نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : National Jewelry Museum, Ferdowsi Ave, Tehran, Iran
  • آدرس : تهران، میدان امام خمینی، خيابان فردوسی، نرسیده به چهارراه استانبول، ساختمان بانک مرکزی ایران، خزانه جواهرات ملی
  • ساعت دسترسی : امروز شنبه 14:00 تا 16:30
    شنبه : 14:00 تا 16:30
    یکشنبه : 14:00 تا 16:30
    دوشنبه : 14:00 تا 16:30
    سه‌شنبه : 14:00 تا 16:30
    چهارشنبه : تعطیل
    پنج‌شنبه : تعطیل
    جمعه : تعطیل
    برای اطلاع از روزهای تعطیل به بخش اطلاعات بازدید مراجعه کنید.
  • تلفن : 021-64463785,021-64463030,021-64464700
  • هزینه : دانشجويان و پژوهشگران 2,000 تومان , بازديدکنندگان داخلی 4,000 تومان
  • هزینه اتباع خارجی : 20,000 تومان
  • وب سایت : کلیک کنید
  • امتیاز کارناوال : 4.5
  • امتیاز گوگل : 4.6
  • امتیاز Trip Advisor : 4.5
  • سطح هزینه : ارزان $
  • مدت پیشنهادی بازدید : 1 تا 2 ساعت
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

خزانه جواهرات ملی در تهران | گنجینه درخشان ایران زمین

از آن روزگاری که اسکندر به پرسپولیس و تخت جمشید رسید و درهای خزانه را باز کرد روایت های بسیاری وجود دارد. بسیاری می گویند که داریوش سوم، آخرین پادشاه هخامنشی صاحب بزرگترین و باارزش ترین خزانه و گنج ایران زمین از آغاز تاکنون بود و زمانی که اسکندر به این خزانه رسید از عظمت و زیبایی آن در شگفت ماند. گنجی عظیم که گفته می شود نیمی از آن به وسیله داریوش سوم به مکانی دیگر برده شد و هنوز مشخص نیست در کجا پنهان شده است. 

این تنها یکی از هزاران افسانه ای ست که در مورد گنج های دنیا وجود دارد؛ افسانه هایی که انسان های بسیاری برای پیدا کردن حقیقت آنها بار و بندیل بسته اند، دل از خانه و کاشانه شان کنده اند و خطرات زیادی را به جان خریده اند. گنج هایی که از فقیرترین آدم ها تا ثروتمندترین پادشاهان در جستجوی آنها حتا به دیوانگی رسیدند، دست به قتل و آدم کشی زده اند یا با حسرت دیدن و تصاحب شان از دنیا رفته اند. 

کمتر آدمی را روی زمین می توانید پیدا کنید که تا به حال آرزوی دستیابی به صندوقی پر از جواهرات را در خیال خود نپرورانده باشد. شاید جالب باشد بدانید که بسیاری از گنج های بزرگ کشف شده دنیا به شکلی کاملا تصادفی پیدا شده اند و شاید شما هم روزی گنج بزرگی را پیدا کنید. حال امروز در کارناوال می خواهیم به سراغ یکی از برترین گنجینه های دنیا برویم و به بازدید گنج هایی که وصف بسیاری از آنها را تنها در داستان ها خوانده و شنیده ایم، بنشینیم. همراه ما باشید تا شما را به خزانه جواهرات ملی ایران ببریم، جایی که برخی از بهترین جواهرات دنیا را در خود جای داده است. 

از آنجایی که عکسبرداری از خزانه جواهرات ملی امکان پذیر نیست، متاسفانه تصویر با کیفیتی از محیط این مجموعه و جواهرات داخلی آن وجود ندارد.

ورود به صفحه موزه های تهران

چرا بازدید از خزانه جواهرات ملی؟


  •  تعدادی از برترین، باارزش ترین و زیباترین جواهرات ایران و دنیا را در خود جای داده است. 
  • در این خزانه می توانید از الماس دریای نور، بزرگترین الماس صورتی دنیا، الماس نورالعین، تاج کیانی، تخت نادری، تخت طاووس، کُره جواهرنشان، الماس های زرد، سیاه و سرخ، بزرگترین لعل دنیا و بسیاری دیگر دیدن کنید. 
  • با بازدید از این خزانه می توانید نمونه های منحصر به فردی از هنر جواهرسازی، مرصع کاری و طلاسازی هنرمندان ایرانی و جهانی را به تماشا بنشینید. 
خرانه جواهرات ملی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
خرانه جواهرات ملی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
خزانه جواهرات ملی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
کوزه قلیان | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

آشنایی با خزانه جواهرات ملی

تهران ساختمان های کوچک و بزرگ فراوانی را در خود جای داده؛ از خانه های قدیمی که قدمت تعدادی از آنها به صد یا دویست سال پیش می رسد تا برج هایی بلند و مجلل که میلیاردها تومان پول برای ساخت شان خرج شده است. حال با ما به خیابان فردوسی پایتخت بیایید، یکی از شلوغ ترین و پرترددترین خیابان های شهر، جایی که تعدادی از مهمترین صرافی ها و بانک های کشور در آن قرار گرفته است. در میان این ساختمان ها، بنای مکعبی شکل و بلندِ ساختمان بانک مرکزی ایران خودنمایی می کند؛ مکانی که بر خلاف آنچه به نظر می آید تنها جایی برای نگهداری سندهای مهم مالی و پولی ایران است. اینجا گنج پنهان ایران زمین نهفته شده است؛ خزانه جواهرات ملی که توصیف آن به سختی در کلمات می آید و یکی از بزرگترین مجموعه های طلا و جواهر دنیاست. جواهراتی که طی قرن ها در کنار هم گرد آمده اند و این مجموعه بی بدیل و تماشایی را ساخته اند و شما را در تلالو زیبایی شان غرق می کنند. این جواهرات به اندازه ای ارزشمند هستند که به عنوان پشتوانه پول ملی ایران (1) نیز انتخاب شده اند و بهایی ندارند. درست خواندید؛ بهایی ندارند چرا که تعدادی از گوهرهایی که در این مجموعه نگهداری می شود در جهان بی نظیر و یگانه هستند و هنوز قیمتی برای آنها تعیین نشده است. 

حالا همراه کارناوال شوید تا تعدادی از برترین این جواهرات را به شما معرفی کنیم و غرق در تماشای شکوه آنها شویم. 

*پیش از شروع گردش مان باید این موضوع را درنظر بگیریم که این محل برخلاف نامی که بین مردم شهرت پیدا کرده، موزه نیست و خزانه جواهرات ملی ست. توجه داشته باشید که این مکان با تمام موزه هایی که تاکنون دیده اید بسیار متفاوت بوده و در زیرزمین بانک مرکزی در گاوصندوقی بزرگ قرار گرفته است. بازدید از خزانه جواهرات ملی قوانین سفت و سختی دارد که برای اطلاع از آنها حتما و حتما نیاز است بخش اطلاعات و قوانین بازدید را بخوانید.*

پاورقی


1- پول به خودی خود ارزش ذاتی ندارد و تنها تکه ای کاغذ است. ارزش پول به وسیله استانداردهایی نظیر طلا، سکه، فلزات گرانبها، نقره، ارز، ذوب سکه، تورم، اقتصاد، افزایش قیمت، عرضه پول، عرضه و تفاضا، کالا و خدمات ایجاد می شود. 

گنج های خزانه جواهرات ملی 

خزانه جواهرات ملی گنجینه ای بی نظیر و تماشایی از طلا و جواهرات ایران زمین را در خود جای داده است. بدون هیچ توضیح اضافی به سراغ برترین، زیباترین و گرانقیمت ترین گنجینه های این خزانه می رویم.  

