نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : Sultan Ahmet Mahallesi, Atmeydan Cd. No:7, 34122 Fatih/stanbul, Turkey
  • آدرس : استانبول، منطقه فاتح، محله سلطان احمد، خیابان ات میدانی، پلاک ۷۰، مسجد سلطان احمد
  • ساعت دسترسی : از نماز صبح تا نماز مغرب
  • وب سایت : کلیک کنید
  • امتیاز کارناوال : 5
  • امتیاز گوگل : 4.7
  • امتیاز Trip Advisor : 4.5
  • تاریخ شروع ساخت : 1609
  • سطح هزینه : رایگان
  • مدت پیشنهادی بازدید : 1 تا 2 ساعت
  • منطقه : Fatih (فاتح)
  • سال افتتاح : 1616
  • سبک معماری : بیزانسی - عثمانی - اسلامی
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

مسجد سلطان احمد | مسجد آبی استانبول

استانبول شهری است که با وجود مساجد بسیارش شناخته می شود؛ اما بدون شک هیچ کدام به اندازه مسجد آبی نگاه ها را خیره خود نمی کنند. اگر تا به حال عکس هایی از شهر استانبول دیده باشید، حتما با مسجد معروف و باشکوه سلطان احمد آشنایی دارید، مسجدی با 6 مناره که به آسانی از مساجد دیگر این شهر متمایز می شود. این مسجد که در قلب شهر تاریخی استانبول قرار گرفته، با نورپردازی ها و معماری منحصر به فردش، به راحتی شناخته شده و در واقع نه تنها در استانبول، که یکی از محبوب ترین مساجد دنیا محسوب می شود.

وقتی به سراغ مسجد سلطان احمد بروید، در نخستین نگاه، ترکیب گنبدها و مناره ها و مقرنس کاری ها شما را مجذوب خودش می کند؛ اما این تازه ابتدای راه است، خود را به شبستان مسجد برسانید و به بهشتی از طرح و نور و رنگ پا بگذارید. کاشی کاری های بی نظیر، طلاکاری های چشمگیر و بازی دلبرانه رنگ و نور در اینجا غوغا می کند و می تواند تا ساعت ها شما را درگیر خودش کند.

اگر زمان محدودی برای گشت و گذار در استانبول دارید، بدون معطلی مسجد باشکوه و منحصر به فرد سلطان احمد را در راس لیست بازدید خود بگذارید و همراه کارناوال شوید تا زیبایی های آن را از نزدیک لمس کنید.

مسجد سلطان احمد استانبول
 

چرا مسجد آبی استانبول؟


  • یکی از محبوب ترین و زیباترین جاذبه های شهر استانبول است.
  • معماری جذاب و خیره کننده این مسجد شما را انگشت به دهان می کند. 
  • برای بازدید از این جاذبه هیچ هزینه ای نمی پردازید.
  • می توانید در این مسجد باشکوه ساعاتی را به راز و نیاز و عبادت بگذرانید. 
مسجد سلطان احمد استانبول
 

آشنایی با مسجد سلطان احمد | Sultan Ahmed Mosque

بی شک یکی از باشکوه ترین و خوش عکس ترین بناهای ترکیه، مسجد سلطان احمد یا مسجد آبی است. این مسجد که به دستور سلطان احمد اول ساخته شده، به نام همین سلطان شناخته می شود؛ اما به سبب کاشی های آبی رنگ و جذاب درون ساختمانش، به عنوان مسجد آبی نیز شهرت یافته است. نمای خارجی و فوق العاده‌ این مسجد شامل ۵ گنبد، با آرایشی آبشارگونه است که هشت گنبد کوچک تر در اطراف آن به چشم می خورد. همچنین شش مناره‌ باریک و بلند کل مجموعه را احاطه کرده اند. فضای داخلی مسجد آبی بسیار وسیع است و حیاطی نیز به همین وسعت در خارج از بنا دیده می شود. دور تا دور حیاط نیز رواق های بسیاری به چشم می خورد که به صورت قرینه ساخته شده اند. اگر در اطراف این مسجد گشتی بزنید، مقبره‌ سلطان احمد را در قسمت شمالی ساختمان و درست رو به روی پارکی به همین نام خواهید دید.

