 489 تا 511 شمسی حاکم یزد بود، مسجدی به نام عتیق یا شهرستان ساخته شد که در واقع بنای اولیه مسجد جامع امروزی به حساب می آید. مسجد عتیق در بخش قدیمی شهر که به آن حصار یا شارستان گفته می شد بنا شد. شاه گرشاسب کالیجار در این مسجد بخش هایی مثل شبستان تابستانی، ایوان و صحن را ساخت. گفته می شود این مسجد 3 در اصلی داشته که به سمت بخش های صفه مقصوره (محل ادای فرضیاتی مثل نماز)، بازار کلاه دوزان و مدرسه کمالیه در شهر یزد باز می شده است. بعد از آن که بنای اصلی مسجد ساخته شد، در همان قرن، دختران یکی از حکام سلسه آل بویه به نام فرامرز بن علی، الحاقاتی مانند شبستان زمستانی و...  را در کنار صحن و ایوان اضافه کردند و در آخر در کنار شبستان گنبدی بنا شد که بعد از فوت محل دفن شان باشد. به این بخش جماعت خانه دختران یا صف دختران می گفتند.

خوب است بدانید که مکان مسجد عتیق در قسمت شمال شرقی محوطه مسجد کنونی قرار دارد. 

مسجد جامع نو

پس از گذشت سال ها از ساخت مسجد عتیق، الحاقات زیادی به آن اضافه شد و به خاطر این تغییرات نام بنا به مسجد جامع نو تغییر پیدا کرد. در این بخش به طور مختصر از بناهای جدیدی که به مسجد افزوده شد برای تان خواهیم گفت. 

در حوالی سال های 702 شمسی شخصی به نام" رکن الدین محمد بن قوام الدین محمد بن نظام حسینی یزدی قاضی" در کنار این مسجد قطعه ای زمین خرید و بخش هایی مثل مقصوره،  گنبد و غرفه هایی را ساخت؛ اما کار به اتمام نرسیده بود که از دنیا رفت و سقف بناهای ایجاد شده مثل گنبد و ایوان باقی ماند.

پس از فوت وی شخصی به نام "سید سعید شرف الدین علی" که از اشراف آن زمان به شمار می رفت، بخش های نیمه کاره را به اتمام رساند. فرش های نفیس داخل مسجد و مقصوره به دستور وی و توسط فردی به نام " اعظم امیر شمس الدین" از تبریز به یزد آورده شد و مسجد را با آن ها مزین ساخت. چند سال بعد و در دوره "خواجه جلال الدین محمود خوارزمی"  فردی به نام "پیر محمد عمر شیخ" برای فرار از فردی به نام اسکندر از شیراز به یزد گریخت و برای ساخت باقی بنای مسجد اقداماتی انجام داد. وی دستور داد که روی کاشی های مسجد آیات سوره فتح را بنویسند، همچنین محرابی مرمری و یک پایابی (قنات) در وسط صحن ساختند و با کاشی کاری تزیینش کردند.

در کتاب تاریخ جدید یزد گفته می شود که فردی به نام نظام کرمانی آیات سوره فتح و سایر الحاقات مربوط به آن را به انجام رسانده است و چند خانه ویرانه ای را که در اطراف مسجد قرار داشت را به بخش شبستان زمستانی مسجد اضافه کرد. به دستور وی بخش هایی مثل چاه آب سرد هم در این محل احداث شد و شخصی به نام "مولانای اعظم شرف الدین علی" شعری سرود و بر سر در چاه نهاد.

مسجد جامع نو در دوره شاهرخ تیموری

شاهرخ تیموری در دوره پادشاهی خود، امیر جلال الدین چقماق (چخماق) را به حاکمیت یزد منصوب کرد. همسر امیر فردی به نام بی بی خاتون بود که تغییرات مهمی در مسجد به وجود آورد. به دستور بی بی خاتون مسجد را با مرمر فرش کردند و محراب آن را که از جنس چوب بود و تقریبا از بین رفته بود را باری دیگر با آجر ساختند، دو ستون در سمت چپ و راست گنبد اضافه و با کاشی کاری آن ها را تزیین کردند. گفته می شود که بی بی خاتون دستور داد تا خاک مورد نیاز برای این تغییرات را از کربلا بیاورند اما صحت آن مورد تایید همگان نیست.

