کارناوال - راهنمای سفر

کنیسه حییم تهران

تهران، خیابان سی تیر، کوچه سیمی، پلاک 12

4.7

از 5 امتیاز

میانگین نظرات 1 کاربر

گالری تصاویر

مدت پیشنهادی بازدید

1 تا 2 ساعت

ساعت دسترسی

امروز یکشنبه تعطیل

نکات ضروری

مجموعه فقط جمعه‌ها و در 3 سانس با هماهنگی قبلی پذیرای علاقه‌مندان است.

همه چیز درباره کنیسه حییم تهران

چرا بازدید کنیم؟

نقد و بررسی کارناوال

کجاست؟

نقشه و مسیر

آقام چی گفتن؟

نظرات کاربران

سوالی دارید؟

پرسش و پاسخ

نقد و بررسی کارناوال

پریوش سارانی

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

28 دی 1400

به روز رسانی

16 بهمن 1400

معرفی /

کنیسه حییم تهران | موزه ملی کلیمیان ایران

کنیسه حییم تهران تنها موزه ملی کلیمیان ایران است که حوالی خیابان سی تیر قرار دارد. ساخت کنیسه حییم در محلی غیر از عودلاجان که مدت‌ها محل زندگی یهودیان بود موجب شد تا آن‌ها در دیگر نقاط تهران نیز ساکن شوند. در ادامه با ما همراه باشید تا با بخش‌های مختلف کنیسه، تاریخچه و معماری آن بیشتر آشنا شوید.

 

Photo by : Parivash Sarani | Karnaval

چرا کنیسه حییم تهران؟


  • نخستین کنیسه‌ای که خارج از محله یهودی‌نشین عودلاجان ساخته شده و بستر را برای زندگی یهودیان در جایی غیر از آنجا فراهم کرده است.
  • کنیسه حییم در یکی از مناطق تاریخی و گردشگری تهران قرار دارد.
  • این کنیسه تنها موزه ملی کلیمیان در ایران است.
  • در حیاط این مجموعه، کنیسه‌ای متعلق به لهستانی‌ها قرار دارد، در واقع دو کنیسه در یک محل واقع شده است.
  •  یکی از کنیسه‌های قدیمی تهران با بیش از یک قرن قدمت است.
  • در نزدیکی این مجموعه معروف‌ترین جاذبه‌های پایتخت قرار دارند.
  • دسترسی به این مجموعه از هر نقطه از پایتخت آسان است.
Parivash Sarani | Karnaval 
iranianjewishmuseum 

کنیسه حییم | موزه ملی کلیمیان ایران

منطقه عودلاجان در ارگ قدیم تهران اولین محله سکونت کلیمیان بوده است؛ در آن زمان هیچ‌کدام از افراد کلیمی، خارج از این محدوده ساکن نمی‌شدند و همانند دیگر اقشار مذهبی همواره به دنبال مکانی برای انجام فرایض مذهبی (تفیلا) خود بودند. کنیسه (کنیسا) حییم یکی از مکان‌های تاریخی ایران است که در خیابان سی تیر قرار دارد. این مجموعه اولین عبادتگاه یهودیان تهران است که خارج از محله یهودی‌نشین عودلاجان ساخته شد و باعث نقل مکان یهودیان به دیگر نقاط تهران و احداث دیگر کنیسه‌ها گردید. بنای این عبادتگاه را دو فرد سرشناس کلیمی به نام‌های اسحاق مردخای (اسحق مرادف) و اسحق صدق احداث کردند. این افراد که از تجار و بازرگانان آن زمان بودند پس از سفر به اروپا و مشاهده امکانات کلیمیان در آنجا در زمینی به وسعت 1000 متر مربع این کنیسه را ساختند. پس از این اقدام دیگر یهودیان نیز به تدریج به خیابان‌های حافظ، شیخ هادی و میدان حسن‌آباد تهران نقل مکان کردند. کنیسا حییم در عین سادگی زیبایی منحصر‌به فردی نیز دارد؛ کاربرد رنگ آبی که حس آرامش را القا می‌کند و به کار بردن عناصر معماری ایرانی در سقف برخی از ویژگی‌های این مکان دیدنی است.

ثبت ملی: این کنیسا در تاریخ 1384/07/23 با شماره 13566 به ثبت ملی رسیده است.