خوب است بدانید که سلطان احمد تنها یک مسجد نبود و در واقع مرکز اجتماعی شهر قسطنطنیه محسوب می شد. در این مجموعه در گذشته علاوه بر مسجد، ساختمان ها و بخش های دیگری چون مدرسه و مکتب، غرفه پادشاهی، حمام ترکی، آبنما و وضوخانه، بیمارستان و اتاق های اجاره ای وجود داشت. جالب آن که مسجد آبی هنوز هم کاربری خود را حفظ کرده و علاوه بر گردشگران، روزانه در نوبت های صبح، ظهر و شب پذیرای نمازگزاران و مسلمانان است. امروزه مسجد آبی نه تنها در کشور ترکیه که در دنیا یکی از خاص ترین مسجد ها قلمداد می شود و نامش را می توان در لیست زیباترین مساجد از نگاه نشنال جئوگرافیک یا دیگر سایت های معتبر دید. 

اگر شما هم درباره این مسجد باشکوه و متفاوت کنجکاوید، همراه ما باشید و با مسجد آبی بیشتر آشنا شوید. 

مسجد سلطان احمد استانبول
 

تاریخچه مسجد آبی | از آغاز تا کنون

 سلطان احمد اول تنها سیزده سال داشت که بر تخت پادشاهی نشست. در واقع سال 1603 میلادی بود که سلطان محمد سوم، پدر او از دنیا رفت و سلطان احمد که پسر ارشد وی بود، به حاکم امپراتوری وسیع عثمانی بدل شد. در این هنگام اوضاع سیاسی کشور چندان وضعیت مطلوبی نداشت، چرا که تُرک ها درگیر جنگی چند ده ساله با امپراتوری هابسبورگ (Habsburg Monarchy)، یکی از بزرگ ترین امپراتوری های قاره اروپا بودند. البته این تمام ماجرا نبود، شاه عباس صفوی، حاکم امپراتوری صفوی با روی کار آمدن سلطان احمد سیزده ساله، زمان را برای بازپسگیری بخش هایی از سرزمینش مناسب دید و حمله وسیع و نابودکننده ای را در مرزهای این کشور آغاز کرد. سلطان احمد با تمام کوچکی اش، قدرت و هوش خود را به کار گرفت و برای آرام سازی اوضاع قلمرو اش دست به کار شد. به این ترتیب در سال 1606 پیمان صلح زتسیتوتوروک (Peace of Zsitvatorok) میان دو امپراتوری عثمانی و هابسبورگ امضا شد و به جنگ پانزده ساله خاتمه داد. شش سال بعد نیز سلطان احمد اول معاهده صلحی با امپراتوری صفوی امضا کرد و به این ترتیب بخش هایی از کشور ایران را به صاحب اصلی اش باز پس داد.

در همین اوضاع که سلطان جوان در جنگ های دوران خودش چندان قوی ظاهر نشده بود، در سال 1609 میلادی برای به رخ کشیدن صلابت و شکوه امپراتوری خود، تصمیم به ساخت نخستین مسجد امپراتوری عثمانی گرفت، چرا که تا پیش از آن خاندان سلطنتی و مردم از ایاصوفیه به عنوان مسجد اصلی شهر استفاده می کردند. در واقع از همان زمان که سلطان محمد اول قسطنطنیه (1) را فتح کرد و کاربری کلیسای معروف و زیبای بیزانسی را تغییر داد، ایاصوفیه به مسجد مرکزی و محل عبادت مسلمانان تبدیل شد.

البته ساخت مسجد آبی با داستان های بسیاری همراه بود، چرا که سلطان احمد اول که دستاوردی در جنگ ها و غنایم جنگی نداشت بر خلاف اجداد و سلاطین پیشین، مجبور شد برای تامین هزینه های ساخت مسجد خود از گنجینه های امپراتوری و خزانه استفاده کند. همین مساله خشم و انتقاد علمای زمان سلطان احمد اول را برانگیخت و باعث شد تا کارهایش را زیر سوال ببرند. 

از آن جا که قرار بود مسجد سلطان احمد نمادی از قدرت و اعتبار امپراتوری عثمانی باشد، اهمیت بسیاری داشت که چه مکانی را برای ساختش انتخاب کنند؛ از همین رو، مرکز شهر و محل پیشین کاخ اعظم قسطنطنیه را برای این کار در نظر گرفتند. به این ترتیب مسجد سلطان احمد پا جای پای کاخ مشهور امپراتوری روم شرقی گذاشت. به این ترتیب رو به روی کلیسای کاخ اعظم که همان ایاصوفیه بود، قد برافراشت و به رقیبی قدر برای این سازه چشمنواز و مشهور بدل شد.