30 سال بعد زمانی که" امیر نظام‌الدین حاجی قنبر جهان‌شاهی" در سده نهم قمری حاکم یزد شد، به فردی به نام "مولانا شمس الدین خطاط" دستور داد تا القاب شاه را روی کاشی بنویسد، سپس کاشی های مذکور را بر سردر مسجد جامع نصب کردند.

حدود 100 سال بعد و در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی شخصی به نام "آقا جمال الدین محمد" دو مناره اصلی مسجد، سر در و طاق اصلی را به مسجد اضافه کرد و گنبد مسجد را کامل کرد.

در سال 1199 شمسی "شاهزاده محمد ولی میرزا" پسر سوم فتحعلی شاه قاجار به حاکمیت یزد رسید و شبستانی دیگر در غرب صحن به مسجد اضافه کرد. وی حدود چهار سال بعد بخش های دیگری از مسجد را ترمیم کرد.

آخرین مرمت های مسجد مربوط به سال 1324 شمسی است که توسط "هیات حامیان مسجد کبیر یزد" و با حمایت "محمد علی وزیری" از روحانیون وعاظ صورت گرفت. او 15 سال از عمرش را صرف عمران و آبادی مسجد کرد.

Photo by : Ali Bahadori

معماری و بخش های مختلف مسجد جامع یزد

در این قسمت به بررسی بخش های مختلف این مسجد زیبا و هنر معماری به کار رفته در این بخش ها خواهیم پرداخت:

1- فضای جلوخان مسجد جامع یزد

روبه روی درگاه شرقی مسجد، فضای جلوخان وجود دارد. این فضا شامل یک حوض هشت گوش در جلوی سر در و ستون مرمری کوچکی است که روی آن ها نقوش حیوان و گیاه کنده کاری شده و سر آن ها مثل بشقاب گود است. روی بدنه آن ها دو بیت شعر با خط نسخ نوشته شده است که متاسفانه به دلیل شکستگی ستون ها اشعار نوشته شده خیلی خوانا نیستند.

در کتاب یادگارهای یزد آمده است که یکی از قدیمی های شهر به نام آقای وزیری اعتقاد داشته که این دو ستون شمعدان بوده اند. استدلالش را هم اینگونه بیان می کند: در گذشته در کنار مسجد جامع کاروانسرای مخروبه ای وجود داشت، سپس امیر چخماق در کنار آن حمامی می سازد که به اسم تیم ایازی شهره بود، و بعد برای تزیین ورودی حمام دو شمعدان بزرگ رو به روی آن  قرار می دهد.

Photo by : Pendar Akbari

2- سر در شرقی مسجد جامع یزد

سردر رفیع و چشمگیر مسجد جامع یکی از قسمت های مهم و معروف این بناست که در بدو ورود چشم ها را خیره می کند. ارتفاع این سردر 24 متر است و در دو طرف آن طاق نماهایی (نمای دیوار به صورت طاق که عرض و پهنایی نداشته باشد) کم عرض و دو مناره بلند ب چشم می خورد. سردر بنا اندامی بسیار کشیده دارد و روی آن القاب شاهرخ تیموری و میرزا جهانشاه با خط نسخ نوشته شده است.

سردر مسجد یک بار فرو ریخت و تا سال های 1314 شمسی مرمت نشد؛ اما در سال های 1324 شمسی به همت "حاج سيد علي محمد وزيري" بانی هيئت حاميان مسجد تعمیر شد و به شکل امروزی درآمد.

Photo by : Unknown

3- مناره های مسجد جامع یزد

مناره ها بارزترین و باشکوه ترین بخش مسجد هستند که روی سردر قرار گرفته اند. طول مناره ها 50 متر (به روایتی 52 متر) و هردوی آن ها دارای راه پله هستند با این تفاوت که یکی از مناره ها دو راه پله برای رفت و آمد دارد و دیگری تک راه پله ای است. روی مناره ها با کاشی کاری های بی نظیر کتیبه هایی به خط کوفی و کوفی بنائی نوشته شده که مزمون آن ها اذکار خدا و معصومین است.

