آرامگاه عطار نیشابوری | آدرس ، تصاویر و هر آنچه باید بدانید
کارناوال - راهنمای سفر

آرامگاه عطار نیشابوری

استان خراسان رضوی، شهرستان نیشابور، خیابان عرفان

4.1

از 5 امتیاز

میانگین نظرات 4 کاربر

گالری تصاویر

مدت پیشنهادی بازدید

1 ساعت

ساعت دسترسی

امروز دوشنبه 08:00 صبح تا 20:00

هزینه

4,000 تومان

شماره تماس

همه چیز درباره آرامگاه عطار نیشابوری

چرا بازدید کنیم؟

نقد و بررسی کارناوال

کجاست؟

نقشه و مسیریابی

مردم چی گفتن؟

نظرات کاربران

سوالی دارید؟

پرسش و پاسخ

نقد و بررسی کارناوال

مهدیه اکبری پارسا

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

14 بهمن 1396

به روز رسانی

14 آبان 1398

معرفی /

آرامگاه عطار نیشابوری | خانه ابدی شیخ خراسانی

اگر بخواهیم ده شهر مهم، برتر و تاریخی ایران قدیم را نام ببریم، حتما اسم نیشابور یکی از گزینه های انتخابی خواهد بود. شهری با پیشینه ای کهن که قدمت تاسیس آن به دوران ساسانیان و حکومت آنها بر ایران باز می گردد و در گذر ایام، وقایع و اتفاق های مختلفی نظیر قیام ابومسلم خراسانی، ورود امام رضا (ع) و هجوم مغول ها را از سر گذرانده است. جایی که انسان های بزرگ و گران قدری را در خود پرورش داده و نام ایران عزیزمان را بزرگ کرده است. نیشابور زیبا که به تاریخ، فرهنگ، موقعیت علمی و پرورش افرادی نظیر خیام، عطار و بسیاری دیگر بر خود می بالد و از آن با عنوان پایتخت فرهنگی کوچک ایران نیز یاد می کنند. 

سفر امروز کارناوال نیز به این دیار دیدنی و فرهنگی‌ست. راهی نیشابور کهن و زیبا شده ایم و آرامگاه عطار و باغ باصفای اطراف آن را برای بازدید و گردش انتخاب کرده ایم. همراه‌مان شوید تا این بزرگ مرد ادبیات،‌ عرفان و هنر ایران را بیشتر بشناسیم، از وی سخن بگوییم و از او و آرامگاه وی بیشتر بدانیم. 

Photo by : Unknown

چرا آرامگاه عطار نیشابوری؟


  •  عطار نیشابوری یکی از عرفا و ادیبان به نام و برجسته ایران است و کتاب منطق الطیر و تذکره الاولیای او شهرتی جهانی دارد. 
  • مقبره عطار در میان باغی زیبا قرار گرفته و یکی از آرامگاه های مشهور ایرانی‌ و جاذبه های برتر شهر نیشابور است. 
  • آرامگاه کمال الملک نقاش شهیر معاصر ایران نیز در نزدیکی آرامگاه عطار قرار گرفته است و شما در یک روز می توانید از این دو جاذبه دیدنی شهر بازدید کنید.
Photo by : Unknown

آشنایی با آرامگاه عطار نیشابوری

آرامگاه عطار نیشابوری بنایی‌ست تاریخی که قدمت آن به دوران فرمانروایی تیموریان در ایران باز می گردد و در میان باغی زیبا واقع شده است. فریدالدین عطار نیشابوری یکی از معروف ترین عارفان و شاعران ایرانی‌ست که در حدود بیش از 700 سال پیش در نیشابور زندگی می کرده و در فرهنگ و ادب فارسی جایگاه بسیار والایی دارد. آرامگاه عطار در منطقه قدیمی شادیاخ و منطقه تفریحی-توریستی نیشابور امروزی واقع شده است.  آرامگاه کمال الملک -نقاش و هنرمند معاصر- نیز در نزدیکی و در محوطه آرامگاه عطار قرار دارد و هر ساله علاقه مندان این دو نابغه ایرانی از این مکان بازدید می کنند.