جالب است بدانید برای آبی نامیدن مسجد سلطان احمد، داستان دیگری نیز وجود دارد. سال ها پیش، زمانی که ملوانان حاضر در کشتی به بُسفر نزدیک می شدند، انعکاس آب را بر روی مسجد می دیدند و بنابراین آن را مسجد آبی نامیدند. البته امروزه دیدن چنین منظره ای امکان پذیر نیست، چرا که میان مسجد سلطان احمد و حاشیه بسفر، ساختمان هایی بلند و جدیدی قرار گرفته است.

در انتها نیز بد نیست بدانید مسجد سلطان احمد تا به حال چندین و چند بار بازسازی شده است که نخستین بار آن در سال 1837 انجام گرفت. 

پاورقی


1- قسطنطنیه نام پیشین و تاریخیِ شهر کنونی استانبول است.

تاریخچه مسجد آبی
 

معماری و طراحی مسجد سلطان احمد

کافی ست نگاهی به طراحی این مسجد بیندازید تا شما هم تایید کنید که مسجد آبی، به راحتی نقطه اوج معماری عثمانی محسوب می شود. گنبدهای آبشاری، تقارن زیبا و طاق های پی در پی، مناره های آن و کاشی های آبی درون مسجد، از هر لحاظ خاص و منحصر به فرد هستند. البته طراحی و معماری این سازه مذهبی به صورت ترکیبی است و با یک بررسی کوتاه متوجه خواهید شد که عناصر معماری اسلامی نیز در آن به چشم می خورند و همچنین از طراحی سازه ای بیزانسی مانند ایاصوفیه الهام گرفته شده است. بنابراین بی دلیل نیست که از مسجد سلطان احمد به عنوان چشمگیرترین مسجد تاریخی کشور ترکیه یاد می شود. 

معماری مسجد سلطان احمد را هنرمندی به نام «محمد آقا صدفکار» (Sedefkâr Mehmed Ağa) به عهده داشت. او که شاگرد معمار سنان (1) بود، ایده های هنرمندانه استادش را با استعداد خود ترکیب کرد و برای ساخت مسجدی وسیع، با ابهت و باشکوه دست به کار شد. 

در ادامه، معماری بخش های مختلف مسجد آبی را بررسی می کنیم.

پاورقی


1- معمار سنان یکی از برترین معمارهای دوره عثمانی و خالق بناهایی چون کاخ توپکاپی، مسجد سلیمانیه، حمام خرم سلطان ایاصوفیه و ... بود. 

مسجد سلطان احمد
 

نمای بیرونی مسجد سلطان احمد

مسجد زیبای سلطان احمد سازه ای مستطیلی است و در نگاه اول، 5 گنبد آن به نظر می آیند که یکی بزرگتر از باقی بوده و درست در مرکز قرار گرفته است. چهار گنبد کوچک تر در اطراف گنبد مرکزی آرایش یافته و در مجموع شکلی آبشار گونه به بنا می دهند. در اطراف نیز 6 مناره هم شکل و 8 گنبد کوچک تر مجموعه را تکمیل می کنند. 

در اطراف این گنبد بزرگ 4 نیم گنبد کوچک تر ساخته شده که نمایی متفاوت به مسجد می بخشد. البته تفاوت مسجد سلطان احمد در همین جا خلاصه نمی شود و مناره های مجموعه نیز مسجد آبی را از دیگر سازه های مذهبی شهر متمایز می کند. وقتی به اضلاع بزرگتر مسجد نگاه کنید، می بینید که این مجموعه بر خلاف دیگر مسجدهای معروف شهر که چهار مناره دارند، با 6 مناره هم شکل آراسته شده است که در بخش های بعدی بیشتر با آن ها آشنا می شوید.

محمد آقای معمار برای ساخت نمای بیرونی سازه از مسجد سلیمانیه بسیار الهام گرفته و وقتی حیاط و گنبدهای این دو مسجد را بررسی می کنیم، شباهت بسیار زیادی را خواهیم دید. شاید تنها تفاوتی که در میان این دو مسجد به چشم می خورد، گنبدهای گوشه مسجد آبی بوده که میله هایی باریک دارند. حیاط مسجد آبی فراخ است و می توان گفت وسعتی برابر با بخش شبستان دارد. ورودی مسجد نیز سازه ای بلند و طاق دار بوده که در بالا به گنبدی کوچک و میله ای بر روی آن مزین شده است.