گفته می شود که مناره ها در حوالی سال 903 شمسی به دستور" آقا جمال الدین محمد" مشهور به "مهتر جمال" که در دوران پادشاهی شاه طهماسب صفوی وزیر یزد بود ساخته شدند؛ اما به روایتی دیگر از ماکسیم سیرو (معمار فرانسوی)، مناره ها در دوران حکومت امیرچخماق در سال 821 هجری شمسی ساخته شده اند. چند صد سال بعد، حوالی سال 1313 شمسی مناره ها و سردر شور بختانه فرو ریختند؛ اما چند سال بعد مورد مرمت قرار گرفتند.

Photo by : Mikhail Brouka

4- کریاس 

با ورود به مسجد و گذشتن از پیشخوان و سردر، وارد فضای چهارگوشِ کریاس می شویم که سقف آن با روش کاربندی (1) ساخته شده است. جالب توجه ترین بخش در کریاس لوح های سنگی نصب شده بر دیوار است. متن این لوح های سنگی، سخنان و دستوراتی است که حاکمان در زمان های مختلف در طول تاریخ مسجد صادر کرده اند. بر طبق لوح های سنگی موجود در کریاس که مربوط به قرن هشتم بوده به این بخش "دهلیز" می گفتند.

سقف کریاس گنبدی شکل بوده و با آجر ساخته شده و نمای آن با اشکال هندسی و رنگ آمیزی بسیار زیبا تزیین شده است. دور تا دور سقف، کتیبه ای نوشته شده که متن آن، قصیده ای از "محمد حسن متکلم نیشابوری" است. ساخت این بخش از مسجد را به "امیر شمس الدین محمد (2)" نسبت می دهند؛ اما به احتمال زیاد فرضیه ای اشتباه باشد چون سال ساخت دهلیز که روی کتیبه ها نوشته شده 40 سال بعد از مرگ امیر شمس الدین به دستور شاه یحیی مظفر ساخته شده است.

پاورقی


1- کاربندی ها، متشکل از باریکه‌ها یا لنگه طاق‌هایی هستند که از تقاطع شان، استخوان بندی پوشش برای سقف به وجود می‌آید.

2-  وی از عارفان و اندیشمندان ایران در شهر یزد و فرزند سید رکن الدین یزدی بود که بین سال های 712 تا 733 شمسی در شهر یزد و تبریز می زیسته است.

Photo by : Ali Kordzadeh

5- شبستان شرقی

این شبستان تابستانی در سال 754 شمسی به دستور "شاه یحیی مظفری" ساخته شد و محراب زیبای مسجد نیز در آن قرار دارد.

Photo by : Pendar Akbari

6- محراب مسجد

یکی دیگر از بخش های دیدنی مسجد جامع یزد، محراب آن است که در قسمت بالای آن تزییناتی مثل گچ کاری و مقرنس به چشم می خورد. این محراب بسیار زیبا از کاشی های معرق کاری ساخته شده که ترکیبی از طرح هایی مثل گل و بوته است و عبارت "فسیکفیکهم الله و هو سمیع العلیم" در بالای محراب دیده می شود. همچنین در طرفين محراب، تاريخ اتمام كاشی كاری و نام معمار آن، نوشته شده است. بر طبق این نوشته سازنده محراب "بها الدین محمد بن الحسین" بوده که در ماه محرم سال 777 هجری قمری ساخت محراب را به پایان رسانده است.

Photo by : Ali KordZadeh

6- صحن داخلی

صحن داخلی مسجد فضایی مستطیل شکل با یک مهتابی (1) در وسط برای اقامه نماز است. در بخش شرقی صحن، نزدیک به کریاس، دالانی با آجرچینی های مشبک ساخته شده که به آن "قرائت خانه" می گفتند و به احتمال زیاد محلی برای اعتکاف بوده است. در این صحن یک محراب نیز وجود دارد که کاشی های آبی رنگ دارد و نام های الله، محمد، علی، حسن و حسین روی آن دیده می شود.

