نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : South East of Shah Cheragh, Shiraz, Fars Province, Iran
  • آدرس : استان فارس، شیراز، ضلع جنوب شرقی شاهچراغ
  • تلفن : +98 917 306 8717
  • هزینه اتباع خارجی : 5,000 تومان
  • امتیاز کارناوال : 4.5
  • امتیاز گوگل : 4.3
  • امتیاز Trip Advisor : 4.5
  • تاریخ شروع ساخت : ۲۸۱ هجری قمری
  • سطح هزینه : رایگان
  • مدت پیشنهادی بازدید : 1 ساعت
  • سبک معماری : ایرانی-اسلامی
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

مسجد جامع عتیق شیراز | قدیمی ترین مسجد شهر

با ورود اسلام به ایران هنرمندان این مرز و بوم تلاش شان را به کار گرفتند تا عبادتگاه هایی را در خور دین جدیدشان احداث کنند. این اتفاق سرآغاز ساخت بناهای چشمگیر اسلامی در گوشه و کنار کشور شد. در طول زمان مساجد متنوعی شکل گرفتند که هر یک از هنری بهره می بردند؛ یکی از آینه کاری، یکی از کاشی کاری و گچ بری و دیگری از نقاشی های بی بدیل.

امروزه مساجد بسیاری از گذشته برای ما باقی مانده اند که هر یک قصه ای را در خود دارند و در کنار ارزش مذهبی از نظر تاریخی نیز بسیار ارزشمندند. حتا اگر صدها سال دیگر هم بگذرد باز هم می توان ردپای این عبادتگاه ها را در گوشه گوشه ایران یافت؛ مکان هایی که تو را محو تماشای خود می کنند و دنیایی دیگر را پیش رویت می گذارند. مساجد تماشایی در ایران کم نیستند. وصف کاشی کاری بی نظیر مسجد شیخ لطف الله را حتما شنیده اید؛ همان جایی که گردشگران خارجی را انگشت به دهان گذاشت. اگر حتا از آن هم چیزی ندانید، بارها و بارها بازی رنگ و نور را در تصاویر مسجد نصیرالملک به نظاره نشسته اید و یا از زیبایی مسجد آقابزرگ کاشان برای تان گفته اند.

 مقصد امروز کارناوال هم یک مسجد تاریخی است که در گوشه ای از شیراز و در نزدیکی آستان مقدس شاهچراغ قرار گرفته است و بخشی از تاریخ ایران را روایت می کند. با کارناوال همراه باشید و وارد قدیمی ترین مسجد جامع شیراز شوید؛ جایی که با نام مسجد جامع عتیق شناخته می شود.

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

چرا مسجد جامع عتیق؟


  • این مسجد کهن ترین مسجد شیراز است.
  • اولین هسته مذهبی در شهر شیراز است. 
  • کتیبه سنگی موجود در آن از نمونه‌های ارزنده هنر خطاطی محسوب می شود.
  • در همسایگی حرم شاهچراغ قرار دارد و با مراجعه به آن می توانید با یک تیر دو نشان بزنید.
  • یکی از وسیع ترین و زیباترین مساجد جهان است. 
مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

آشنایی با مسجد عتیق | کهن ترین مسجد شیراز

در هر نقطه ای از شیراز می توان جاذبه ای تاریخی را یافت که زیبایی خاصی را به نمایش گذاشته است. یکی از این دیدنی ها مسجد عتیق است که با نام های مسجد جمعه و مسجد آدینه نیز شناخته می شود و عنوان کهن ترین مسجد شیراز را یدک می کشد. این مسجد اولین هسته مذهبی شهر شیراز نیز محسوب می شود و تنها یک مکان مذهبی نبوده بلکه زمانی عملکرد اجتماعی-سیاسی نیز داشته است. ظاهر این مسجد بر خلاف دیگر مساجد شیراز بسیار ساده است و تنها کاشی کاری های آبی رنگی بر قسمت هایی از آن خودنمایی می کنند. این بنا در همسایگی حرم شاهچراغ قرار دارد و یکی از ورودی‌های آن در داخل حیاط حرم واقع شده است. 

مسجد عتیق یادگاری از دوره ایلخانیان است و نام آن از ۱۵ دی ماه ۱۳۱۰ با شماره ۷۲ در میان آثار ملی ایران قرار دارد.