وجه تسمیه حییم

کنیسه حییم را در ابتدا به دلیل قرارگیری در محدوده میدان حسن‌آباد به نام کنیسه حسن‌آباد نیز می‌شناختند. به دلیل آنکه مراسم مذهبی در این مجموعه برگزار می‌شد و کنیسه نیز همیشه فعال و برقرار بود نام حییم (حئیم) که در زبان عبری به معنای زندگان یا زندگی است را برای آن برگزیدند. لازم به ذکر است که این نام به شخص خاصی ارتباط ندارد و آنچه که در منابع دیگر درباره این کنیسه و ارتباط با شخصی خاص عنوان شده اشتباه است.

Parivash Sarani | Karnaval 

تاریخچه کنیسه حییم

بین سال‌های 1285 تا 1290 هجری خورشیدی دو فرد سرشناس کلیمی به نام‌های اسحق مرادف و اسحق صدق برای تجارت به اروپا رفتند. در طی این سفر و دیدن امکانات و آزادی که یهودیان ساکن اروپا داشتند آن‌ها تصمیم گرفتند تا برای یهودیان ساکن تهران نیز این شرایط را مهیا کنند، بنابراین در خارج از محله عودلاجان زمینی به مساحت 1000 متر مربع را خریدند. در سال 1291 خورشیدی با جمع‌آوری کمک‌های مردمی تنها دیوارکشی بنا انجام شد و سپس کنیسای کوچکی که اتاقی به وسعت 28 متر بود را ساختند. پس از مدتی و از آنجا که این اتاق کوچک جوابگوی افراد حاضر در کنیسه نبود تصمیم گرفتند تا کنیسا کوچک را تخریب کرده و کنیسه‌ای بزرگ‌تر بسازند. کنیسه حییم کنونی در سال 1292 و با معماری استاد عزیزاله بنایان یگانه، تنها مهندس کلیمی آن زمان انجام شد. حاج بنیامین اصیل مازندرانی از افراد سرشناسی بود که در تامین هزینه ساخت کنیسه اقدامات بسیار موثری انجام داد. قدمت کنیسای حییم بیش از یک قرن است و بعدها در اطراف این کنیسه، خانه‌های جامعه یهودی نیز به تدریج ساخته شدند. در جنگ جهانی دوم و با ورود مهاجران لهستانی، در کنار کنیسه حییم کنیسه‌ای دیگر بانام کنیسه دانیل برای یهودیان لهستانی ساخته شد که بعدها این کنیسه نیز در اختیار یهودیان ایرانی قرار گرفت.

iranianjewishmuseum 

معماری کنیسه حییم

ورودی مجموعه به دلیل آنکه رابطی است که مکانی غیرمقدس را به فضایی مقدس وصل می‌کند، دارای اهمیت است. با قرارگیری در مقابل درب اصلی ساختمان و با گذر از 7 پله به هشتی کنیسه می‌رسیم. یکی از اصول طراحی کنیسه‌ها اصل درون‌گرایی است که بر اساس آن دیوارهای بیرون ساده و بی‌آلایش رها شده و به داخل ساختمان بیشتر توجه می‌شود. محورگرایی و مرکزگرایی از دیگر اصول در ساخت کنیسه‌هاست که بر پایه آن به نقاط واقع در مرکز کنیسه توجه بیشتری می‌شود؛  تمامی اجزا و عناصر واقع در کنیسا به سمت آن که همان قسمت میشکان است خواهد بود، این بخش به لحاظ مذهبی نیز اهمیت خاصی دارد.

بر طبق اصل محورگرایی، فضای داخلی کنیسا در راستای شرقی-غربی (به سمت غرب) که جایگاه نگهداری تورات مقدس (هخال) است و در راستای قبله یهودیان یعنی بیت المقدس قرار دارد، طراحی شده است. این بنا پلانی مستطیل شکل دارد و در تزیینات سقف داخل آن از سبک معماری عصر قاجار (8 ضلعی منتظم (زنبوره‌ای-مقرنس) یا همان گل هشت‌پر و لوتوس) بهره گرفته شده است. در ضلع شمالی و جنوبی بنا دو ایوان ستون‌دار وجود دارد که نور کافی را برای فضای مرتفع سالن اصلی تامین می‌کند.