پاورقی


1- مهتابی فضای بدون سقفی است که بالاتر از سطح حیاط قرار می‌گیرد و سکو مانند است. این فضا در بیشتر موارد از سه جهت بسته و از جهت چهارم به فضای باز منتهی می شود.

Photo by : Juan Jose Cacho

7- شبستان غربی و موزه مسجد جامع یزد

این شبستان به شکل مستطیل و با طول 38 متر و عرض 9 متر ساخته شده است.در بخش های بالای شبستان پنجره های شبکه دار و کاشی کاری های زیبای متعلق به عصر تیموری دیده می شود. شبستان غربی در زمان حکومت امیر غیاث ساخته شد و نام ساختمان هم بر همین اساس تا سال ها پیش با نام "غیاثیه" شناخته می شده است. این شبستان اکنون محل دائمی گنجینه و موزه مسجد جامع یزد است.

گنجینه و موزه مسجد جامع یزد

این موزه در سال 1393 در شبستان غربی مسجد افتتاح شد و در آن اشیای بلا استفاده مسجد جامع یزد نگهداری می شوند؛ اشیایی که بنا به هر دلیلی از بنای اصلی جدا شده اند یا کاربری اولیه خود را از دست داده اند. در این موزه حدود 350 شی تاریخی از دوره ایلخانیان و سال های بعد از آن نگهداری می شود که از قابل توجه ترین آن ها می توان به در چوبی مسجد جامع یزد، پرده کعبه، سماور قدیمی، ساعت، کاشی کاری های زیبای مسجد، منبر سنگی، زیلو و... اشاره کرد.

Photo by : Bahareh Fallah | Karnaval

8- شبستان شاهزاده

این شبستان زیبا دارای 48 ستون مستطیل شکل است که بخش پایین ستون ها با کاشی های فیروزه ای تزیین شده اند. این بنا در غرب صحن شمالی و به نام شاهزاده محمد ولی میرزا در سال 1203 هجری شمسی ساخته شد.

9- ایوان اصلی

ایوان اصلی نیز به شکل مستطیل ساخته شده و در آن یک محراب وجود دارد. در قسمت ورودی ایوان فضای طاق مانندی وجود دارد که روی آن سوره "الفتح" نوشته شده است. البته تمام آیات سوره فتح روی طاق ایوان نوشته نشده و ادامه آن در حاشیه بالای دیواره های سمت راست حیاط قرار داشت که اکنون چیزی از آن باقی نمانده است. به احتمال خیلی زیاد کاتب این بخش بهاءالدین هزارسپ از نسخ نویسان به‌نام زمان خود بوده است.

به محض ورورد به ایوان اصلی دو ستون بزرگ در دو طرف دیده می شود که روی آن ها خطاطی ها بسیار زیبایی با خطوط نسخ و کوفی نوشته شده است. سقف ایوان نیز با اسامی خداوند و با خط کوفی بنایی در قالب کاشی های چهار گوش بسیار زیبا زینت یافته است. بخش قابل توجه دیگر این ایوان کتیبه معروف کاشی معرق بوده که نام 12 امام روی آن نوشته شده است.

Photo by : Unknown

10- گنبدخانه

گنبد این مسجد دوپوسته بوده و دارای خوابیدگی است. بخش گنبد خانه این بنا بسیار زیبا و پر از کتیبه هایی با اسماء خداوند و آیات مقدس قرآنی است. گنبد در وسط قرار گرفته و 4 گوشواره در چهار گوشه آن قرار گرفته اند. داخل سقف گنبد نقوش هندسی بسیار زیبا با کاشی دیده می شود و نام معمار گنبد با عنوان "عمل العبد سعد بن محمد کدوک البنا یزدی" نوشته شده است. در طرف راست گنبدخانه دالانی وجود دارد که در گذشته محل برای رفت و آمد زنان بوده تا به راحتی و بدون عبور از جماعت خانه مردان بتوانند سوالات خود را از امام مسجد بپرسند. محراب این بخش از مسجد نیز بسیار زیباست و با تزیینات متنوعی مثل کاشی های معرق و خطوط نسخ جلوه دار شده است.