اگر در ادامه با ما همراه باشید همه چیز را در مورد این بنای چشم نواز خواهید فهمید...

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

معماری و بخش های مختلف مسجد

کاربردهای مختلف مذهبی، اجتماعی و سیاسی باعث شده اند تا این مسجد 6 در ورودی داشته باشد و هریک در موارد مختلف به کار آیند؛ یک در در ضلع شمالی، یک در در ضلع جنوبی، دو در در ضلع غربی و دو در در ضلع شرقی. این مسجد مشتمل بر سازه ای بلند با چندین حجره و شبستان است که برخی قسمت های آن دو طبقه هستند. ضلع شمالی مسجد رو به قبله، ضلع جنوبی پشت به قبله، ضلع شرقی پشت به آفتاب و ضلع غربی رو به آفتاب است. 

در ادامه به بخش های مختلف این مسجد سر می زنیم:

1- دیوار ندبه

در قسمت جنوب مسجد، دیواری وجود دارد که بر روی آن علامت یک سرو به صورت کاشی کاری آبی دیده می شود. این دیوار با نام ندبه شناخته می شود و البته روایت محلی جالبی در مورد آن وجود دارد. می گویند بُراق در هنگام عروج پیامبر از این محل حرکت کرده است. بُراق در سنت اسلامی، نام یک مرکب آسمانی است که محمد (ص) در سفر شبانه اش، معراج، مسیر بین مسجدالحرام در مکه تا مسجدالاقصی را با آن طی کرد.

متاسفانه تصویر مناسبی از این دیوار در دست نیست. اگر عکسی از این بخش دارید، آن را برای ما ارسال کنید تا با نام خودتان در کارناوال منتشر شود. عکس را اینجا آپلود کنید.

 2- خدایخانه

یکی از جالب توجه ترین بخش های مسجد عتیق که به نوعی شاخصه این مسجد به شمار می رود، خدایخانه است که با نام های دارالمصحف، کعبه ثانی، بیت المقدس یا دروازه زمان نیز شناخته می شود. این عمارت درست در وسط حیاط مسجد و حدود یک متر بالاتر از سطح آن قرار دارد و از سنگ و گچ ساخته شده است. می توان دو بخش برای ساختمان خدایخانه در نظر گرفت؛ یکی ایوان‌های آن که ۱۲ متر طول و ۱۰ متر عرض دارند و دیگری اتاقی که در وسط آن قرار گرفته و دارای ۸ متر طول و ۶ متر عرض است.

سقف ایوان های شرقی و غربی به وسیله چهار ستون سرپا مانده است و سر ستون ها به شکل مقرنس کاری، حجاری شده اند. قطعه سنگی به شکل محراب بر بالای هر یک از این ستون ها دیده می شوند که خطوط اسلیمی و گل و بته بر روی آن نقش بسته است. سقف ایوان های شمالی و جنوبی خدایخانه نیز توسط دو ستون مدور نگهداری می شوند.

معماری این بنا شبیه به خانه کعبه است؛ اما ایوانی به عرض 2 متر در اطراف آن ساخته شده است تا اتاق از تابش مستقیم نور آفتاب و بارش باران در امان بماند. 

در شرق و غرب این اتاق دو سنگ مشبک دیده می شود و در هر یک از دو ضلع جنوبی و شمالی آن، یک در ورودی قرار دارد که در ضلع شمالی مزین به خاتم کاری است. چهار ستون مدور در چهار گوشه خدایخانه خودنمایی می کنند. نمای بیرونی این ستون ها از سنگ‌های مکعب شکل آجر مانند است که با گچ در لابه لای آنها سنگ‌های رنگین چسبانده اند. روی سنگ‌های ازاره پایین سازه نیز نقش و نگارهایی به چشم می خورد.

بخش قابل توجه این عمارت کتیبه‌ ای به خط ثلث است که بر بالای آن و بر روی سنگ های یکپارچه و با عرض یک متر قرار دارد و اشعار عربی در وصفِ شأن قرآن بر روی آنها دیده می شود. این کتیبه سنگی از نمونه‌های ارزنده هنر خطاطی محسوب می شود و یحیی الجمالی الصوفی، خطاط نامدار زمان شاه اسحاق، خطاطی آن را بر عهده داشته است. خطوط کتیبه برجسته هستند و لابه لای آنها را با کاشی های آبی و معرق پر کرده اند. این کتیبه پیرامون نمای خارجی و مناره ها را پوشانده و جلوه خاصی به بنا بخشیده است.