مسجد سلطان احمد چندین ورودی دارد که اگر بخواهید از ورودی غربی به داخل مجموعه راه یابید، ردیفی از میله های آهنی در بالای ورودی توجه تان را جلب می کند. پیش از توضیح بیشتر خوب است بدانید تنها شخصی که اجازه داشت سوار بر اسب وارد این مسجد شود، سلطان احمد اول بود؛ اما با همه این ها جایگاه امپراتوری، آداب ورود به مسجد و خانه خدا را تغییر نمی داد. معمارهای مسجد آبی این میله های آویزان و آهنی را به این دلیل در قسمت ورودی تعبیه کرده بودند تا سلطان به هنگام ورود سر خم کند و با رنگی از تواضع و خشوع وارد مسجد شود. 

حال به سوی ورودی اصلی مسجد آبی می رویم و عظمت چشمگیر و مقرنس کاری های جذاب طاق ورودی برای لحظاتی ما را مبهوت خودش می کند. همراه ما از میان گذرگاه باریک و باشکوه مسجد عبور کنید، طاق بلند را پشت سر بگذارید و وارد حیاط مسجد سلطان احمد شوید. پیش از همه و درست در میانه حیاط یک آبخوری شش ضلعی و مسقف به چشم می خورد که از شش ستون مرمرین ساخته شده است. شاید بد نباشد بدانید که این آبخوری پیشتر به یک سقف گنبدی با طاقی حکاکی شده مزین بود که البته اخیرا آن را با گنبدی ساده و کوچک تر تعویض کرده اند و امروزه دیگر آبی ندارد. بایستید و به خود فرصتی دهید تا نگاهی به دور تا دور آن بیندازید. خواهید دید که سراسر حیاط مسجد آبی با رواق هایی هم شکل و 26 ستون احاطه شده که بر بالای هر کدام نیز گنبدی قرار دارد. اگر دقت زیادی داشته باشید، متوجه می شوید که رواق ها و گنبدهای بخش متصل به مسجد و ضلع چهارم، قدری از باقی مرتفع تر و عریض تر هستند. در دو طرف حیاط مسجد نیز شیرهای آب و وضوخانه ها دیده می شود. 

خوب است بدانید درست پیش از ورود به مسجد، در کنار دیوار بیرونی و جانبی ایاصوفیه، مدرسه ای تاریخی به چشم می خورد که در واقع بخشی از مجموعه مسجد آبی بوده و امروزه از آن به عنوان محلی برای ارایه اطلاعات رایگان درباره مسجد سلطان احمد و دین اسلام استفاده می کنند. 

مناره های مسجد آبی

جالب است بدانید امروزه تنها دو مسجد در ترکیه وجود دارد که بر خلاف دیگر مساجد عثمانی، دارای 6 مناره هستند. همان طور که گفتیم و می توان حدس زد، نخستین باری که مسجدی با 6 مناره در سرزمین ترکیه ساخته شد، مسجد سلطان احمد بود. البته این اقدام و تمایز، گریبان سلطان احمد اول را گرفت و باعث شد تا بسیاری او را مورد انتقاد و هجمه خود قرار دهند، چرا که تا آن زمان تنها مسجدی که شش مناره داشت، مسجد الحرام و خانه خدا در مکه بود. البته طولی نکشید که سلطان احمد این مشکل را به سادگی حل کرد و فرمان داد تا برای مسجد الحرام یک مناره جدید بسازند!

وقتی نگاهی به طرح مستطیلی مسجد سلطان احمد بیاندازیم، چهار مناره در چهار گوشه بنا دیده می شود و دو مناره دیگر در میان آن ها قرار گرفته اند. هر یک از مناره های اطراف گنبد را که برانداز کنید، سازه ای ستونی و مدادی خواهید دید که سه بالکن دارند؛ اما این موضوع درباره مناره های انتهای حیاط صدق نمی کند و بر روی این دو مناره تنها دو بالکن به چشم می خورد. دلیل این موضوع ساده است چرا که موذن مسجد مجبور بود روزی 5 بار از این مناره ها بالا و پایین برود و به این ترتیب، کاهش تعداد بالکن ها، کار او را آسان تر می کرد. البته باید بدانید امروزه دیگر برای اذان گفتن فردی از این پله ها استفاده نمی کند و در مقابل از یک سیستم صوتی عمومی و با کیفیت استفاده می شود که نوای آن را در بخش های قدیمی و تاریخی شهر می توان شنید. 

