احکام نماز و سفر

در گذشته انواع سفر بر اساس احکام اسلامی را مورد بررسی قرار دادیم و سفرهای واجب، حرام و سایر را معرفی کردیم. در سفرهایی که با شرایط سفر و مجاز صورت بگیرد، خداوند متعال برای اعمال عبادی مانند نماز به مسافران تخفیفی عنایت فرموده است و این تخفیف 2 رکعتی شدن تمام نمازهای چهار رکعتی می باشد.

خداوند این مساله را به عنوان هدیه ای برای بندگانش بیان کرده و در قرآن کریم می فرماید:

« واذا ضربتم فی الارض فلیس علیکم جناح ان تقصروا من الصلوه (سوره نسا، آیه 101) »

ترجمه آیه به این صورت است که هرگاه روی زمین سفر کردید بر شما لازم است که نماز را کوتاه کنید.

تقصیر یا کوتاه کردن نماز ظهر و عصر و عشا لطف و کرامت الهی است که مسافر بتواند حداکثر بهره را در مدت سفر از زمان ببرد. رسول اکرم (ص) فرموده اند:

« خِیارُ امتی الذین اذا سافروا افطروا و اقصروا » ( بهترین افراد امتم کسانی هستند که هرگاه به سفر می روند، روزه هایشان را افطار و نمازهایشان را شکسته بخوانند)

شرایط کوتاه کردن نماز 4 رکعتی به دو رکعت، شکسته خواندن

مسافری می تواند نمازش را شکسته بخواند که از شرایط 8گانه ی زیر برخوردار باشد، این شرایط برگرفته از توضیح المسائل امام خمینی (ره) می باشد:

شرط 1) سفر او کمتر از مسافت شرعی یا هشت فرسخ که تقریبا 45 کیلومتر می شود نباشد.

شرط 2) از اول نیت بر هشت فرسخ یا بیشتر از آن داشته باشد. پس اگر به جایی که کمتر از هشت فرسخ است مسافرت کند و بعد از رسیدن به آن جا قصد کند که به جایی برود که با مقداری که آمده است هشت فرسخ می شود، چون از اول قصد هشت فرسخ را نداشته باید نماز را تمام بخواند. اما اگر بخواهد از آن جا هشت فرسخ دیگر برود یا چهار فرسخ برود و بوطنش یا جایی که می خواهد 10 روز بماند، برگردد باید نماز را شکسته بخواند.

شرط 3) در بین راه از قصد خود برنگردد. اما اگر پیش از رسیدن به چهار فرسخ از قصد خود برگردد یا مردد شود، باید نماز را تمام بخواند.

شرط 4) آن که نخواهد پیش از رسیدن به هشت فرصسخ از وطن خود بگذر، یا ده روز و یا بیشتر درجایی بماند. بنابراین کسی که می خواهد پیش از رسیدن به هشت فرسخ از وطنش بگذرد، یا ده روز در محلی بماند، باید نماز را تمام بخواند.

شرط 5) فرد برای کار حرام مانند دزدی سفر نکند، که باید نماز را تمام بخواند. همچنین اگر خود سفر حرام باشد.

شرط 6) مسافر از صحرانشین هایی که در بیابان ها گردش می کنند نباشد، آنان هرجایی که آب و خوراک برای خود و حشمشان می یابند مدتی توقف و بعد از چندی به جای دیگری می روند.

شرط 7) شغل مسافر، سفر کردن نباشد. یعنی دائم السفر به دلیل داشتن شغل رانندگی یا مانند آن نباشد. این افراد به غیر از از سفر اول باید، نماز را تمام بخوانند.

شرط 8) به حد ترخض برسد. یعنی از وطنش یا مکانی که قصد سفر کرده ده روز در آنجا بماند؛ و به قدری دور شود که دیوار شهر را نبیند و صدای اذان را نشنود ولی باید در هوا غبار یا چیز دیگری نباشد که از دیدن دیوار و شنیدن اذان جلوگیری کند و لازم نیست به قدری دور شود که مناره ها و گنبدها را نبیند، یا دیوارها هیچ پیدا نباشد؛ بلکه همینقدر که دیوار ها معلوم نباشد، کافی است.