11- قنات ها

در صحن داخلی مسجد دو قنات وجود دارد که آب یکی از آن ها از شهر زارچ در یزد و آب دیگری از قنات محمودآباد که در زبان محلی به آن" مردوا" می گویند تامین می شده ولی اکنون خشک شده است.

12- سنگ قبرهای غیر منصوب

در این مسجد تعدادی سنگ قبر وجود دارد که از بخش های مختلف این مسجد بزرگ پیدا شده اند. یکی از سنگ قبرها از خرابه هایی که منصوب به علاءالدوله گرشاسب بود و دیگری در گرمخانه منصوب به وی پیدا شده است. روی سنگ قبر ها عباراتی با خط کوفی دیده می شود.

Bahareh Fallah | Karnaval
Bahareh Fallah | Karnaval

مسیر دسترسی

آدرس: ایران، استان یزد، شهر یزد، خیابان مسجد جامع، مسجد جامع یزد

هزینه بازدید

اتباع ایرانی: رایگان

اتباع خارجی: 20000 تومان

ساعت بازدید: 8:00 تا 19:30

دیدنی های اطراف

باغ دولت آباد | 2.7 کیلومتر

موزه آب | 1.1 کیلومتر

میدان امیر چخماق | 1.1 کیلومتر

خانه لاری ها | 1.1 کیلومتر

مقبره سید رکن الدین | 170  متر

زندان اسکندر | در چند قدمی

برج و میدان ساعت | در چند قدمی

ruhollah-shahi
STE

تزیینات و نقوش منحصر به فرد مسجد جامع یزد

ﻧﻘﻮﺵ ﺑﻪ ﮐﺎر ﺭﻓﺘﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻳﺰﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺘﻨﻮﻉ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ اما یکی از مهم ترین طرح های به کار رفته در این بنا، نقوشی هستند که نمادی از تشیع بوده و اعتقاد سازندگان این مسجد به اهل بیت حضرت محمد (ص) را نشان می دهد. این نقش های شیعی در اشکال مختلفی به کار رفته اند که بیشترین نمود آن ها در ایوان جنوبی و سر در اصلی مسجد قابل مشاهده است.

1- ﻧﻘﻮﺵ ﺷﻤﺴﻪ 

شمسه همان طور که از نامش پیداست به معنای خورشید است و وجود خدا را یادآوری می کند. شمسه های مسجد را می توان به محض ورود در دو دیواره سردر و ایوان جنوبی مشاهده کرد چون ایوان جنوبی در تمامی مساجد مهمترین بخش بناست و مردم در این بخش به عبادت می پردازند. 

در مسجد جامع یزد تعدادی شمسه 10 پر می بینیم که عدد 10 می تواند نمادی از مراتب سلوک باشد که در برخی کتب 10 مرتبه ذکر شده اند و یا مهریه همسر حضرت موسی (ع) 8 سال کاری برای حضرت شعیب بود که با اختیار خود آن را به 10 سال رساند. در مسجد جامع یزد این شمسه های 10 پر به زیبایی در ضلع جنوبی حیاط به کار رفته اند که در اصل دو شمسه 10 پر در کنار یکدیگر و در بالای یک کادر مستطیل شکل قرار گرفته اند.

شمسه های 12 پری که در مسجد می بینیم نیز در درجه اول به خاطر شیعه بودن و ارادت سازندگان مسجد به 12 امام بوده است. نمونه آن را می توانید در گنبد خانه ببینید که درون آن تزییناتی مثل نقوش اسلیمی و گل و گیاه انجام داده اند. یکی دیگر از این شمسه های 12 پر در کادر مستطیلی آبی رنگ با کاشی کاری های چند ضلعی قرار گرفته است و در دیواره جنوبی حیاط مسجد قرار دارد و دیگری در یک کادر مربع شکل قرار دارد که در مرکز آن یک ستاره (گل) هشت پر قرار دارد.