Photo by : Unknown

حال خوب آرامگاه عطار

آرامگاه عطار، این بزرگ مرد ادبیات و عرفان ایران در میان باغی دلگشا و باصفا قرار گرفته است. بسیاری از گردشگران پس از بازدید از مقبره عطار و خواندن فاتحه ای در گوشه ای از این باغ بزرگ و سرسبز زیراندازی پهن می کنند و از آرامش آن لذت می برند. بعضی جوانان نیز کتابی یا دیوان شعری در دست، در زیر سایه درختان غرق در کتاب خود می شوند و به دنیاهای دیگری سفر می کنند. 

برخی دیگر نیز فرصت عکاسی از این جاذبه تماشایی، مجسمه ها و دیدنی های باغ را از دست نمی دهند و خوش می گذرانند. در کنار اینها غرفه هایی نیز برای فروش صنایع دستی در محوطه باغ ایجاد شده است که به یک بار بازدید می ارزد. شاید در آنجا صنعت و هنر دستی زیبایی چشم تان را گرفت و خریدی انجام دادید و این گونه به اقتصاد شهر کمک کردید. در هر صورت شما نیز اگر راهی نیشابور شدید و آرامگاه عطار را برای بازدید انتخاب کردید، دمی گشت و گذار در این باغ باصفا را از دست ندهید. 

Morteza Amin Asar Enayati | Irna
Morteza Amin Asar Enayati | Irna
Morteza Amin Asar Enayati | Irna
Morteza Amin Asar Enayati | Irna

تاریخچه آرامگاه عطار نیشابوری

آن گونه که شواهد نشان می دهد آرامگاه عطار در ابتدا به وسیله قاضی القضات یحیی بن ساعد در قرن هفتم هجری قمری ساخته شده است؛ اما تا 200 سال بعد و تا انتهای دوران حکومت تیموریان (1) توجه و رسیدگی به آن نشد و تقریبا به صورت مخروبه ای درآمد. در این زمان بود که امیر علی شیرنوایی (2) مشاور نیکوکار و هنر دوست سلطان حسین بایقرا (3) در سده نهم هجری قمری، عمارتی زیبا و در خور شان این شاعر ایرانی بر روی قبر عطار بنا کرد. از این بنا امروزه تنها سنگ افراشته سیاه رنگی با کتیبه ای بر روی آن به یادگار مانده است. آرامگاه عطار به همان شکل باقی ماند تا اینکه در اواخر دوران محمد علی شاه قاجار، والی خراسان، نیر الدوله در راه مشهد دستور می دهد تا بقعه ای بر مزار عطار بنا شود؛ اما این دستور به مرحله اجرا نمی رسد. به دلیل نا به سامانی اوضاع ایران در آن زمان، نیرالدوله مجبور به بازگشت به تهران می شود و همان بنای قبلی -ساخته امیر علی شیرنوایی- بر روی مقبره عطار باقی می ماند. 

این سازه تا دوره پهلوی نیز شکل قبلی خود را حفظ می کند؛ اما در دوره پهلوی دوم به صورت کامل مرمت می شود. در سال 1341 خورشیدی، انجمن آثار ملی که آرامگاه های خیام و فردوسی نیز تحت نظارت آنها ساخته شده است؛ کار کاشی کاری و مرمت تزیینات آرامگاه را بر عهده می گیرد. آنها علاوه بر بازسازی مقبره عطار، محوطه اطراف بقعه را نیز سازماندهی و زیباسازی و این مجموعه را در سال 1342 افتتاح می کنند. 

پاورقی


1- تیموریان یا گورکانیان، تُرک تبار بودند و فرهنگی ایرانی داشتند. موسس این سلسله امیر تیمور بود که ادعا می کرد نسبش به چنگیزخان مغول می رسد. این سلسله از سال 771 تا 911 ه.ق (748 تا 884 ه.ش) بر ایران حکومت می کرد. 

2- میرنظام ادین علی شیرنوایی شاعر، دانشمند و سیاستمدار برجسته زمان حکومت تیموریان بر ایران. 

3- سلطان حسین بایقرا آخرین پادشاه بزرگ سلسله تیموریان بود که آثار و خدمات بسیاری از وی به جای مانده است. 

4- محمدعلی شاه قاجار که ششمین شاه قاجار بود در سال 1285 خورشیدی به سلطنت رسید و با جنبش مشروطه مخالفت کرد. وی مجلس شورای ملی را به توپ بست و آزادی خواهان را به قتل رساند. 