بر اساس شواهد، این ساختمان تنها برای کتابت قرآن ساخته شده است. در آن زمان خبری از چاپخانه نبود برای همین این عمارت برای کاتبان و حافظان قرآن ساخته شد. حافظان قرآن در این مکان به تلاوت قرآن می‌پرداختند و کاتبان در حین تلاوت نسبت به کتابت قرآن اقدام می کردند.

علت نامگذاری این عمارت نیز وجود قرآن هایی تاریخی به خط امیرالمومنین علی (ع)، امام حسن (ع)، امام صادق (ع) و چند تن از صحابه پیامبر و تابعینِ او در آن بوده است. در این مکان، قرآنی به خط عثمان خلیفه سوم نیز وجود داشت که به هنگام قتلش چندین قطره خون وی، بر روی آن افتاد؛ به همین دلیل برخی این مکان را قبر عثمان یا دفتر عثمان نیز می نامند.

در این عمارت یک جلد قرآن یافتند که در گوشه تمام صفحات آن نوشته مسجد جامع عتیق به چشم می خورد. این قرآن متعلق به دوره شاه اسماعیل صفوی بود و امروزه به همراه چند قرآن تک جزیی دیگر از همین عمارت در موزه پارس شیراز نگهداری می‌شوند.

خدایخانه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

3- در دوازده امام

در ضلع شمالی مسجد عتیق شیراز دو در دیده می شود که یکی در شمال شرق و دیگری در شمال بنا قرار دارد و یک ایوان و شبستان نیز در این قسمت ساخته شده است.

در شمالی مسجد به در دوازده امام شهرت دارد و سردر مقرنس کاری شده ای دارد. چهار کتیبه کاشی در جرزهای دو طرف این سردر دیده می شود که نام دوازده امام بر روی آنها نقش بسته است. کتیبه‌ای بر بالای این در توجه را به خود جلب می کند که در دوره صفوی و به خط علاءالدین جوهری نوشته شده است و مرمت مسجد در سال ۱۰۳۱ هجری قمری را نشان می دهد. 

در شمالی مسجد عتیق | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

4- طاق مروارید

در میان ضلع شمالی، طاق نمای بلندی قرار دارد که آن را طاق مروارید می نامند. سقف این طاق نما مزین به مقرنس است و دو گلدسته بلند و زیبا بر فراز آن دیده می شوند. در حاشیه بالای داخلی این طاق، سوره هل اتی با خط نسخ بر روی کاشی نقش بسته است و در انتهای آن پلکانی وجود دارد که دسترسی به پشت بام و گلدسته ها را میسر می کند. در قسمت غربی این طاق نما، دالان درِ شمالی (در دوازده امام) و پنج طاق نمای دیگر قرار دارد.

در سال 1347 خورشیدی پشت این طاق نماها شبستانی کم عرض ساخته شد که امروزه به عنوان دفتر مسجد از آن استفاده می کنند. در شرق طاق مروارید شبستانی بزرگ به چشم می خورد که دارای پنج در آهنی مشبک و محرابی سنگی است. شبستانی با طول 30 متر و عرض 17 متر که ازاره هایی یک و نیم متری با سنگ مرمر دارد. قسمتی از این شبستان دو طبقه است و عرض آن به 5.5 متر می رسد. ستون ها و دیوار این شبستان مزین به هنر کاشی کاری هستند و بر روی کاشی ها، آیات قرآنی، احادیث و تصاویر گل و بته و خطوط اسلیمی دیده می شود. 

مسجد عتیق | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

5- ضلع غربی

ورودی حرم آستان شاهچراغ در ضلع غربی مسجد عتیق قرار گرفته است و رواق هایی با 10 دهانه دارد. درِ ورودی به شبستان ضلع جنوبی نیز در این بخش دیده می شود که سردر آن مزین به یزدی بندی است و تزیینات مقرنس کاری و کاشی کاری و معرق کاری نیز دارد. این در یکی از درهای مهم مسجد به شمار می رود و بر فراز آن یک کتیبه کاشی قرار دارد که آیات قرآنی با قلم درشت و به خط ثلث عالی بر روی آن نگاشته شده اند. در این کتیبه تاریخ 1027 هجری قمری به چشم می خورد. در نزدیکی این کتیبه، کتیبه ای دیگر دیده می شود که تاریخ 1026 ه.ق. بر آن قید شده است که تاریخ مرمت بنا در زمان حکومت شاه عباس کبیر را بیان می کند.