و اما بزرگ ترین شمسه های مسجد که دارای 72 پر هستند در دو طرف سر در اصلی (سر در شرقی) قرار گرفته اند. این شمسه های زیبا دارای 27 شعاع طلایی رنگ بوده و به نحوی تعداد پرهایشان نماد عاشورا و 72 تن از یاران امام حسین (ع) هستند. ﺷﻤﺴﻪ ها ﺩﺭﻭﻥ دو ﮐﺎﺩﺭ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﺷﮑﻞ ﻭ ﺁﺭﺍﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻘﻮﺵ اسلیمی هستند ﻭ ﺩﺭ ﻣﺮﮐﺰ ﺁﻥها ﻧﺎﻡ ﻫﺎی ﺍﷲ، ﻣﺤﻤﺪ ﻭ علی ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ.

Pedram Veisi

2- نقوش ستاره

ستاره ها هم از جمله نقوش اسلیمی هستند که در بخش های مختلف مسجد به کار رفته اند. ستاره های پنج پر به نوعی معنویت عدد پنج را نشان می دهند زیرا این عدد در اسلام بسیار مقدس است که نمود آن را می توان در 5 اصل دین، 5 تن آل عبا، 5 حکم اصلی اسلامی، 5 پیامبر اولاالعزم و موارد دیگر مشاهده کرد.

ستاره هشت پر نوع دیگری است که بیشتر از ستاره پنج پر در مسجد به کار رفته و در اصل تکامل یافته ستاره پنج پر است. هشت نیز عددی مقدس است. در یکی از احادیث آمده که عرش الهی دارای 8 رکن است و بر هر رکن فرشتگان بی شماری در حال تسبیح هستند و نمود آن را می توان در گنبد خانه مسجد و پیشانی سر در شرقی دید که بزرگ ترین ستاره هشت پر مسجد به شمار می رود. 

Photo by : Unknown

3- گوی برجسته محراب مسجد جامع یزد

ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻻی ﻣﺤﺮﺍﺏ مسجد ﻭ ﺩﺭ ﻣﺮﮐﺰ ﺁﻥ، ﻃﺮﺡ ﻳﮓ ﮔﻮی ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﺎشی ﻣﻌﺮﻕ ﺗﺰﻳﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ می ﺧﻮﺭﺩ. ﺍﻳﻦ گوی ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺴﺠﺪ ﺩﻳﺪﻩ می ﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﻣﺮﮐﺰ آن ﻧﻘﺶ ﻳﮏ ﺷﻤﺴﻪ 10 پر ﮐﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ که با کاشی های آبی فیروزه ای، حنایی و آبی تیره تزیین شده است.

John Yu

4- ﻗﻨﺪﻳﻞ

ﻫﻤﺎﻥ ﻃﻮﺭ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻧﺎﻡ ﻗﻨﺪﻳﻞ مشخص است ﺍﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ ﺑﺎ ﻧﻮﺭ ﻭ ﺭﻭﺷﻨﺎیی ﺩﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺍﺳﺖ و در اصل همان نور خداست که به همه عالم می تابد و تمام جهان را در بر می گیرد. ﻗﻨﺪﻳﻞ مسجد جامع یزد در شاه نشین ایوان جنوبی و ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻳﮏ ﻣﺤﺮﺍﺏ قرار گرفته و ﺗﻮﺳﻂ زنجیری ﻣﺘﺸﮑﻞ ﺍﺯ ﻫﺸﺖ ﺣﻠﻘﻪ ﺍﺯ ﺳﻘﻒ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻗﻨﺪﻳﻞ گلدان شکل است و روی بدنه آن نقوش تزیینی لوزی و دایره شکل قرار دارد. احتمال دارد ﺩﻟﻴﻞ ﻗﺮﺍﺭﮔﻴﺮی ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻮﺍﻥ ﺟﻨﻮبی این باشد که چون این ایوان محل راز و نیاز عبادت کنندگان است نمادی از هدایت آن ها به سمت نور و روشنایی باشد.