Parivash Sarani | Karnaval 

تزیینات داخلی کنیسه

برخلاف کلیساها در کنیسه‌ها تزیینات چندانی به چشم نمی‌خورند و آنچه وجود دارد اِلمان‌هایی است که نشانی از باورها و اعتقادات مذهبی کلیمیان دارد. تزیینات کنیسه حییم در اطراف هخال متمرکز شده است؛ در این محدوده گچ‌بری‌ها و آیینه‌کاری‌های زیبایی به چشم می‌خورد؛ نقوش گیاهی (ازجمله خوشه انگور)، نقوش هندسی، هفت شمع (منورا) و ستاره داوود برخی از گچ‌بری‌های به‌کاررفته در این بناست که ترکیب آن با رنگ آبی دیوارها و پرده‌ مخمل زرشکی هخال زیبایی آن را دو چندان کرده است.

حیاط

بازدید از این مجموعه با ورود به حیاط آغاز می‌شود. چندین درخت و یک حوض درست روبه‌روی درب ساختمان اصلی در ابتدای ورود به چشم می‌خورد. در سمت راست حیاط کنیسه لهستانی‌ها قرار گرفته است. داربست‌های فلزی یا چوبی که در حیاط قرار دارند برای برگزاری جشن‌ سایه‌بان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

زیرزمین

زیرزمین کنیسا دو بخش دارد؛ بخشی نسبتا بزرگ که از آن تا سال 1355 به عنوان آب‌انبار استفاده می‌شده و بخشی دیگر که چندین انباری دارد و در نیم قرن گذشته گاهی به عنوان محل سکونت مهاجرین جنگ‌زده اروپایی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

کنیسای لهستانی

در اواسط جنگ جهانی دوم بسیاری از یهودیان از اروپا به ویژه لهستان به ایران آمدند. این کلیمیان در زیرزمین کنیسا پناه داده شدند، اما جمعیت یهودیان بسیار زیاد بود و فضای کافی برای آن‌ها وجود نداشت. به همین دلیل ساختمان کوچکی در کنار ساختمان اصلی احداث گردید که به کنیسای لهستانی یا اشکنازی معروف شد.

بخش ورودی

همان‌طور که پیش‌تر گفتیم ورودی بنا به دلیل آنکه رابط یک فضای غیرمقدس با فضایی مقدس است اهمیت زیادی دارد؛ افراد با عبور از هفت پله وارد یک هشتی می‌شوند. در ضلع شمالی هشتی اتاق مسئول نگهداری مجموعه، در ضلع جنوبی هشتی راه‌پله طبقه دوم یا همان جایگاه بانوان و در ضلع شرقی بنا ورودی اصلی قرار دارد. همچنین درب سالن اصلی در امتداد ورودی قرار گرفته که افراد پس از ورود، درست در مقابل هخال قرار خواهند گرفت.

Parivash Sarani | Karnaval 
Parivash Sarani | Karnaval 
Parivash Sarani | Karnaval 

جایگاه بانوان

در ضلع شرقی کنیسا یک نیم طبقه به عنوان جایگاه بانوان احداث شده که برای دسترسی به آن باید از مسیر پلکانی ضلع جنوبی برویم. این جایگاه حدود 60 نفر ظرفیت دارد و امروزه به دلیل کاهش جمعیت کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جایگاه آقایان

سالن اصلی که همان جایگاه آقایان در ضلع غربی هشتی کنیسا قرار دارد. این سالن با فرش دست‌بافت ایرانی آراسته شده و در حال حاضر حدود 141 صندلی در سالن اصلی در اطراف جایگاه میشکان وجود دارد. قدمت این صندلی‌ها به حدود 108 سال پیش باز می‌گردد.

جایگاه تورات مقدس

مهم‌ترین بخش این مکان هخال یا جایگاه تورات مقدس محسوب می‌شود. این جایگاه در منتهی الیه ضلع غربی سالن کلیسا قرار گرفته و با پرده زرشکی رنگی آراسته شده است. این پرده در سال 1335 هجری شمسی توسط نماینده کلیمیان در مجلس شورای ملی، مراد اَریه به کنیسا اهدا شده و بر روی آن دعای زیر به زبان عبری به چشم می‌خورد:

“پدر ما، پادشاه اجداد ما، دروازه‌های آسمان را برایمان بگشا تا که تفیلا بخوانیم به درگاه تو”

منبر

در جلوی ردیف صندلی‌ها و قبل از محراب، جایگاهی شبیه منبر قرار دارد که پیش‌نماز بر روی آن می‌ایستد و نماز یا تورات می‌خواند.