ٔNima Najafzadeh | TasnimA

معماری و تزیینات آرامگاه عطار

ساختمان مقبره عطار نیشابوری نقشه ای هشت ضلعی دارد و گنبد کاشی کاری شده آن از دور در میان باغ و محوطه اطراف به خوبی نمایان است. این ساختمان دارای چهار دَرِ ورودی‌ست و ورودی اصلی آن در ضلع شمالی این سازه قرار دارد. در نمای خارجی بنا چهار غرفه دیده می شود که کاشی های سبز و زرد و آبی زینت بخش آن شده اند.

زیباترین قسمت سازه آرامگاه، گنبد دو پوسته آن است که کاشی کاری های مزین به گل و بوته و نقوش هندسی بر زیبایی آن افزوده است. علاوه بر اینها کتیبه ای به خط کوفی به رنگ های سبز، زرد، لاجوردی و سفید و چند بیت شعر در قسمت زیرینِ گنبد، شکوه و جلال آن را چند برابر کرده است. 

فضای داخلی آرامگاه نیز به مانند نقشه بیرونی آن، هشت ضلعی‌ست و چهار شاه نشین دارد و با سنگ ازاره هایی (1) از جنس بخارا، کاشی کاری های معرق، طاق های خمیده و پوششی از گچ تزیین شده است. 

قبر عطار در میان سازه آرامگاه قرار دارد و در سمت جنوب غربیِ سنگ قبر، ستون سنگی هشت تِرَکی به ارتفاع سه متر تعبیه شده است. مزار او از جنس نوعی سنگ به نام افراشته سیاه رنگ است و اشعاری به خط ثلث آن را تزیین کرده اند. بر بالای سنگ قبر عطار ستونی سنگی به چشم می خورد که در قدیم در میان دیوار آجری قرار داشته و امروز این دیوار از میان رفته است. 

پاورقی


1- به سنگ هایی که در اطراف بنا و پای دیوار نصب می شود، سنگ مثنی یا ازاره می گویند. 

Photo by : Unknown
Mohammad Khosh Neshin | Ana
Mahdi Ghorbani | Tasnim
Mahdi Ghorbani | Tasnim

شناخت عطار نیشابوری 

تا به این جا از آرامگاه عطار و تاریخچه و معماری آن سخن گفتیم؛ اما به واقع عطار کیست و به چه دلیل چنین مشهور و محبوب شده است؟

«فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری» مشهور به «شیخ عطار نیشابوری» که امروزه وی را به نام «عطار» می شناسیم یکی از بزرگترین عارفان، شاعران و نویسنده های ایرانی‌ست. تاریخ تولد او به طور دقیق مشخص نیست اما پژوهشگران زمان ولادت او را بین 513 تا 537 هجری قمری (498 ه.ش تا 521 ه.ش) تخمین زده اند. عطار در روستای کَدکَن -از روستاهای اطراف نیشابور- به دنیا آمد، پدرش عطاری داشت و او نیز پس از مرگ پدر، به این کار روی آورد. به همین جهت است که با نام عطار شناخته می شود. 

طریقه‌ ورود عطار به عرفان 

از دوران کودکی و جوانی عطار اطلاعات زیادی در دست نیست. در داستان ها و روایت های مختلف آمده است که او در اواسط عمر خود دچار تحولی روحی شد و راه عرفان را در پیش گرفت. مشهورترین روایت در این باره به داستان درویشی که برای کمک گرفتن از عطار آمده بود باز می گردد: 

روزی عطار در دکان خود مشغول فروش و معامله بود که درویشی وارد مغازه او می شود و چند بار، با گفتن جمله «چیزی برای خدا بدهید» از وی کمک می خواهد. عطار اما از کمک به او سر باز می زند. 

درویش به او می گوید: ای خواجه، تو چگونه می خواهی از دنیا بروی؟

عطار پاسخ می دهد: همان گونه که تو از دنیا می روی.

درویش می گوید: تو مانند من می توانی بمیری؟

عطار جواب می دهد: بله. 

درویش کاسه چوبی خود را زیر سر خود می گذارد و با گفتن کلمه الله از دنیا می رود. 

عطار که این ماجرا را می بیند به شدت منقلب شده و از دکان خارج می شود و راه زندگی خود را برای همیشه تغییر می دهد. 