1- الماس دریای نور

با شکوه ترین، زیباترین و باارزش ترین گوهر خزانه جواهرات ملی، الماس دریای نور است؛ الماسی گلبهی رنگ با برش هایی خیره کننده و تزیینی باشکوه که بزرگترین الماس صورتی رنگ جهان به شمار می رود و با 182 قیراط وزن در کل یکی از بزرگترین الماس های شناخته شده جهان است. البته گفته شده است این الماس قبل از تراش، بیش از این وزن داشته و یکی از کمیاب ترین (صورتی، کمیاب ترین رنگ در میان رنگ های الماس است) و استثنایی ترین رنگ ها را در میان دیگر الماس های دنیا دارد. الماسی با تاریخچه ای افسانه ای که هر بیننده ای را محو زیبایی استثنایی خود می کند. 

*تزیین الماس دریای نور 

الماس دریای نور تا زمان ناصرالدین شاه در میان یکی از بازوبندهای سلطنتی به زیبایی می درخشید؛ اما از این دوره به بعد که استفاده از بازوبند منسوخ شد، به صورت پیش‌کلاهی دلفریب درآمد. قابی زرین با طرح هایی از شیر و خورشید و تاج مرصع همراه با 457 قطعه برلیان ریز و عالی و چهار قطعه یاقوت این الماس صورتی را در میان گرفتند. الماس دریای نور از دو طرف تراش خورده است و شکل مثلث القاعده ای را دارد. طول این قاعده چهار سانتیمتر و عرض آن سه سانتیمتر و اندازه دو سوی دیگر آن دو سانتیمتر است. تمام سطوح الماس دریای نور صاف و یکنواخت است؛ اما در یک سمت آن عبارت «سلطان صاحبقران فتح‌علی‌شاه قاجار ۱۲۴۴» دیده می شود. 

الماس دریای نور | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

*تاریخچه الماس دریای نور

رد الماس دریای نور را باید در داستان های اساطیری و افسانه ای پیدا کرد. گفته شده است که این الماس بر دسته شمشیر افراسیاب پادشاه تورانی می درخشیده و بعد از جنگ رستم با تورانیان به دست او می افتد. اما بعدها در زمان حمله امیر تیمور به غارت می رود و به دست محمدشاه هند می رسد. 

اولین جایی که در تاریخ می توان رد الماس دریای نور را پیدا کرد، در جنگ نادرشاه افشار با هند به سال 1793 میلادی (1172 خورشیدی) است. آمده است که این الماس پس از قتل نادرشاه، به نوه او رسید و بعد از آن امیرعلم خان خزیمه توانست آن را مال خود کند. محمدحسن خان قاجار، لطفعلی خان زند و آغامحمدخان قاجار افراد بعدی بودند که برای مدتی الماس دریای نور را در اختیار داشتند. زمانی که این الماس به دست ناصرالدین شاه رسید برای آن تولیت مخصوصی قرار دارد و اعتقاد داشت این جواهر یکی از گوهرهای تاج کوروش بود. 

الماس دریای نور در زمان حکمرانی محمدعلی شاه و هنگامی که او از مشروطه خواهان شکست خورده بود به سفارت روسیه انتقال داده شد. خوشبختانه مشروطه خواهان توانستند این جواهر را پس بگیرند. سرانجام ماجراجویی های این الماس باشکوه در خزانه ملی ایران به پایان رسید و از آن به بعد به عنوان یکی از پشتوانه های ریال ایران مورد استفاده قرار گرفت. 

2- کره جواهرنشان 

دیگر گنج ارزشمند موزه جواهرات ملی، کره زمین جواهرنشانی ست که در انتهای سالن خزانه از بازدیدکنندگان دلبری می کند. کره زمینی بزرگ که با هر آن چیزی که تا به حال دیده اید فرق می کند و حجم طلا و جواهر به کار رفته در آن شما را برای لحظاتی مبهوت می سازد. این کره در سال 1291 هجری قمری (1253 خورشیدی) به دستور ناصرالدین شاه و با همت گروهی از جواهرسازان ایرانی ساخته شد و سرپرستی ساخت آن را ابراهیم مسیحی برعهده داشت. آقای مسیحی از جواهرات پیاده ای (1) که در خزانه سلطنتی موجود بود استفاده کرد و کره جواهرنشان را با کمک همکارانش ساخت. در این کُره دریاها به وسیله زمرد و خشکی ها به وسیله یاقوت تزیین شده اند و کشورهای ایران، انگلستان و آسیای جنوب شرقی با نگین های سفید الماس، هندوستان با یاقوت روشن، آفریقای مرکزی و جنوبی با یاقوت کبود و خط استوا و دیگر خطوط جغرافيايی در میان دیگر مکان ها می درخشند. هر چند برای بهتر یافتن کشورها و سرزمین های مختلف روی این کره جواهرنشان باید خیلی دقت کنید چرا که در تعیین مرزها خیلی به جزییات دقت نشده است.

*مشخصات کره جواهرنشان 

این کره تقریبا 66 سانتی متر قطر دارد و بر روی پایه هایی تماما طلایی و آراسته به جواهر، جای خوش کرده است. وزن خالص طلای مورد استفاده در آن 34 کیلوگرم است و وزن جواهراتش نیز به 3656 گرم می رسد. تعداد کل جواهرهای نصب شده بر روی این کره نیز 51366 قطعه است. 

پاورقی


1- جواهری که هنوز از آن در ساخت آثار گرانقمیت استفاده نشده است. 

3- تاج کیانی 

شی دیگری که چشم شما را در زمان گردش در تالار خزانه می گیرد و به دنبال خود می کشاند، تاج پر زرق و برق کیانی ست؛ تاجی که در سال 1212 ه.ق (1177 خورشیدی) به دستور فتحعلی شاه ساخته شد و مورد استفاده دیگر شاهان قاجار قرار گرفت. این تاج برای اولین بار بعد از فروپاشی ساسانیان، به شکل تاج های آن دوره ساخته و با سنگ های قیمتی الماس، زمرد، یاقوت و مروارید آراسته شد. جقه ها و کنگره های مختلف روی تاج، زینت بخش آن شدند و بر زیباییش افزوده اند. اگر ارتفاع جقه های تاج را در نظر نگیریم بلندی تاج به 32 و عرضش به 19.5 سانتی متر می رسد. از آنجایی که رضاشاه تمایلی نداشت تا این تاج که مورد استفاده قاجاریان بود را در مراسم تاجگذاری بر سر بگذارد، دستور داد تا تاج کیانی برای همیشه به خزانه جواهرات انتقال پیدا کند. پس از این بود که دستور ساخت تاج پهلوی صادر شد و در تاجگذاری های شاهان این دوره مورد استفاده قرار گرفت. 

تاج کیانی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

4- تاج پهلوی 

گنجینه خزانه جواهرات ملی، مملو از تاج ها و نیم تاج هایی ست که هر کدام در جشن و مراسمی بر سر شاه، ملکه یا شاهزاده ای می نشستند و موجب حیرت همراهان بودند. از معروفترین این تاج ها در خزانه جواهرات ملی، تاج پهلوی ست که به دستور رضاشاه ساخته شد و در مراسم تاجگذاری او و فرزندش محمدرضاشاه بر سر آنها نشست. تاجی که در سال 1304 توسط گروهی از زبده ترین جواهرسازهای ایرانی و به سرپرستی سراج‌الدین جواهری -که اصالتا اهل قفقاز بود- و جواهرساز امیر بخارا -که از روسیه به ایران مهاجرت کرده بود- ساخته شد. 