5- ﻧﻘﻮﺵ ﻣﺤﺮﺍﺏ ﻣﺎﻧﻨﺪ

بیشترین نقوش محراب مانند در شاه نشین ایوان جنوبی قرار دارند چون همانطور که گفته شد ایوان جنوبی مهم ترین مکان برای برپایی نماز و راز نیاز بوده است. ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺍﻳﻮﺍﻥ ﺟﻨﻮبی ﺩﻭ سازه ستون شکل ﭼﺴﺒﻴﺪﻩ ﺑﻪ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺩﺍﺭﺍی ﺗﺰﻳﻴﻨﺎﺕ ﮐﺎشی ﮐﺎﺭی ﻣﻌﺮﻕ هستند. ﻧﻘﻮﺵ به ﮐﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻳﮏ ﻣﺤﺮﺍﺏ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ طرح های اسلیمی دارند.

( متاسفانه از این تزیینات تصویر دقیقی در دست نیست. اگر شما تصویری که گویای تزیینات بالا در مسجد جامع یزد هستند را در اختیار دارید می توانید آن ها را با رسانه کارناوال به اشتراک بگذارید.عکس مورد نظرتان را اینجا آپلود کنید. )

6- خوشنویسی های گنبدخانه

دور فضای گنبدخانه كتيبه خوشنويسی سوره انا فتحنا نوشته شده است. همچنین نقش گل صابونکی معقلی با ظرافت تمام بر بدنه گنبد دیده می شود و بر ساقه گل آن عبارت الملک الله به خط کوفی چند بار تکرار شده است.

نظرات گردشگران خارجی درباره مسجد جامع یزد

در این قسمت به بررسی نظرات گردشگرانی که از کشورهای مختلف به تماشای این مسجد زیبا در یزد آمده اند می پردازیم:

گردشگری از ترکیه | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1398

مسجدی قدیمی در شهری قدیمی

امسال 2 بار از شهر یزد بازدید کردم! مسجد جامع یزد که به آن مسجد جمعه هم می گویند حدودا 600 سال قدمت دارد و معماری و خوش نویسی های به کار رفته در بخش های مختلف آن بی نظیر است.

گردشگری از هنگ کنگ | تاریخ ثبت دیدگاه فروردین 1397

یکی از مسجد جامع های ایران

این جا یکی از مسجد جامع های ایران است. من تنها جلوی در وروردی قدم زدم اما بی شک می توانم بگویم یکی از زیباترین مسجد جامع های ایران است.

گردشگری از ایتالیا | تاریخ ثبت دیدگاه آبان 1397

به شدت پیشنهاد می شود!

سعی کنید در نزدیکی غروب آفتاب به این مسجد بروید که به عنوان عروس  شهر یزد شناخته می شود.

Photo by : Reza Rezayan

توصیه های کارناوالی

همه قسمت های مسجد قابل بازدید نیست و تنها بخش هایی از آن را برای گردشگران در نظر گرفته اند.

نمای بیرونی سردر شرقی مسجد نورپردازی بسیار زیبایی شده و در هنگام شب، منظره جالبی  از مسجد جامع خواهید دید، اگر زمان کافی در این سفر داشتید حتما برای تماشای منظره شبانگاهی مسجد به خیابان مسجد جامع بروید.

مسجد جامع یزد ابتدای محله زیبا و تاریخی فهادان قرار دارد. این محله بخش زیادی از دیدنی های یزد را در بر می گیرد که می توانید پیاده از همه آن ها دیدن کنید.

در هنگام بازدید از بناهای مقدس و مذهبی حتما به قوانین و آداب و رسوم مردم منطقه احترام بگذارید. 

دغدغه های کارناوالی

همه ما می دانیم که آثار تاریخی و فرهنگی برای هر کشوری بسیار مهم و ارزشمند است و نگهداری از آن ها وظیفه یکایک ماست تا میزان توجه و اهمیت خود را به آن ها نشان دهیم؛ اما در درجه اول عوامل مهم تر مثل مسئولینی که در ارگان های دولتی مشغول فعالیت در این زمینه هستند می توانند بسیار تاثیر گذارتر باشند و با ارائه طرح های پیشنهادی و یا تصویب قوانینی خاص برای بازدید و یا در نظر گرفتن بودجه برای حفاظت و مرمت بناهای تاریخی کشور در بهبود وضعیت نابه‌سامان بناهای تاریخی موثر واقع شوند. مسجد جامع یزد، این سازه بی نظیر که هر گوشه ای اش هنر نمایی چند نسل از ایرانیان است هم از این قاعده مستثنی نیست و مورد بی مهری های زیادی چه از جانب بازدیدکنندگان و چه از جانب مسئولین قرار گرفته است. حفاظت و نگهداری اصولی از کلیه بناهای تاریخی میسر نخواهد شد مگر با اشراف به این امر که این آثار مهم هستند و میراث حقیقی  آیندگانمان محسوب می شوند.