بعد از این جریان، عطار خدمت «عارف رکن الدین» که عارف بسیار مشهوری در آن زمان بود می رود، توبه می کند و به ریاضت و مجاهدت می پردازد. عطار پس از آن به مانند عرفا و زاهدان راه سفر را در پیش می گیرد و از ماورالنهر تا مکه را زیر پا می گذارد و با بسیاری از شیوخ و بزرگان دیدن می کند. البته در صحت این روایت شک و شبهه های بسیاری وجود دارد. 

در مورد مرگ عطار هم روایت های گوناگونی وجود دارد؛ اما معروفترین آنها به مرگ او در زمان حمله مغول ها اشاره دارد. برخی می گویند عطار در زمان حمله مغول ها به ایران و شهر نیشابور در سال 618 هجری قمری (600 ه.ش)، در نزدیکی دروازه های شهر کشته می شود. البته بی رحمی و وحشی گری مغول ها تنها به اینجا ختم نشد. آنها تمام آثار و کتاب هایی که از او باقی مانده بود را به آتش کشیدند و نوشته هایی که امروزه به نام وی وجود دارد آنهایی‌ست که قبل از حمله مغول به سایر شهرها برده شده اند. 

آثار عطار

هفت شهر عشق را عطار گشت                                   ماهنوز اندر خم یک کوچه‌ایم

از عنوان ها و آثاری که از عطار برجای مانده به نظر می رسد که او نویسنده ای پرکار بوده است؛ اما در تحقیقی که محمدرضا شفیعی کدکنی و عبدالحسن زرین کوب انجام داده اند این آثار به عطار نسبت داده شده است: 

اسرارنامه

اسرار نامه یکی از مثنوی های عطار و به احتمال زیاد از نخستین آثار او بوده است. عطار در این مثنوی از خداوند متعال، پیامبر اکرم، تصوف، اهمیت عشق و برتری آن بر خرد سخن گفته است.  

الهی نامه 

این کتاب شامل داستان های دِلکَش کوتاه و بلندی‌ست که در میان یک داستان اصلی گنجانده شده است. در این کتاب نیز ابتدا خداوند و رسول اکرم ستایش شده اند و بعد در هشت بیت روح انسان مورد خطاب قرار گرفته است. عطار در این کتاب شش فرزند روح انسان، نفس، شیطان، عقل، فقر، علم و توحید را توصیف می کند.

مصیبت‌ نامه

در این کتاب مصیبت ها و دشواری هایی که یک سالک و عارف در زندگی با آن روبروست در قالب حکایت هایی جذاب و خواندنی آورده شده است.

تذکره الاولیا

این کتاب یکی از دو کتاب بسیار مشهور و برتر عطار است که سرگذشت نود و هفت تن از اولیا و شیوخ تصوف را به زیبایی بیان می کند. 

منطق الطیر عطار

این اثر که از آن با نام مقامات الطیور نیز یاد می شود معروفترین و مهمترین کتاب عطار است. در این کتاب شرح و داستانی از سفر مرغان برای دیدن و پیداکردن سیمرغ افسانه ای آورده شده است و داستان مشهور و آموزنده شیخ صنعان نیز در این کتاب قرار دارد. 

Photo by : Mohammad Khosh Neshin | Ana
Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

روز بزرگداشت عطار نیشابوری در تقویم

برای ادای احترام و گرامی داشتن یاد و آثار عطار نیشابوری، روز 25 فروردین ماه در تقویم رسمی کشور به نام روز ملی بزرگداشت شیخ فرید الدین محمد عطار نیشابوری نامگذاری شده است. هر ساله در این روز، همایش های مختلفی برای گرامیداشت نام او در ایران و سایر نقاط جهان برگزار می شود. در این روز آرامگاه عطار گلباران شده و برنامه شب شعر، خوشنویسی و ارایه پژوهش در مورد آثار عطار اجرا می شود. 

Photo by : Unknown
ٔNima Najafzadeh | Tasnim
Mohammad Khosh Neshin | Ana
Morteza Amin Asar Enayati | Irna

مسیر دسترسی

آدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، انتهای غربی خیابان عرفان

آرامگاه عطار و کمال الملک در جنوب شرقی شهر نیشابور در میان باغی بزرگ واقع شده است. برای اینکه به آرامگاه برسید باید خود را به میدان فضل، خیابان عرفان برسانید. مسیر خیابان عرفان را تا انتها در پیش بگیرید تا باغی بزرگ در برابر شما نمایان شود. اینجا آرامگاه عطار است. متاسفانه سیستم اتوبوس شهر نیشابور از این مسیر گذر نمی کند و تنها در آرامگاه خیام توقف دارد. بنابراین تنها گزینه شما استفاده از تاکسی های شهری، ماشین های دربست یا استفاده از اتومبیل شخصی خودتان است. 