اگر در جزییات تاج پهلوی دقت کنید، بدنه ای از جنس طلا و نقره می بینید که با الماس های برلیان بسیار اعلا، تخمه های درشت زمرد، یاقوت کبود و مروارید آراسته شده اند. کلاه تاج از مخمل قرمز است و بر روی قبه آن زمردی درشت به چشم می خورد. در چهار طرف تاج کنگره هایی پله پله به سبک شاهان ساسانی دیده می شود و در میان و زیرِ کنگره پیشین آن، خورشیدی زرین با شعاع هایی الماس نشان و الماس درشت زرد رنگی شکوهی بی نظیر به این تاج بخشیده است. اگر با دقت به پشت این کنگره نگاه کنید می توانید جقه پایه دار اسلیمی را ببینید که بر پشت آن پر قویی نصب شده است.

گوهرهایی که در این تاج مورد استفاده قرار گرفته اند در مجموع شامل ۳۳۸۰ قطعه الماس جمعا به وزن ۱۱۴۴ قیراط، ۵ قطعه زمرد جمعا به وزن ۱۹۹ قیراط و ۲ آنه، ۲ قطعه یاقوت کبود به وزن ۱۹ قیراط و ۳۶۸ حبه مروارید می شود. به طور کلی وزن تاج با حساب کلاه مخملی داخل آن به 444 مثقال یا دو کیلو و هشتاد گرم می رسد. 

تاج پهلوی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

5- نیمتاج نورالعین

از باشکوه ترین نیمتاج های موجود در گنجینه خزانه جواهرات ملی، نیمتاج نورالعین است که برای فرح پهلوی، همسر سوم محمدرضاشاه ساخته شد. این نیمتاج که کار ظریف و زیبای جواهرساز معروف نیویورکی به نام هری وینستون است در سال 1338 خورشیدی در مراسم عروسی فرح دیبا بر سر وی گذاشته شد و برای الماس صورتی کمیابی که به آن جلوه خاصی بخشیده، بسیار مشهور شده است. الماس صورتی نورالعین که گفته می شود بخشی از الماس مشهور دریای نور است بر روی پایه پلاتینی خود به زیبایی می درخشد و جلوه گری می کند. نیمتاجی که الماس های زرد، سفید و صورتی کوچک آن، الماس بزرگتر را در میان گرفته اند و هنر عالی سازنده اش را به نمایش می گذارند. 

داستان جالبی که در مورد نیمتاج نورالعین وجود دارد به سال 1344 و زمان بررسی جواهرات ملی توسط چند دانشمند کانادایی باز می گردد. آنها در تحقیق های خود به نوشته های تاورنیه -سیاح و جواهرشناس معروف فرانسوی- بر می خورند که در کتاب خود نامی از الماسی صورتی رنگی به وزن 242 قیراط آورده است و اشاره می کند این الماس را در سال 1642 میلادی در شرق دیده است. او در توصیف خود از این الماس از آن با نام الماس یا لوح بزرگ جواهرنشان (Grand Table Diamante) یاد می کند. این توصیف ها باعث می شود توجه دانشمندان کانادایی به الماس های دریای نور و نورالعین جلب شود و به بررسی ویژگی آنها بپردازند. دانشمندان بعد از تحقیقات شان به این نتیجه رسیدند که الماس دریای نور و نورالعین در اصل یک قطعه الماس بوده اند که بعدا به دو تکه تقسیم شده اند و قطعه بزرگ دریای نور و قطعه کوچکتر به وزن 60 قیراط نورالعین نام گرفته است. 

نیمتاج نورالعین | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

6- جقه نادری

جقه نادری از مشهورترین جواهرات ایران محسوب می شود و در قرن دوازدهم هجری قمری ساخته شده است. اثری با زمردی درشت و خوشرنگ در میان که الماس ها و زمردهای دیگر آن را در آغوش گرفته و جواهری نفیس و اعلا را به وجود آورده اند. هنر سازنده جقه تنها در استفاده از الماس و زمرد برای ساخت آن محدود نمی شود؛ او برای هرچه باشکوه تر کردن اثر هنری خود از سه آویز زمرد سبز اَمرودی زیر جقه استفاده کرده است. قسمت بالایی جقه نیز به هفت شقه تقسیم شده و در دو سمت هر شقه دو ریسه از برگ و گل الماس نشان به چشم می خورد. بر روی نوک شقه ها نیز دو آویز زمرد بسیار اعلای سعیدی امرودی نصب شده است که نشان از ذوق سازنده دارد. بر بالای زمرد درشت میانی نیز هلالی الماس نشان و بر پایین آن در دو طرف، اشکالی به صورت درفش، طبل، لوله توپ و سرنیزه روی زه زین دیده می شود. پارچه درفش نیز با سه ردیف یاقوت، الماس و زمرد کمرنگ تزیین شده تا تجمل این جقه را به حد اعلای خود برساند. در کنار اینها الماس های فلامک ریز و درشت که در ساخت جقه به کار رفته اند، بر زیبایی این اثر یگانه و گرانبها افزوده اند. گفته می شود آن جقه با وزن 33 مثقال و 16 نخود، هر از گاهی مورد استفاده رضاشاه پهلوی نیز قرار می گرفت. 

جقه نادری | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

7- تخت نادری

در زمان گردش تان در سالن خزانه جواهرات هنگامی که به انتهای سالن می رسید صندلی جواهرنشانی با زرق و برق خاص خود تمام توجه تان را به خود جلب می کند. این صندلی که به نام تخت نادری مشهور است به دستور فتحعلی شاه قاجار و با همت جواهرسازان و صنعتگران ایرانی ساخته شده است. تختی مرصع و میناکاری شده که 22 هزار قطعه سنگ و جواهر قیمتی آن را به شکلی بدیع آراسته اند و از آنجایی که تختی به مانند این در زیبایی و ارزش وجود ندارد نادر (به معنای کمیاب) نام گرفته است. فتحعلی شاه به هنگام اردوکشی به سلطانیه زنجان، دستور ساخت این تخت را داده بود به همین جهت سازندگان برای اینکه بتوانند آن را راحت تر حمل کنند در 9 قطعه مجزا ساختند. از این تخت تنها در سفرهای پادشاه مورد استفاده قرار می گرفت و باقی اوقات در کنار تخت طاووس در تالار سلام در کاخ گلستان جای خوش می کرد. البته بعدها در زمان پهلوی تخت نادری از کاخ گلستان به گنجینه جواهرات سلطنتی بانک مرکزی منتقل شد و آخرین باری هم که این صندلی مورد استفاده قرار گرفت زمان تاجگذاری محمدرضاشاه پهلوی در تاریخ چهارم آبان ماه ۱۳۴۶ خورشیدی بود. 

*ویژگی های تخت نادری

شکل، ترکیب و تزیینات تخت نادری از دیگر تخت مشهور دوره قاجار، یعنی تخت طاووس زیباتر و چشمگیرتر است. پشت اندازی که برای این تخت دوخته شده است نقشی از ترنج و جواهرات درشت و کوچک دارد که به زیبایی تخت اضافه می کند. در دو سمت این پشت انداز نقش دو اژدهای پیچ خورده یا سمندر دیده می شود که سرشان به شکل عقاب یا طوطی درآمده است و قصد دارند قدرت فردی که بر روی آن نشسته را به رخ بکشد. اگر هم در طرح پله اول تخت دقت کنید طرحی مانند همین اژدها را می بینید که پا دارد و به سطح و دیواره پله چسبیده است. 

دیواره عمودی پله اول تخت با نقش شیری برجسته تزیین شده و بر زیبایی و ابهت صندلی افزوده است. تزیین دیگری که در قسمت داخلی توجه شما را به خود جلب می کند نقش دو طوطی میناکاری شده داخل ترنج های اسلیمی مشبک است. 