در ضلع غربی ده طاق نما قرار دارد که پشت آنها نیز شبستان کوچکی واقع شده است. در یکی از این طاق نماها دالان در ورودی قرار دارد.

مسجد عتیق | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

6- شبستان و طاق نمای جنوبی

در ضلع جنوبی، طاق نمای بلند و پهنی خودنمایی می کند که یک بار تخریب شده است و در سال 1348 خورشیدی دوباره آن را ساخته اند. درون طاق نما، کتیبه ای قدیمی مزین به خط ثلث بوده که امروزه تنها بخشی از آن باقی مانده است.

شبستانی باریک و قدیمی در پشت این طاق نما وجود دارد که دارای سقف آجری است و هر طرف آن دو طبقه دارد. بر فراز در ورودی شبستان کتیبه ای با خط ثلث پیچیده بر روی کاشی نوشته شده است که به زمان شاه طهماسب اول صفوی تعلق دارد و مرمت مسجد در 973 هجری قمری را نشان می دهد. 

سقف محراب این شبستان با کاشی لاجوردی مقرنس کاری شده است و در دو طرف آن دو ستون سنگی مارپیچ دیده می شود. بر فراز این محراب سوره توحید و نام پنج تن به خط کوفی و در زیر آن دو آیه قرآنی به خط نسخ نوشته شده است و در پایان، تاریخ 1361 هجری قمری به چشم می خورد. تاریخچه مرمت مسجد در دو سوی این محراب و بر روی دو سنگ نقش بسته است. یک منبر چوبی نیز در کنار محراب به چشم می خورد که 13 پله دارد. 

در ضلع شرقی این شبستان کوچک، شبستانی قدیمی با نام چهل ستون قرار دارد که دارای عرض 32 متر و طول 45 متر است. سقف این شبستان آجری است و در آن چهل ستون مکعب با طول 2 متر و عرض 2 متر دیده می شود. چهار در این شبستان به سوی صحن باز می شود و بر سردر آن کتیبه ای با خط ثلث پیچیده است که در زمان طهماسب صفوی (930-984 ه.ق) نگاشته شده و تاریخ مرمت مسجد را بیان می کند.

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

7- شبستان اصلی و نوساز مسجد

در غربِ درِ جنوبی مسجد و قرینه با شبستان چهل ستون شبستان بزرگ و جدیدی وجود دارد که روی دیوارها و محراب آن کتیبه های کاشی دیده می شود. این کتیبه ها به خط ثلث و نسخ هستند و ۱۳ آیه و حدیث نبوی بر روی آنها نقش بسته است. یک منبر دوازده پله‌ای در سمت چپ محراب خودنمایی می کند که از جنس آهن و سنگ مرمر است. سقف این شبستان آهن کوبی شده است و در آن 12 ستون بتون آرمه پوشیده از سنگ مرمر دیده می شود. ازاره شبستان را تا ارتفاع 3 متر از سطح زمین، با سنگ مرمر پوشانده اند.

8- ضلع شرقی مسجد

طاق نمای پهن و بلند دیگر مسجد در ضلع شرقی آن واقع شده است و بر پیشانی آن کاشی کاری های زیبایی دیده می شود. در شمال این طاق نما چهار طاق نمای کوچک و ایوانی و یک راه پله واقع شده است که در زاویه آن یکی از درهای مسجد قرار دارد. در جنوب این طاق نما نیز چهار طاق نمای کوچک خودنمایی می کند. یکی از این طاق نماها دالان منتهی به درِ دوم ِضلع شرقی مسجد است و یکی دیگر نیز درِ شبستان جنوب شرقی مسجد را در میان خود دارد.

شبستانی مخروبه نیز در این ضلع به چشم می خورد که زمانی محل اقامه نماز بود و در سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱ خورشیدی به عنوان کانون فرهنگی مسجد و کتابخانه مورد استفاده قرار گرفت. امروزه این بخش کاملا بدون استفاده مانده و به مخروبه ای بدل شده است. 