Parivash Sarani | Karnaval 
Parivash Sarani | Karnaval 
Parivash Sarani | Karnaval 
Parivash Sarani | Karnaval 

مسیر و هزینه

آدرس: خیابان سی تیر، نرسیده به موزه آبگینه، کوچه سیمی، نبش کوچه شهید حسن شاطری

دسترسی: این مجموعه دسترسی آسانی دارد و بهترین راه برای رسیدن به مجموعه استفاده از سرویس حمل‌ونقل عمومی است. متروهای، امام خمینی (ره) و حسن‌آباد در نزدیکی مجموعه قرار دارند. از مترو حسن‌آباد و از طریق خیابان حافظ تا مجموعه حدود 15 دقیقه پیاده راه است.

هزینه: برای اطلاع از هزینه‌ها، ساعات بازدید و برنامه‌های مجموعه با پیج اینستاگرام موزه کلیمیان ایران به نشانی iranianjewishmuseum در تماس باشید.

نکات مهم بازدید:

بازدید از کنیسه‌ها همانند عبادتگاه‌های مذاهب دیگر اصول و شرایط خاص خود را دارد بنابراین در هنگام بازدید از این مجموعه‌ها به باورها و شرایط حاکم بر آن‌ها احترام بگذارید. ذکر این نکته ضروری است که بازدید از برخی از این امکان مذهبی هنگام برگزاری مراسم دعا و نیایش ممنوع است و به طور معمول بازدید از کنیسه‌های تهران باید با هماهنگی انجمن کلیمیان تهران صورت گیرد.

Parivash Sarani | Karnaval 
iranianjewishmuseum 
موزه آبگینه و سفالینه
سر در باغ ملی
موزه ملی ایران

سخن آخر

امروز به یکی از مکان‌های مذهبی شهر تهران که قدمتی بالای یک قرن داشت رفتیم و تاریخچه و ویژگی‌های آن را مرور کردیم. کنیساها ریشه در اعتقادات و باورهای مذهبی یهودیان دارد بنابراین شایسته است این باورها را بشناسیم، به آن‌ها احترام بگذاریم و در جهت حفظ و احیای آن کوشا باشیم. اگر تاکنون از کنیسای حییم بازدید کرده‌اید تجربه‌های خود را با ما در میان بگذارید. به جز این کنیسه کدامیک از دیدنی‌های این منطقه از تهران توجه شما را به خود جلب کرد؟

نتیجه نقد و بررسی کارناوال

4.8

بررسی شده توسط پریوش سارانی

ارزش تاریخی(عالی) 5
ارزش معماری(عالی) 4.5
دسترسی به وسایل حمل‌و‌نقل عمومی(عالی) 5
شرایط نگهداری و مرمت(عالی) 4.5
نحوه برخورد کارکنان(عالی) 5

نقاط قوت

  • تنها موزه کلیمیان ایران
  • معماری ساده و در عین حال جذاب
  • نخستین کنیسه ساخته شده خارج از محله یهودی‌نشین عودلاجان
  • قرار گرفتن در یکی از مناطق تاریخی و گردشگری تهران
  • قرار داشتن جاذبه‌های تاریخی دیگر در نزدیکی مجموعه
  • راهنما مجرب
  • دسترسی آسان

نقاط ضعف

  • ساعات بازدید محدود

نقد و بررسی کاربران

میانگین امتیاز کاربران

از مجموع 1 رای

4.7

انفرادی

1

آیا بازدید از کنیسه حییم تهران را به دیگران پیشنهاد می‌کنید؟
ارزش بازدید(عالی) 5
دسترسی به وسایل حمل‌ونقل عمومی(عالی) 5
نحوه برخورد کارکنان(خوب) 4