تخت نادری | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
تخت نادری | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

8- تخت طاووس 

گنجینه مجلل دیگری که در خزانه جواهرات ملی می توان سراغ آن را گرفت تخت عظیم و معروف تخت طاووس یا تخت خورشید است. در سال 1216 هجری قمری (1180 خورشیدی) فتحعلی شاه دستور ساخت این تخت یگانه را به نظام الدوله محمدحسین خان صدر اصفهانی -فرمانفرمای اصفهان- صادر کرد و از آنجایی که بر صدر تخت، نقش خورشیدی مرصع جلوه نمایی می کند به این نام خوانده می شود. این تخت تا سال ها این نام را داشت تا اینکه به مناسبت ازدواج فتحعلی شاه با طاووس تاج الدوله به نام تخت طاووس مشهور شد. 

البته برخی ایرانی ها به دلیل شبیه بودن نام این تخت به تخت افسانه ای طاووس هند (1) فکر می کردند که این تخت همان است؛ اما پژوهش های بعدی نشان داد که این اثر منحصر به فرد به دستور فتحعلی شاه ساخته شده است و ارتباطی به تخت طاووس نادری ندارد. فتحعلی شاه از این تخت در زمان بار عام (حضور مردم به پیشگاه شاه) و دیدار با وزرا، سفرا و مسوولان خارجی استفاده می کرد و بر بالای آن می نشست تا بتواند به این وسیله شکوه و عظمت شاهنشاهی خود را به آنها نشان دهد. 

بعد از مرگ فتحعلی شاه، ناصرالدین شاه دستور داد تا تعمیرات و تغییراتی در تخت صورت بگیرد و اشعاری با مضمون نحوه تخت بر روی آن نوشته شود. این اشعار را امروزه می توان بر روی کتیبه های اطراف تخت طاووس به خط نستعلیق بر روی زمینه ای از زر و به هنر میناکاری مشاهده کرد. از این تخت تا سال 1360 در تالار کاخ گلستان نگهداری می شد؛ اما در تاریخ هفدهم شهریور ماه همین سال به خزانه جواهرات بانک مرکزی انتقال پیدا کرد تا پازل جواهرات سلطنتی در این کاخ کامل تر شود. 

پاورقی


1- تخت طاووس نادری نام تخت سلطنتی مرصع نشانی بود که نادرشاه بعد از جنگ با هند از این کشور به عنوان غنیمت به ایران آورده شد. از آنجایی که بر بالای این تخت طرح دو طاووس پرگشوده دیده می شد به این نام خوانده می شد. گفته می شود الماس کوه نور بر صدر این تخت جلوه گری می کرد. 

9- تاج شهبانو و گردنبند تاجگذاری

از دیگر تاج های سلطنتی مشهور خزانه جواهرات ملی ایران، تاجی ست که در زمان تاجگذاری فرح پهلوی بر سر او گذاشته شد و تنها توسط او مورد استفاده قرار گرفت. داستان ساخت این تاج به این صورت است که محمدرضاشاه بعد از اعتراض های دهه 40 تصمیم به اجرای برنامه های اصلاحی در قالب انقلاب سفید زد. یکی از اقدامات او در قالب این انقلاب، اعطای آزادی به زنان ایرانی بود و بر همین اساس در حرکتی نمادین تصمیم گرفت تا مراسمی برای تاجگذاری همسر خود، فرح دیبا ترتیب دهد، امری که تا پیش از این هرگز انجام نشده بود و همسران شاهان ایران هیچگاه تاجگذاری نکرده بودند. این تاجگذاری نیاز به تاجی درخور و شایسته داشت و به همین جهت از شرکت جواهرسازی فرانسوی "ون کلیف و آرپلز" خواسته شد تا این کار را به طرز شایسته ای به انجام برسانند. بر اساس سنت تاریخی برای ساخت تاج می بایست از سنگ‌ها و جواهرات موجود در خزانه سلطنتی استفاده می شد و از طرفی دیگر از آنجایی که امکان خارج کردن جواهرات سلطنتی از ایران وجود نداشت، شرکت فرانسوی مجبور شد تا برای ساخت، به ایران بیاید. ساخت این تاج شش ماه طول کشید و به یکی از زیباترین تاج های ایران بدل شد. 

*ویژگی های تاج شهبانو 

تاج فرح پهلوی قابی از طلای سفید دارد و با کلاه مخمل سبزی پوشیده شده است. تزیین آن بر عهده ۳۶ زمرد سبز، ۱۰۵ مروارید، ۳۴ یاقوت سرخ، ۲ اسپینل و ۱۴۶۹ قطعه الماس گذاشته شده و زمرد سبز رنگ 92 قیراطی در مرکز جلوی تاج شکوه خاصی به آن بخشیده است. فرح دیبا چنان که در کتاب خاطرات خود نوشته است این تاج را بسیار زیبا و در عین حال بسیار سنگین توصیف می کند و وزن آن را دو کیلوگرم می داند. 

گردنبند تاجگذاری فرح پهلوی

از دیگر جواهرات مورد استفاده فرح پهلوی در مراسم تاجگذاری اش، گردنبند زیبا و زمردنشانی بود که بعدها به نام گردنبند تاجگذاری شهرت پیدا کرد. این گردنبند نیز مانند تاج شهبانو، ساخت دست جواهرسازهای ماهر شرکت فرانسوی ون کلیف اند آرپلز است و در مراسم تاجگذاری وی مورد استفاده قرار گرفت. 

*ویژگی های گردنبند تاجگذاری 

جنس بدنه گردنبند از جنس طلا و پلاتین است و در میانه آن زمردی بزرگ و تراش خورده توجه را به خود جلب می کند. در کنار این زمرد بزرگ، زمردهای کوچکتر و مرواریدهای یک شکل آن را به زیباترین صورت ممکن تزیین کرده اند؛ اما این تنها هنر و سلیقه به کار رفته در ساخت این گردنبند نیست، اگر کمی به سنگ های قیمتی آن توجه کنید الماس های سفید کوچکی را می بینید که زمردها را در میان گرفته اند. در آخر نیز الماس های زردی را می بینید که درست بر بالای زمرد بزرگ خودنمایی می کنند و جلال گردنبند را به حد اعلای خود رسانده اند. 

10- کمربند زرین 

هر چه به انتهای زمان بازدیدتان از خرانه جواهرات ملی می رسید اشیایی که در معرض دیدتان قرار می گیرند هیجان انگیزتر و جذاب تر می شوند. یکی از آنها کمربند زرینی ست که ممکن است در نگاه اول چندان نظرتان را به خود جلب نکند؛ اما زمانی که به ویژگی های آن پی می برید برای تان جذاب می شود. 

این کمربند از بند زربافتی به طول 119 سانتی متر تشکیل شده و با قطعه زمردی بیضی شکل و منحصر به فردی به وزن 176 قیراط، درخششی دوچندان پیدا کرده است. این قطعه زمرد خود به 60 قطعه الماس برلیان و 145 قطعه الماس فلامک آراسته شده و برقی خیره کننده به کمربند داده است. دستور ساخت این کمربند زرین به مانند کره جواهرنشان توسط ناصرالدین شاه داده شده و توسط او در مجالس مختلف مورد استفاده قرار می گرفت. 

کمربند زرین | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

11- گردنبند الماس و زمرد

 اینجا در خزانه جواهرات ملی انواع مختلفی از گردنبندهای سلطنتی و جواهرنشان به چشم می خورد که در نور تاریک اتاق می درخشند و داستان های گذشته را با خود مرور می کنند. اکنون می خواهیم به سراغ یکی دیگر از این گردنبندهای بی بدیل مجموعه، گردنبند زمرد و الماس برویم و با هنر سازنده آن آشنا شویم. 