دو رواق سه دهنه نیز در این بخش وجود دارد که در یکی از آنها دری به کوچه‌های بین‌الحرمین باز می شود. یک ایوان از دیگر عناصر این بخش است که کتیبه‌های فراوانی از آیات قرآن اعم از سوره جمعه و آیه تطهیر در آن به چشم می خورد.

مسجد عتیق | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

9- صحن مسجد

صحن مسجد 1672 متر مربع وسعت دارد و مفروش با سنگ های مرمر بوده است. در دالان های ورودی مسجد چندین سنگاب تعبیه کرده بودند. سنگاب ظرف سنگی بزرگی است که در گذشته آن را پر از آب می کردند تا برای وضوگرفتن یا آشامیدن از آن استفاده کنند. سنگاب های مسجد عتیق همیشه پرآب بودند تا اشخاص موقع ورود به مسجد، پای خود را شسته و وضو بگیرند. یکی از این سنگاب ها در جلوی پلکان ورودی موزه پارس نصب شده است. سنگابی با قطر داخلی نزدیک به یک متر که به شکل دوازده ضلعی است و در اطراف آن نقش و نگار و گرداگرد آن آیات قرآنی و اسلامی به چشم می خورد. البته خطوط و نقوش این سنگاب به دلیل فرسایش با آب خیلی مشخص نیستند. امروزه سه نمونه از این سنگاب ها در ابتدای صحن دیده می شوند که آنها نیز به صورت دوازده ضلعی هستند.

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

تاریخچه مسجد و مرمت ها

کاوش‌های باستان‌شناسی حکایت از آن دارند که بنای این مسجد بر روی یک عبادتگاه قدیمی قرار دارد. هنوز کاوش درستی در مورد زمان ساخت این عبادتگاه وجود ندارد؛ اما شواهدی در دست است که نشان می دهد این مسجد از الگوی ساختمانی، پیش از خود بهره برده است. 

به هر حال در سال ۲۸۱ هجری قمری و در زمان عمرو لیث صفاری بود که سنگ بنای این مسجد گذاشته شد. شاه اسحاق اینجو در سال ۷۵۲ هجری قمری ساختمان خدایخانه را در آن بنا کرد؛ ساختمانی چشم نواز که تنها برای تلاوت و کتابت قرآن از آن استفاده می شد.

بر اساس شواهد، مرمت های متعددی در زمان های مختلف در این سازه صورت گرفته است که بر اساس کتیبه های موجود، از این قرارند:

زمان اتابکان فارس در نیمه‌ قرن ششم هجری قمری و دوره‌ ضعف حکومت سلجوقی در فارس

زمان سلطان ابراهیم میرزا، پسر شاهرخ گورکانی -بزرگ‌ترین پادشاه تیموریان- که در سال ۸۱۷ هجری قمری فرمانروای فارس و توابع آن شد.

زمان حکومت شاه طهماسب اول صفوی در سال 973 ه.ق.

زمان حکومت شاه عباس کبیر در سال 1026 ه.ق. و 1027 ه.ق. 

زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی در سال 1092 ه.ق. 

در سال 1318 ه.ش. از جانب اداره باستان شناسی فارس. 

در سال 1326 ه.ش مرمت خدایخانه از جانب اداره باستان شناسی فارس و با همیاری محمدجواد واجد (شاعر)، سید آقا بزرگ نسابه (خوشنویس)، عزیز صرافت (معمار)، رحیم صمیم (حجار) و سید هاشم (کاشی کار)

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

مسجد عتیق در سفرنامه جهانگردان

یکی از شواهد قدمت این بنا ردپای آن در سفرنامه های کهن است. در اینجا به برخی از اشاره های جهانگردان به وجود این بنا می پردازیم:

مقدسی، جهانگرد اوایل قرن چهارم هجری قمری، در سفرنامه خود می گوید مسجد عتیق در هفت اقلیم بی‌نظیر است.

ابن‌بطوطه، سیاح معروف قرن هشتم هجری قمری، مسجد عتیق را یکی از وسیع‌ترین و زیباترین مساجد جهان وصف می کند.