کنیسه حییم تهران را دیده‌اید؟

تجربه و نظر خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

سوالی دارید؟

از کارشناسان و کاربران کارناوال بپرسید

جدیدترین نقد

تاریخ یهود در ایران تاریخی بسیار قدیمی است و با نام شاهنشاه بزرگ و خیرخواه و درستکار ایرانی کوروش بزرگ گره خورده است. مسلما این موزه در خور اهمیت و جایگاه یهودیان در تاربخ ایران نیست، اما یک نیایشگاه است که برای آشنایی اجمالی بسیار مفید است. محیط جذاب و دوست داشتنی است. با توجه به لینکه در اطراف این موزه موزه های دیگر و مشهوری وجود دارد اگر قصد موزه گردی دارید، آن را هم در لیست قرار دهید.

4.7

نقطه ضعف این موزه نداشتن جایی برای گذاشتن وسایل و مدارک و آشنا شدن با زندگی معمولی یهودیان بویژه در تاریخ نعاصر است. ساعات بازدید از موزه محدود و گاهی هماهنگی قدری مشکل است که البته با توجه به شرایط، منطقی و قابل پذیرش است

سفر به تنهایی
تجربه سفر undefined به کنیسه حییم تهران
پریوش سارانی

با سلام 

سپاس فراوان بابت ارسال نظر.

انتشار: 07 خرداد 1402

انتشار: 07 خرداد 1402

آیا این دیدگاه مفید بود؟

پرسش و پاسخ

پرسش جدید

فریبا عباسی
پرسش:

بهترین زمان برای بازدید از این مکان را لطفاً بفرمایید

انتشار: 07 فروردین 1402

آیا این دیدگاه مفید بود؟
فریبا عباسی
پرسش:

با سلام خدمت شما ما میخواهیم از این مکان زیبا و تاریخی دیدن کنیم چطوری میشه این امکان فراهم بشود؟

پریوش سارانی
در پاسخ به فریبا عباسی:

با سلام 

برای اطلاع از هزینه‌ها، ساعات بازدید و برنامه‌های مجموعه با پیج اینستاگرام موزه کلیمیان ایران به نشانی iranianjewishmuseum در تماس باشید.

انتشار: 19 فروردین 1402

انتشار: 07 فروردین 1402

آیا این دیدگاه مفید بود؟
پرسش:

سلام و تشکر از اطلاعات مفید،کنیسه ۱۱ فرودین باز است؟

پریوش سارانی
در پاسخ به undefined:

با سلام 

دوست گرامی برای اطلاع از هزینه‌ها، ساعات بازدید و برنامه‌های مجموعه با پیج اینستاگرام موزه کلیمیان ایران به نشانی iranianjewishmuseum در تماس باشید.

انتشار: 09 فروردین 1402

انتشار: 07 فروردین 1402

آیا این دیدگاه مفید بود؟
اپلیکیشن کارناوال

با وب اپلیکیشن (PWA) کارناوال، کنترل سفر دست شماست.
در این اپلیکیشن شما دنیایی از امکانات و خدمات را همیشه و همه جا در جیب خود دارید؛ آشنایی با جاذبه‌های گردشگری، رزرو آنلاین بلیط هواپیما، رزرو هتل، ویلا و اقامتگاه بوم‌گردی، رزرو آنلاین تورهای داخلی و خارجی و سایر خدمات توریستی گردشگری همه در اپلیکیشن کارناوال .

تماس با کارناوال

پشتیبانی 8 صبح تا 1 بامداد:

هدف اصلی کارناوال این است که بهترین خدمات گردشگری را به صورت آنلاین به کاربران خود ارائه دهد. هر آن چیزی که برای سفر خود نیاز دارید را از کارناوال بخواهید؛ از آشنایی با جاذبه ها، سوغات و غذاهای محلی تا رزرو آنلاین بلیط هواپیما و انواع اقامتگاه. در هر جا و در هر ساعت از شبانه روز، می توانید به صورت آنلاین خدمات سفر خود را رزرو کنید و یا هر سوالی دارید از ما بپرسید. کارناوال کنترل سفر شماست!

کلیه حقوق مادی و معنوی کارناوال برای شرکت کاروان سفر های نیکسام محفوظ است. استفاده از محتوای سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط امکان پذیر است.

خانهعکاسخانه

کنترل سفر دست شماست