پایه این گردنبند از نقره است و بر روی آن سنگ های زینتی و گرانبهایی چون زمرد و الماس به چشم می خورد. بزرگترین زمردی که در ساخت این گردنبند به کار رفته 10 قیراط وزن دارد و به نظر می رسد به قمرالسلطنه- از شاهزادگان قاجار و دختر فتحعلی شاه- تعلق داشته است. حال اگر کمی در جزییات این گردنبند زمرد و الماس دقیق تر شویم، در اطراف هر زمرد قابی از طلا و سپس الماس را می بینیم که زمردها را در میان گرفته اند و باعث جلوه بیشترشان شده اند. 

گردنبند الماس و زمرد | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

12- آفتابه لگن سلطنتی

شاید اگر بشنوید آفتابه لگن هم جزوی از جواهرات سلطنتی ست در ابتدا تعجب کنید، اما اگر این اثر را از نزدیک ببینید متوجه تزیینات اثر و جواهرات به کار رفته در ساخت آن می شوید و تایید می کنید که چرا این اثر باید در خزانه جواهرات سلطنتی قرار بگیرد. در گذشته پیش از این که سیستم آب لوله کشی وجود داشته باشد افراد برای شستشوی دست و صورت شان از آفتابه و لگن استفاده می کردند و بدون شک آفتابه و لگنی هم که مورد استفاده درباریان و شاهان و شاهزادگان بود می بایست زیباترین و بهترین آنها باشد. قدمت این آفتابه و لگن سلطنتی نیز به دوره قاجار باز می گردد و در زمان صرف ناهار یا شام مورد استفاده بزرگان قاجار قرار می گرفت. طرز استفاده آن نیز به این صورت بود که خدمتکاری لگن و خدمتکار دیگری آفتابه را برای میهمانان می آورد؛ بعد خدمتکار اول آب گرم و معطر به گلاب را روی دست میهمانان می ریخت تا دستانش را پیش از صرف غذا بشوید و خدمتکار دیگر نیز لگن را زیر دستان او می گرفت تا آب ها را در ظرف جمع کند. 

*ویژگی های آفتابه لگن سلطنتی

هر دو بخش آفتابه و لگن از طلای خالص تهیه و هر کدام با سنگ هایی مانند مینا، زمرد، یاقوت و اسپینل پوشانده شده اند. به جزییات لگن که دقت کنید زمردی درشت را می بینید که با وزن 25 قیراطی، از بیننده خودنمایی می کند و جلوه سلطنتی به لگن بخشیده است. روی آفتابه نیز دو سنگ بزرگ بیشتر از دیگر جواهرات به چشم می آیند که یکی از آنها یاقوتی به وزن 22 قیراط و دیگری زمردی به وزن 30 قیراط است. 

13- شمشیرها، خنجرها و سپرهای مجموعه خزانه جواهرات ملی 

در میان اشیا و آثار گوناگون خزانه جواهرات ملی شمشیرها و سپرهای جواهرنشان جایگاه ویژه ای دارند و در مراسم های مختلف مورد استفاده شاهان، درباریان و شاهزادگان قرار می گرفتند. در این قسمت سعی داریم تا تعدادی از مهمترین آنها را به شما معرفی کنیم و با ویژگی های شان بیشتر آشنا شویم. 

*شمشیر فتحعلی شاه قاجار 

از مشهورترین شمشیرهای خزانه جواهرات ملی شمشیر فتحعلی شاه قاجار است که در بسیاری از پرتره های او نیز دیده می شود. فتحعلی شاه به این شمشیر علاقه بسیاری داشت و از آن، چه در نقش ها و چه در مشق ها استفاده می کرد. امری که باعث شده بود خش های زیادی روی دسته شمشیر به وجود آید. از ویژگی های منحصر به فرد این شمشیر پره هلالی آن است که قدمت ساخت این نوع پره ها به ایران باستان بازمی گردد. فولادی که در ساخت این شمشیر به کار رفته است کیفیت بالایی دارد و روی آن یک کتیبه با نام فتحعلی شاه از جنس طلا با تاریخ 1213 هجری قمری دیده می شود. دسته و غلاف این شمشیر سلطنتی نیز با جواهراتی از جنس زمرد، یاقوت و الماس و موتیف هایی (نقش هنری) از گل و مرصع شده است. یاقوت بزرگی که روی دسته شمشیر می بینید 40 قیراط دارد و دو یاقوت به وزن های 20 و 25 قیراط شکوه خاصی به غلاف آن داده است. 

*شمشیر سلطنتی یا شمشیرشاهی ‏

شمشیر سلطنتی یا شاهی، شمشیر دیگر مشهور خزانه جواهرات است و به ناصرالدین شاه تعلق دارد. اگر به کتیبه حک شده روی شمشیر نگاهی بیندازیم متوجه می شویم که این شمشیر توسط میرزا علی نقی در سال 1306 هجری قمری ساخته شده است. شمشیری که به نظر می رسد توسط وزیر اعظم ناصرالدین شاه، امین السلطان به وی اهدا و بعدها به بخشی از لباس شاهانه یا فاخرِ تاجگذاری شاهان قاجار تبدیل شد. زیبایی ارزش و شهرت این شمشیر به اندازه ای بود که حتا در مراسم تاجگذاری محمدرضاشاه پهلوی نیز مورد استفاده قرار گرفت. ویژگی منحصر به فردی که این شمشیر را از دیگر هم‌نوعان خود متمایز می کند سه میله خمیده ضامن آن است که هر کدام نقشی از مار دارند و به سری الماس نشان ختم می شوند. 

طول شمشیر شاهی 1 متر است و دسته و غلافی مرصع نشان دارد. تعداد جواهرات به کاررفته در این شمشیر 300 عدد است و دو عدد از بزرگترین زمردهای خزانه هر کدام به وزن 110 قیراط، بها و ارزش آن را صدچندان کرده است. 

*شمشیر دسته عاج

این شمشیر در زبان فارسی به نام یاتاقان نیز مشهور است و دسته ای ساخته شده از عاج و پره ای مستقیم به طول 73 سانتی متر (کوتاه‌تر از شمشیر معمولی) دارد. غلاف و دسته آن با حداقل 10 زمرد بزرگ در فواصل معین و موتیف هایی گلدار از جواهر بین زمردها تزیین شده است. گفته می شود این شمشیر هدیه ای از سوی رضاقلی خان به ناصرالدین شاه بوده است. 

*شمشیر نادرشاه

از شمشیرهای نفیس دیگری که در خزانه جواهرات ملی می توان سراغ آن را گرفت شمشیر نادرشاه افشار است. شمشیر 1 متری که گفته می شود نادرشاه در حمله به هندوستان آن را همراه داشته و با آن فتح های بزرگ به دست آورده است. انواع گوهرها مانند زمرد، الماس‌، لعل‌ و یاقوت‌ این اثر جواهرنشان را تزیین کرده و به آن شکوه شاهانه بخشیده اند. تعداد الماس های به کار رفته در این شمشیر 850 عدد است که وزن بزرگترین آن به 20 قیراط می رسد. هرچند گفته شده است که خود نادرشاه از شمشیری ساده استفاده می کرده و بعدها این شی به دستور فتحعلی شاه مرصع شده است. 

*‏خنجر نگین دار

خنجر نگین دار گنجینه جواهرات ملی، خنجری ست به طول 40 سانتی متر که طول آن اندازه ای بیشتر از حد معمول دارد. انتهای این خنجر تا اندازه ای کج شده و دسته و غلاف آن مانند دیگر جواهرات این خزانه با یاقوت قرمز، الماس و زمرد آراسته شده است. بزرگترین یاقوت مورد استفاده برای تزیین این خنجر 60 قیراط دارد و کتیبه حک شده روی آن قدمتش را به دوران فتحعلی شاه نسبت می دهد. 