شاردن، جهانگرد فرانسوی که در سال ۱۰۸۵ هجری قمری به شیراز سفر داشته است، از مسجد عتیق این گونه سخن می گوید:

مسجد جامع [عتیق] که مسجد بزرگ شهر به شمار می رود، بزرگ ترین مسجد قاره آسیا است که از لحاظ بزرگی دو برابر مسجد جامع اصفهان و شکوهمندتر از آن است. بخشی از سنگ های بزرگ، و بخشی دیگر از سنگ های مرمر ساخته شده است. حیاط آن، شکل مربع مستطیل دارد و از هشت حوض که برای وضو گرفتن ساخته اند، زینت می یابد. بین این حوض ها یک اتاق مربع مانند مشبکی است که دارای دری آهنی می باشد و در آن یک جلد قرآن که به خط امام موسی الکاظم (ع) است به اضافه اسلحه هایی که در هنگام جنگ مورد استفاده این امام قرار می گرفته است قرار دارد. این مسجد دارای تعداد زیادی اتاق است که وصف آنها به زبان و قلم نمی آید.

مادام دیولافوا، دیگر جهانگرد فرانسوی که در سال ۱۰۹۸ هجری قمری به شیراز آمده است درباره این مسجد چنین می نویسد:

این مسجد، دیدنی و بسیار شایان است ... با همه خرابی تاق ها و شکست دیوارها که به سبب زلزله راه یافته است، هنوز هم چشم انداز با شکوه خود را داراست. در میانه حیاط آن به جای حوض معمولی، اتاقک چهارگوش کوچکی است که از سنگ ساخته شده و در هر یک از گوشه هایش به برج کم ارتفاعی تکیه دارد. راهنمای ما می گوید که این بنا نسخه دوم کعبه است که به نام خدایخانه معروف است ... به هنگام گردش در دور و بر خدای خانه به سنگی سیاه برخوردیم که در میان خرابه های کنار این ساختمان افتاده بود. آن را «دیگ» می گفتند. به نظر من این نام شایسته این سنگ نیست و بایستی آن را به منزله «حجرالاسود» این کعبه ثانی در نظر گرفت و عجیب تر آن که جنس آن از سنگ سماق است و از حیث شکل و تزیینات همانند ته ستون های کاخ هخامنشی تخت جمشید است. اگر سیاحان اروپایی دیگر هم پیش از ما به دیدار این مسجد رفته بودند، این روایت که شهر شیراز پس از خرابی استخر ایجاد شده است، باطل می شد: زیرا که به نظر من این ته ستون که اهالی شیراز نسل اندر نسل احترام آن را نگه داشته اند، ممکن نیست مخفیانه از پرسپولیس به اینجا آورده شده باشد، به علاوه چنین انتقالی کاملا خلاف افکار و عادات عرب هاست. بنابراین می توان باور داشت که در زمان «داریوش و خشایارشاه» در سرزمین کنونی شیراز، شهری آباد وجود داشته که با ساختمان های سنگی زینت یافته بودہ است ... همه جای مسجد حتا گوشه های تاریک را بازدید کردیم. راهنمای ما سنگابی را به ما نشان داد که از سنگ سماق بود. این سنگاب همانند یک منشور چند ضلعی بسیار قشنگی تراشیده شده و دارای ۱۲ ضلع مسطح است و هر ضلعی از ضلع کناری خود، به وسیله ستون مانند کوچکی جدا می شود. همه ستون ها بر روی قاعده ای گلدان مانند استوار شده اند. 

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

مسجد عتیق و حافظ

یکی از نکات قابل توجه در مورد مسجد عتیق ارادت حافظ نسبت به آن بوده که بارها در اسناد تاریخی به آن اشاره شده است. امین احمد رازی -تذکره‌نویس و ادیب ایرانی قرن یازدهم هجری و نویسنده کتاب چهار جلدی هفت اقلیم- از جمله افرادی به شمار می رود که در این باره سخن گفته است. وی در سال ۱۰۱۰ هجری قمری در بخشی از کتاب هفت اقلیم خود مفصل درباره حافظ سخن می گوید و می گوید مسجد عتیق مسجدی بوده که حافظ شیرازی هر شب جمعه به آن می رفت و قرآن تلاوت می کرد.