آثار تاریخی نظیر مسجد جامع یزد برای ما و آیندگانمان بسیار ارزشمند هستند به ویژه که اکنون در کنار بافت تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است؛ پس توجه داشته باشید این آثار نه تنها میراث ما و آیندگانمان است بلکه میراث تمام مردم دنیاست که هر کدام از ما به نوبه خود وظیفه داریم از آن مراقبت کنیم که این امر با کارهایی ساده مثل دست نزدن به کاشی ها و سایر قسمت های مسجد و حتی راهنمایی سایر افراد در مکان های مورد بازدید امکان پذیر است.

Photo by : Unknown

سخن آخر

با کارناوال گشتی در این مسجد زیبا زدیم و هنر دست ایرانی را وجب به وجب به تماشا نشستیم . این بنای زیبا در میان بافت تاریخی شهر یزد قرار دارد که به ثبت هانی نیز رسیده است و به طبع محافظت از آن باید به گونه ای بهتر صورت بگیرد. حال از شما می پرسیم که آیا آن گونه که شایسته است از این  اثر هنری زیبا نگهداری می شود؟

اگر به دیدن مسجد جامع یزد رفت اید به توصیف این مسجد زیبا از نگاه خود بپردازید و تجربه خود را از تماشای این شاهکار با ما به اشتراک بگذارید.

نتیجه نقد و بررسی کارناوال

5

بررسی شده توسط سحر بحیرائی

ارزش تاریخی(عالی) 5
ارزش معماری(عالی) 5
مسیر دسترسی(عالی) 5
ارزش بازدید(عالی) 5

نقاط قوت

  • دارای بلندترین مناره های بین مسجد های ایران
  • دارای تزئینات و کاشی کاری های بسیار هنرمندانه و زیبا
  • یکی از برترترین دیدنی های شهر جهانی یزد در سایت تریپ ادویزور

نقاط ضعف

  • نداشتن راهنمای تخصصی

نقد و بررسی کاربران

نتیجه نقد و بررسی کاربران

4.5

از مجموع 0 رای کاربران

ارزش بازدید(عالی) 5
دسترسی به وسایل حمل‌ونقل عمومی(خوب) 4

ثبت دیدگاه و امتیاز

آیا بازدید از مسجد جامع یزد را به دیگران پیشنهاد می‌کنید؟
برای آپلود تصویر به اینجا بکشید و رها کنید
جدیدترین نقد

نگین انگشتری شهر یزد

4

این بنای فاخر از لحاظ معماری ،فرهنگی ، تاریخی بنای بی نظیری است اوج هنر را می توان در کالبد آن یافت خیابان مسجد جامع که به همت شهرداری به یکی از خیابان های زیبا جهت پیاده روی مخصوصا شبانه تبدیل شده است هنر کاشی کار، مقرنس ها ، خطوط ثلث ،کوفی و بنایی به کار رفته در این بنا بی نظیرند در 15 روز نوروز خانم ها باید با چادر وارد مسجد شوند ولی در طول سال نیازی به پوشش چادر نیست

سفر با دوستان
تجربه سفر undefined به مسجد جامع یزد

انتشار: 07 مهر 1397

آیا این دیدگاه مفید بود؟

پرسش و پاسخ

پرسش جدید

جدید ترین پرسش
پرسش و پاسخی موجود نیست

کلیه حقوق مادی و معنوی برای کارناوال محفوظ است. استفاده از مطالب و تصاویر سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط کارناوال امکان پذیر است.