‏*سپر نادری

از اشیای خاص خزانه جواهرات، سپر نادرشاه افشار است که در جنگ های مختلف از آن استفاده می کرد. این سپر ساخته شده از پوست کرگدن است و 46 سانتی متر قطر دارد و در ابتدا پوششی ساده داشت؛ اما بعدها مانند شمشیر نادری به دستور فتحعلی شاه قاجار مرصع شد. در مرکز این سپر یکی از بزرگترین یاقوت های سرخ جهان با وزن 225 قیراط را می بینید که به وسیله ستاره ای از ردیف های الماس، یاقوت و زمرد احاطه شده است. 

14- کلاه عباس میرزا

کلاه عباس میرزا (فرزند فتحعلی شاه و ولیعهد ایران که هیچ گاه نتوانست به پادشاهی ایران برسد) اثر دیگری ست که در زمان بازدید از این مجموعه می توانید از تماشای هنر به کاررفته در ساخت آن لذت ببرید و به وجد بیایید. تاجی از پارچه اطلس و مخمل قرمز که روی آن با مروارید و پولک دوخته شده و زمردی درشت بر بالای آن خودنمایی می کند. 

کلاه عباس میرزا | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

15- پیش‌کلاه کیانی

این جواهر خاص، قطعه تزیینی مورد علاقه فتحعلی شاه قاجار است و در بیشتر پرتره های این پادشاه در جلوی تاج کیانی اش به همراه سه پر سیاه دیده می شود. در جزییات پیش کلاه سلطنتی که دقت کنید سنگ های گرانقیمتی مانند الماس، زمرد، اسپینل و یاقوت سرخ را می بینید که بر روی پایه ای از طلای خالص جلوه گری می کند. در میانه این پیش‌کلاه دو زمرد بزرگ به وزن 55 قیراط بیش از همه چیز توجه ها را به خود جلب می کند که با دو زمرد کوچکتر به وزن های 7 و 9 قیراط، سلیقه زیبای هنرمند سازنده آن را به نمایش می گذارد. اسپینل های موجود بر روی پیش‌کلاه کیانی نیز 60 و 65 قیراط وزن دارند که با الماس های 22 و 25 قیراطی کناری شان جلوه زیباتری پیدا کرده اند. 

اما شکوه این پیش کلاه تنها در این سنگ های قیمتی محدود نمی شود؛ درست در میانه این اثر هنری چشمگیر الماسی زرد رنگ می درخشد که وزن آن به حدود 16 قیراط می رسد و با سه ردیف یاقوت سرخ بالای اش تناسب رنگ بی همتایی ایجاد کرده است. 

16- مجموعه سنگ های قیمتی خزانه جواهرات ملی 

تمام جواهرات و آثاری که برای تان توصیف کردیم تنها گوشه ای از جذابیت ها و زیبایی های خزانه جواهرات ملی ست. از هر کدام از آثاری که تاکنون نام بردیم چندین و چند نمونه دیگر وجود دارد که برخی از آنها اثر هنرمندان ایرانی و برخی کادوهای پیشکشی کشورها و دولت های دیگر به شاهان ایران است؛ اما موضوع جذاب دیگری که در بازدید از خزانه جواهرات توجه تان را به خود جلب می کند سنگ های قیمتی پیاده ای ست که نظیر آنها در هیچ جای دیگر دنیا دیده نمی شود. از ردیف مروارید های ریزی که به صورت رشته های طولانی درآمده اند و در تزیین پرده های کاخ ها و خانه ها مورد استفاده قرار گرفته اند تا بزرگترین لعل سرخ دنیا (که بر اساس افسانه ای قدیمی به لعل سامری معروف است)، بزرگترین الماس صورتی دنیا و یکی از بزرگترین یاقوت های جهان. مجموعه جذاب دیگری که در میان جواهرات پیاده اینجا توجه ها را به خود جلب می کند الماس های زرد آفریقایی ست که ناصرالدین شاه در سفر خود به اروپا آنها را خریداری کرده و تعدادی از آنها در ساخت جواهرات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. اما ماجراجویی ها در سنگ های پیاده تنها به این الماس های زرد ختم نمی شود، الماس های سرخ و سیاه خزانه جواهرات که در دنیا بسیار کمیاب هستند و تماشای آنها نصیب هرکسی در جهان نمی شود دیگر سنگ های منحصر به فرد این مجموعه به شمار می روند.

سرگذشت خزانه جواهرات ملی ایران 

از سرنوشت جواهرات ملی ایران و نحوه نگهداری و اندازه و ارزش آن تا پیش از دوران صفویه اطلاعات چندانی در میان نیست، در واقع می توان گفت تاریخچه جواهرات ایران از زمان صفویه شروع می شود.

دوران صفویه 

گفته شده تا قبل از صفویه در خزانه ملی تعدادی جواهر سلطنتی وجود داشت؛ اما تعداد و ارزش آنها به اندازه ای نبود که بتوان نام خزانه جواهرات ملی بر آن گذاشت. بر اساس نوشته های سیاحان خارجی (ژان باتيست تاورنيه، شواليه شاردن، برادران شرلی، وارنيگ و ديگران) پادشاهان صفوی در سال های (907 تا 1148 ﻫ. ق.) شروع به جمع آوری طلا و جواهرات ارزشمند کردند و توانستند مجموعه ای عالی از طلا و جواهرهای سلطنتی را گردآوری و خزانه جواهرات ملی را پایه گذاری کنند. چنان که شاردن توصیف کرده خزانه سلطنتی شاه عباس صفوی یکی از بزرگترین مجموعه های زمان خود به شمار می رفت و از منابع زیر به دست آمده بود: 

  • میراثی که پیش از صفویه در خزانه دولتی باقی مانده بود. 
  • تولید معادن خراسان، ترکستان و مرواریدهایی که از خلیج فارس به دست می آمد. 
  • هدایای اهداشده توسط پادشاهان خارجی و حاکمان محلی
  • غنایم جنگی
  • خرید از جهانگردان خارجی
  • خرید از بازاهای هند، عثمانی، ایتالیا و فرانسه 

حمله محمود افغان 

اما با حمله محمود افغان به ایران (در زمان سلطنت شاه سلطان حسین صفوی) این خزانه مورد دستبرد قرار گرفت و تعداد زیادی از اشیای گرانقیمت آن توسط مهاجمان افغان به مناطق دیگر برده شد یا به وسیله خود محمود افغان به اشرف افغان (پسرعموی وی) داده شد. از آنجایی که اوضاع ایران در آن زمان آشفته بود، خریداری برای کالاهای گرانقیمت پیدا نمی شد و به همین جهت سوداگرانی که این جواهرات را از سربازان و مهاجمان خریداری کرده بودند راهی هندوستان و بازارهای آن یا دربار سلاطین تیموری هند می شدند تا در آنجا اشیای گرانقیمت شان را به فروش برسانند. 

دوره افشاریه

با ظهور نادرشاه افشار و فتح اصفهان به دست او و همچنین شکست افغان ها بخشی از جواهرات به سرقت رفته توسط محمود افغان به دست شاه طهماسب دوم و نادر افتاد و قسمتی از آن نیز به وسیله سران افغان به شهرهای جنوبی ایران انتقال داده شد. نادرشاه به دنبال این افراد فرستاد و توانست جواهرات سلطنتی را از چنگ آنها بیرون بیاورد. او برای به دست آوردن جواهراتی که به هند رفته و در دربار آنجا به فروش رسیده بود چند بار با دربار آنها مذاکره کرد اما نتیجه ای نگرفت. پس از پایان جنگ کرنال (بین ایران و هند) و فتح هندوستان به دست نادر، او توانست بخشی از جواهرات محمدشاه پادشاه هند را به ایران بازگرداند. البته همه جواهراتی که قرار بود به عنوان خسارت جنگ به ایران ارسال شود به کشور نرسید و بخشی از آن در راه غارت و بخشی هم به عنوان هدیه به حاکمان و پادشاهان همسایه مانند کاترین (ملکه روسیه)، سلطان محمودخان (پادشاه عثمانی)، ابولفیض خان (امیربخارا) هدیه داده شد. نادر همچنین بخشی از این جواهرات را به آستانه امام رضا تقدیم و مقداری از آن را بین سپاهیان خود تقسیم کرد. بعد از قتل نادر، یکی از سرداران او به نام احمدخان به خزانه جواهرات ایران دستبرد زد و بخشی از آن که شامل الماس کوه نور می شد را از ایران خارج کرد؛ الماسی که در آخر به دست ملکه انگلیس رسید و هرگز به ایران بازنگشت. البته بخشی از این جواهرات بعد از چندین بار دست به دست شدن در اختیار آغامحمدخان قاجار (نخستین پادشاه قاجاری) قرار گرفت.  