برخی از محققان ادبی با استناد به اینکه حافظ از طریق مشاغل دیوانی (حکومتی) هزینه های خود را تامین می کرده است بر این باورند که این شاعر از طرف شاه اسحاق اینجو، مسوولیت خدایخانه را بر عهده داشته و به همین دلیل در این عمارت حضور می یافته است.

البته حضور بزرگان در این مسجد محدود به حافظ نبوده است و در قرن معاصر، شهید محراب آیت الله دستغیب به مدت چهل سال در این مسجد منبر و مجلس داشتند. 

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

نکات و افسانه هایی در مورد مسجد عتیق

مردم معتقدند که در زیر خدایخانه اژدهای خفته (عصای موسی) قرار داشته است.

بسیاری بر این باورند که قبله قبل از تغییر به سمت این مسجد بوده است و به آن مسجدالاقصی نیز می‌گویند.

گفته می شود که این مسجد در گذشته آتشکده بوده و تغییر کاربری داده است.

می گویند عیسی در این مسجد به همراه میکائیل و اسرافیل نزول کرده است.

مساجد دیگری نیز در ایران وجود دارند که با نام عتیق شناخته می شوند؛ مانند مسجد عتیق تهران و مسجد عتیق اصفهان.

در دوران پهلوی مسجد جامع عتیق مهم ترین پایگاه حضرت آیت الله دستغیب (ره) و مردم انقلابی شیراز به شمار می رفت.

این مسجد در دوره های متعدد در اثر زلزله رو به ویرانی نهاده و مرمت شده است.

راه دسترسی

آدرس: استان فارس، شیراز، ضلع جنوب شرقی شاهچراغ

اگر قصد استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی را دارید از اتوبوس هایی استفاده کنید که از خیابان لطفعلی خان زند می گذرند. بین بلوار زینبیه و چهارراه مشیر پیاده شوید. نزدیک ترین ایستگاه مترو به مسجد عتیق ایستگاه زندیه است و از آنجا باید با استفاده از تاکسی یا اتوبوس به این جاذبه برسید.

اطلاعات بازدید

زمان بازدید: همه روزه از ساعت 08:00 تا 19:00

هزینه بازدید: رایگان برای اتباع ایرانی و 5000 تومان برای اتباع خارجی

دیدنی های اطراف

شاهچراغ در چند قدمی

مسجد نصیرالملک در 1.4 کیلومتری

مدرسه خان در فاصله 1.7 کیلومتری

بازار وکیل در فاصله 1.9 کیلومتری 

 

بازدیدی مجازی از مسجد جامع عتیق شیراز داشته باشید:


دغدغه های کارناوالی

مسجد عتیق بنایی بسیار ارزشمند است که حال و روز چندان خوبی ندارد. مرمت اصولی و حفظ این اثر تاریخی و مذهبی باعث ماندگار شدن آن برای آیندگان می شود و بهتر است مسوولان هر چه زودتر فکری به حال آن بکنند.

توصیه های کارناوالی

گرچه که مسجد عتیق از نظر تاریخی شایسته احترام است؛ اما فراموش نکنید که به هنگام بازدید به بنایی مذهبی قدم گذاشته اید و باید احترام خاصی برای آن قایل شوید.

مسجد عتیق شیراز | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

سخن آخر

در شهر شیراز می توان ساعت ها گشت و اصلا گذشت زمان را حس نکرد. این شهر خاطره ای به یادماندنی برای تان رقم می زند و تبدیل به یکی از بهترین تجربه های گشت و گذارتان می شود. به شنیده ها اکتفا نکنید. قدم بردارید و به سوی این شهر بروید تا همه این شنیده ها را از نزدیک لمس کنید. اگر ساکن شیراز هستید یا تجربه سفر به این شهر را دارید ما را از خاطره های تان بی نصیب نگذارید.

آیا تا به حال از مسجد عتیق دیدن کرده اید؟

چه جاذبه های دیگری را در شیراز می شناسید؟

منتظر دیدگاه های شما عزیزان هستیم...

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • اثری ارزشمند از دوره ایلخانیان
  • وجود بنایی منحصر به فرد به نام خدایخانه

نقاط ضعف

  • نگهداری و توجه پایین
  • تبلیغات و اطلاع رسانی ضعیف
نکات کلی
مسجد جامع عتیق شیراز






نقشه و مسیریابی
مسجد جامع عتیق شیراز












X