هزینه ورودی باغ و مجموعه عطار: 

اتباع ایرانی 4000 تومان ، اتباع خارجی 30000 تومان

زمان بازدید: از 8:00 تا 22:00 نیمه اول  و از 8:00 تا 20:00 نیمه دوم

روزهای تعطیل: آرامگاه تنها در روز عاشورا و رحلت پیامبر تعطیل است.

شماره تماس آرامگاه عطار: ۴۲۲۲۴۵۱۵-۰۵۱

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

جاذبه های نزدیک

بازدید از مجموعه عطار در نهایت می تواند یک تا دو ساعت زمان ببرد. حیف است تا نیشابور آمده باشید و از جاذبه های دیگر این شهر که در نزدیکی مجموعه عطار هستند بازدید نکنید. 

آرامگاه کمال الملک: در همسایگی آرامگاه عطار قرار دارد و در آینده و در مطلبی جداگانه به معرفی آن خواهیم پرداخت.

آرامگاه خیام: فاصله تقریبی 2.2 کیلومتر

شهر تاریخی شادیاخ: فاصله تقریبی 600 متر

آسمان نمای خیام: فاصله تقریبی 1.3 کیلومتر

ورود به صفحه اختصاصی معرفی آرامگاه خیام

Photo by : Unknown

مقبره استاد پرویز مشکاتیان

در 450 متری آرامگاه عطار یادمان و قبر یکی از استادان برجسته و به نام ایرانی قرار گرفته است. پرویز مشکاتیان آهنگساز، موسیقی‌دان، استاد دانشگاه، پژوهشگر و نوازنده سنتور در 4 مهرماه در زادگاه خود نیشابور در محوطه بیرونی باغ عطار به خاک سپرده شد. در کنار مقبره وی تندیسی سنگی در این مکان برای گرامیداشت یادش در این مکان نصب شده است.

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

سخن آخر

امروزه به همراه شما به آرامگاه عطار، این شاعر و عارف گران قدر ایرانی سری زدیم. اندکی با زندگی وی بیشتر آشنا شدیم و از معماری و تاریخچه طراحی و ساخت آرامگاهش سخن گفتیم. 

آیا تا کنون به این جاذبه زیبای کشورمان سفر کرده اید؟ نظر شما در این مورد چیست؟ دیدگاه،‌ تجربه ها و پیشنهادهای خود را با ما در میان بگذارید.

نتیجه نقد و بررسی کارناوال

4

بررسی شده توسط مهدیه اکبری پارسا

ارزش تاریخی(خوب) 4
ارزش معماری(خوب) 3.5
حال و هوای خوش(عالی) 4.5
شرایط نگهداری و مرمت(خوب) 4
مسیر دسترسی(عالی) 4.5
تنوع و کیفیت امکانات(معمولی) 3

نقاط قوت

  • آرامگاه یکی از به نام ترین مشاهیر ایرانی
  • معماری و تزیینات بسیار زیبای ایران-اسلامی
  • فضای آرامش بخش باغ عطار
  • نزدیکی به دیگر جاذبه های معروف نیشابور

نقاط ضعف

  • عدم دسترسی اتوبوس به آرامگاه
  • تبلیغات و اطلاع رسانی ضعیف

نقد و بررسی کاربران

نتیجه نقد و بررسی کاربران

4.1

از مجموع 4 رای کاربران

مسیر دسترسی(عالی) 5
حال و هوای خوش(خوب) 4.3
تنوع و کیفیت امکانات(عالی) 5

ثبت دیدگاه و امتیاز

آیا بازدید از آرامگاه عطار نیشابوری را به دیگران پیشنهاد می‌کنید؟
برای آپلود تصویر به اینجا بکشید و رها کنید
جدیدترین نقد
نقد و بررسی موجود نیست

پرسش و پاسخ

پرسش جدید

جدید ترین پرسش
پرسش و پاسخی موجود نیست

کلیه حقوق مادی و معنوی کارناوال برای شرکت کاروان سفرهای هیرمان محفوظ است. استفاده از محتوای سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط امکان پذیر است.