دوره قاجار 

البته این جواهرات چندان آسان به دست آغامحمدخان نرسیده بود و او برای اینکه بتواند به آنها دسترسی پیدا کند شاهرخ میرزا را به شدت شکنجه کرده بود. او در نگهداری از این جواهرات تلاش بسیاری کرد و آنها را به دست برادرزاده خود فتحعلی شاه قاجار رساند. فتحعلی شاه نیز به جمع آوری جواهرات علاقه بسیاری نشان داد و آثاری چون تخت نادری، شمشیر جهانگشای نادری، کلاه مرواریددوزی شده، تاج کیانی و تخت طاووس (تخت خورشید) به فرمان او ساخته شد. دوره ناصرالدین شاه نیز تعدادی دیگر از جواهرات سلطنتی ایران مانند کمربند زرین و کره جواهرنشان ساخته و به مجموعه خزانه جواهرات ملی اضافه شد. در دوره مظفرالدین شاه بود که برای نخستین بار این جواهرات ارزش گذاری شدند. محمدعلی شاه -شاه بعدی قاجار- هنگامی که از ترس مشروطه خواهان در سفارت روسیه پناه گرفته بود، بخشی از جواهرات ملی مانند الماس دریای نور را با خود همراه برده بود و ادعا می کرد که این جواهرات از آن او هستند. اما بعد از پافشاری مشروطه خواهان در مذاکرات برای بازگشت این جواهرات به خزانه ملی، بخشی از آنها از جمله الماس دریای نور به کاخ گلستان بازگردانده شدند. 

دوره پهلوی

در دوره رضاشاه کارشناسان جواهرشناس فرانسوی از کمپانی بوشرون از خزانه جواهرات مالی بازدید و صورت برداری کردند. در این زمان بود که بخش بزرگی از این خزانه از کاخ گلستان به بانک ملی انتقال پیدا کرد و بخش دیگر نیز برای بازدید گردشگران در موزه کاخ گلستان باقی ماند. قسمت دیگری از آن نیز به دستور رضاشاه به حاکمان محلی یا نماینده های خارجی هدیه شد. چند قطعه از این جواهرات نیز در مراسم ازدواج محمدرضا شاه و فوزیه در سال 1316 به آنها امانت داده شد اما هیچ گاه به طور کامل به خزانه بازنگشت. 

البته سرقت از خزانه ملی به همین جا محدود نشد. گفه می شود شمشیر گرانبهای مرصعی که محمدرضاشاه پهلوی برای برگزاری مراسم و تشریفات تدفین رضاشاه به مصر فرستاده بود به وسیله ملک فاروق پادشاه مصر و برادرزن شاه دزدیده شد. 

تاسیس خزانه جواهرات ملی 

در سال 1308 مجلس شورای ملی قانونی تصویب کرد که به موجب آن جواهرات خزانه ملی به عنوان پشتوانه اسکناس در اختیار بانک ملی ایران قرار گرفت. در سال 1322 نیز درهای بانک ملی به روی عموم باز شد تا بتوانند از جواهرات دیدن کنند و در سال 1334 ساختمان کنونی خزانه (ساختمان بانک مرکزی ایران) برای آن ساخته شد. در سال 1339 نیز مالکیت جواهرات به بانک مرکزی منتقل شد و تمام آنها به موزه جواهرات ملی انتقال پیدا کرد. 

امکانات 

خرانه جواهرات ملی در طبقه پایینی ساختمان بانک مرکزی ایران قرار گرفته است و از امکانات خوبی نیز برخوردار است: 

  • باجه امانات
  • فروشگاه هدیه- از این فروشگاه می توانید کارت پستال، فیلم و کتابچه راهنمای خزانه خریداری کنید. 
  • بوفه
  • سرویس بهداشتی

اطلاعات و قوانین بازدید 

بازدید از خزانه جواهرات ملی به دلیل مسایل امنیتی با بازدید از دیگر موزه ها متفاوت است. در زمان بازدید از اینجا، شما نمی توانید مطلقا چیزی همراه خود داشته باشید و باید تمام وسایل تان را به باجه امانات تحویل دهید. پیش از ورود به مجموعه از شما و کیف تان اسکن صورت می گیرد و بعد از تحویل دادن وسایل هم دو بار دیگر باید از گیت های اسکن عبور کنید. در زمان حضور در خزانه به یکی از راهنماهای موزه معرفی می شوید و می توانید به همراه گروهی کوچک از بازدیدکنندگان از گنجینه های مختلف آن دیدن کنید و از توضیحات راهنما در مورد آثار مختلف بهره ببرید. البته اگر مایل باشید می توانید پس از اتمام صحبت های راهنما، دوباره خودتان از هر کدام از گنجینه ها که دوست دارید دیدن کنید. در ضمن دقت داشته باشید که به هیچ کدام از شیشه ها و میله های اطراف گنجینه ها دست نزنید چرا که هر گونه تماسی باعث بلند شدن صدای آژیر خطر می شود. 

ساعت و روزهای بازدید

روزهای بازدید از خزانه جواهرات ملی: از شنبه تا سه شنبه

روزهای تعطیل: چهارشنبه، پنج شنبه و جمعه و تعطیلات رسمی 

ساعت بازدید: 14:00 تا 16:30

اطلاعات تماس

شماره تماس: 64463030-021، 64463785-021

تلفن گویا: 64464700-021

هزینه بازدید

دانشجویان و پژوهشگران: 2000 تومان

بازدیدکنندگان داخلی: 4000 تومان 

بازدیدکنندگان خارجی: 20000 تومان

*نکته مهم

 افراد زیر 12 سال اجازه ورود به خزانه را ندارند. 

ورودی خزانه جواهرات ملی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

نظرات گردشگران خارجی 

 خزانه جواهرات ملی در میان بسیاری از دیدنی ها، جاذبه ها و مکان های تفریحی و تاریخی تهران رتبه نخست را در وبسایت تریپ ادوایزر دارد و تقریبا تمام گردشگران خارجی که به ایران و تهران سفر می کنند بازدید از این مکان را هم در برنامه سفرشان قرار می دهند. به همین جهت تصمیم گرفته ایم به بررسی نظر گردشگرهای خارجی که از اینجا دیدن کرده اند بپردازیم تا ببینیم چه چیز این خزانه نظرشان را به خود جلب کرده است.

گردشگری از آلمان | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1397

تنها تعدادی جواهر خسته کننده 

نمایشی خسته کننده و نچسب از جواهرات پادشاهی ایران. بدون توضیح انگلیسی. پیشنهاد نمی کنم. 

گردشگری از عمان | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1397

فراموش نشدنی 

اگر به تهران سفر کرده اید و اینجا نرفته اید به طور حتم چیزی از دست داده اید. این مجموعه در خزانه بانک مرکزی ایران در خیابان فردوسی قرار گرفته است و جایی ست که برای همیشه در خاطر شما باقی می ماند؛ به طوری که آرزو می کنید بتوانید دوباره از این مجموعه دیدن کنید. تعدادی از ارزشمندترین جواهرات دنیا مانند الماس دریای نور و کره جواهرنشان در این مکان قرار گرفته اند. می توان آیتم های زیادی به این مجموعه اضافه کرد، جواهراتی که با الماس های نادر، یاقوت، زمرد و دیگر سنگ های قیمتی تزیین شده اند. 

گردشگری از انگلیس | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1397

مجموعه ای خیره کننده از ثروت

این مجموعه جالب توجه از جواهرات سلطنتی باارزش در زیرزمین بانک مرکزی نگهداری می شود. پیدا کردن خزانه از آنجایی که هیچ نشان و آدرسی در بیرون از ساختمان وجود ندارد کار سختی ست. این دومین بازدید من از این خزانه بود و خیلی خوش شانس بودم که با گروهی از همکارها به اینجا آمدم؛ چرا که به گروه ما راهنمایی انگلیسی زبان اختصاص داده شد. راهنمایی که گردش در خزانه را بسیار جذاب کرد. بازدیدکنندگان تنها نمی توانند از این امکان استفاده کنند. برای رسیدن به خزانه باید از سه گیت بازرسی بدنی رد شوید و به همین جهت تلاش نکنید که گوشی موبایل، آیپد یا دوربین عکاسی تان را یواشکی با خودتان همراه ببرید. 

گردشگری از آمریکا | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1397

خزانه جواهرات ملی بسیار جالب است

در پایین ترین طبقه بانک مرکزی ایران نمایشی جذاب از ثروت ملی ایران به نمایش گذاشته است. اینجا می توانید جواهرات زیبا و خیره کننده ایران زمین را به تماشا بنشینید و تجربه ای منحصر به فرد و غیرقابل باور به دست آورید. فکر می کنم هیچ مجموعه جواهراتی در دنیا نمی تواند با اینجا برابری کند. 

گردشگری از ایتالیا | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1397

مجموعه ای درخشان 

اگر به جواهرات علاقه دارید بازدید از اینجا را از دست ندهید. مجموعه ای نظیر اینجا را تنها در برجی در لندن دیدم. برخی از گنجینه ها مانند کره جواهرنشان بسیار جذاب بودند. تنها ایراد مجموعه نبود اطلاعات به زبان انگلیسی ست. تنها ویدیویی با زیرنویسی انگلیسی در اتاق بلیت وجود داشت. بازدید از این مجموعه به کمتر از یک ساعت زمان نیاز دارد. 

گردشگری از چین | تاریخ ثبت دیدگاه مرداد 1397

در این بهشت کوچک دهان از تعجب باز می ماند و چشم ها خیره می شود. 

باید از اینجا شروع کنم که اینجا یکی از معدود موزه های دنیاست که نمی توانید بر روی اشیا آن برچسب قیمت حتا قیمت میلیاردی بزنید. اینجا آن اندازه الماس، سنگ های قیمتی، مروارید و طلا هست که بتواند پشتوانه پول ملی شود و فکر می کنم کارکرد اصلی چنین جایی همین باشد. هیچ بچه یا گوشی موبایلی اجازه ورود به این خزانه را ندارد. در ضمن باید بگویم که فضای خزانه کوچک است و می توانید در دو دقیقه آن را دور بزنید اما جذابیت گنجینه ها به حدی ست که مدت زمان بازدید را طولانی تر و طولانی تر می کند. پیشنهاد می کنم حداقل یک ساعت برای بازدید از اینجا کنار بگذارید و چشمان تان را به جشنی از زیبایی دعوت کنید. 

مسیر دسترسی 

آدرس: تهران، میدان امام خمینی، خيابان فردوسی، نرسیده به چهارراه استانبول، ساختمان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ايران 

خزانه جواهرات ملی در محله ای شلوغ و در میانه طرح ترافیک و طرح زوج و فرد قرار دارد؛ بنابراین بهتر است برای رسیدن به اینجا از حمل و نقل عمومی استفاده کنید تا اینکه با ماشین شخصی راهی خزانه شوید. 

اتوبوس: می توانید از اتوبوس های خط جمهوری-بهارستان استفاده کنید و در تقاطع خیابان جمهوری و فردوسی پیاده شوید و با چند دقیقه پیاده روی به ساختمان بانک مرکزی و خزانه برسید. 

مترو: نزدیکترین ایستگاه مترو به خزانه ملی ایستگاه مترو امام خمینی ست. از هر ایستگاه مترو تهران که سوار خط شوید، باید خود را به این ایستگاه برسانید. از ایستگاه که بیرون آمدید راه خیابان فردوسی را در پیش بگیرید و بعد از چند دقیقه پیاده روی می توانید به ساختمان بانک مرکزی و خزانه برسید. 

 تاکسی: راه دیگر رسیدن به میدان امام خمینی استفاده از تاکسی های خطی یا تاکسی های آنلاین است. فقط دقت داشته باشید اگر از تاکسی های آنلاین استفاده می کنید حتما از قبل کنترل کنید که این تاکسی ها می توانند درمحدوده طرح ترافیک تردد کنند یا خیر. 

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | محل نگهداری خزانه جواهرات ملی

بانک مرکزی ایران | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

دیدنی های اطراف

 اگر از تماشای گنجینه های خزانه جواهرات ملی سیر نشدید و دوست دارید سفرتان به این منطقه تاریخی را با بازدید از دیگر جاذبه ها تکمیل کنید پیشنهاد ما لیست زیر است: 

  •  موزه استاد علی اکبر صنعتی فاصله تقریبی 850 متر زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 11 دقیقه
  • سردر باغ ملی فاصله تقریبی 1.2 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 15 دقیقه
  • موزه ارتباطات فاصله تقریبی 1 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 13 دقیقه
  • کتابخانه و موزه ملک فاصله تقریبی 1.1 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 13 دقیقه
  • میدان حسن آباد فاصله تقریبی 1.7 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 22 دقیقه
  • خیابان سی تیر فاصله تقریبی 1 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 12 دقیقه
  • موزه ملی ایران فاصله تقریبی 1.3 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 15 دقیقه
  • موزه عبرت فاصله تقریبی 850 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 11 دقیقه
  • پارک شهر فاصله تقریبی 1.5 کیلومتر، زمان حدودی پیاده روی تا جاذبه 20 دقیقه

اگر دوست دارید با حال و هوا و فضای درونی خزانه بیشتر آشنا شوید تماشای ویدیوی زیر را از دست ندهید

سخن آخر

امروز به همراه شما به ساختمان بانک ملی مرکزی ایران رفتیم و سری به خرانه جواهرات ملی ایران زدیم. تعدادی از برترین گنجینه های داخل این خزانه را با هم تماشا کردیم و در مورد آنها اطلاعات بیشتری به دست آوردیم. 

نظر شما در مورد این خزانه چیست؟ آیا از وجود آن اطلاع داشتید؟ 

از دیدگاه شما چه چیزهایی دیگری می تواند جزوی از گنجینه های ایران محسوب شود؟

پیشنهادها و دیدگاه های تان را با ما و دوستان کارناوالی تان در میان بگذارید. اگر هم تجربه بازدید از این خزانه را داشته اید می توانید با استفاده از لینک زیر تجربه های تان را برای همیشه در بخش سفرنامه کارناوال به ثبت برسانید. 

ورود به صفحه کارناوالی شـــــــــــو

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • میزبان مجموعه ای از برترین، باارزش ترین و زیباترین جواهرهای ایران و دنیا
  • دارای مجموعه ای از برترین کارهای هنر جواهرسازی ایرانی
  • جواهرات خزانه پشتوانه پول ملی ایران است

نقاط ضعف

  • ندارد
نکات کلی
خزانه جواهرات ملی در تهران






نقشه و مسیریابی
خزانه جواهرات ملی در تهران












X