این روزها اگر در غروب و یا شب هنگام به سراغ مسجد سلطان احمد بروید، مناره های زیبای این مسجد را غرق در نورهای رنگی نورافکن ها خواهید دید و می بینید بسیاری از گردشگران و مردم شهر استانبول در پارک نزدیک این مسجد جمع شده اند.

مسجد سلطان احمد استانبول
 

معماری داخلی مسجد سلطان احمد

حالا دیگر وقت آن است که وارد شبستان وسیع و دوست داشتنی سلطان احمد شوید و شکوه و زیبایی غیر قابل انکارش را از نزدیک لمس کنید. به هر بخشی که نگاه کنید حجمی از رنگ و طرح به چشم می آید و تفکیک هر یک از دیگری، کاری‌ست بس دشوار! چند دقیقه ای لازم دارید تا زیبایی را در زوایای مختلف درک کنید.

پس آرام و مرحله به مرحله پیش می رویم و از پایین تا بالای شبستان را برانداز می کنیم. پیش از همه بخش پایینی ستون ها به چشم می آیند که با کاشی های سنتی و طرح و نگارهای به خصوص تُرکی شان دلبری می کنند. جالب است بدانید که شمار این کاشی های دست ساز به حدود 20 هزار می رسد و بیش از 50 طرح مختلف از گل لاله در آن ها دیده می شود.

به همین ترتیب که از پایین به بالا می رویم ابتدا کاشی های سنتی و کم نقش و نگار را می بینیم و به ترتیب کاشی های جدیدتر و پر زرق و برق توجه مان را به خود جلب می کنند. در کاشی های بالاتر رنگ آبی به وضوح خودنمایی می کند، طرح ها، شلوغ تر و پُر و پیمان تر شده و گل ها و میوه ها و درختان سرو به چشم می خورند. کافی ست نگاهی به کاشی های این بخش بیندازید تا بلافاصله جلوه رنگ آبی را دریابید، چرا که اغلب نقش ها به این رنگ هستند. 

شاید بد نباشد بدانید که کاشی های دست ساز مسجد آبی سفارشی در شهر ایزنیک ترکیه ساخته شده اند. ایزنیک که روزگاری مرکز سفالگری سرزمین آناتولی و ترکیه قدیم محسوب می شد، در مهارت و تکنیک و نقش و نگار کاشی کاری ها زبانزد خاص و عام بود. بنابراین عجیب نیست که هزینه هر کاشی و در مجموع کاشی ها، بسیار هنگفت شود. سلطان احمد که بودجه محدودی داشت، فرمان داد تا هزینه هر کاشی را صرف نظر از زمان تهیه، یکسان حساب کنند. از آن جا که نرخ کاشی های باکیفیت در طول زمان متغیر بود، این فرمان ناعادلانه باعث شد تا کیفیت کاشی های تولید شده نیز به مرور زمان کاهش یابد. 

حال در وسط مسجد بایستید و به آرامی چرخی بزنید و از 260 پنجره اُرُسی (1) و رنگی رنگی سلطان احمد را تماشا کنید. این تعداد پنجره از آن روست که نور داخل شبستان به بهترین وجه ممکن تامین شود. در هر نیم طاق، 5 پنجره به چشم می خورد که برخی از آن ها شیشه نداشته و تنها به شکل پنجره ساخته شده اند. حالا بنشینید و برای دقایقی با آرامش تمام سقف مسجد را ببینید. گنبدی در میان و چهار نیم گنبد در اطراف به چشم می خورند که تزیینات گنبد میانی به وضوح از دیگران متمایز است و در پایین به نواری آبی رنگ و جذاب آراسته شده است. هر نیم گنبد 14 پنجره دارد و گنبد اصلی نیز به تنهایی میزبان 28 پنجره در دور تا دور خود است. جالب است بدانید شیشه های رنگی پنجره ها هدیه ای از رییس دولت جمهوری ونیز (2) به سلطان احمد اول بود. البته تا به امروز، بسیاری از آن ها با نمونه های جدید و کم ارزشی جایگزین شده اند. 

یکی از مهم ترین بخش های درون مسجد سلطان احمد، محراب آن است که به زیبایی تمام از مرمر سفید تراشیده شده و شکوه آن در قسمت بالا با طاقچه هایی پی در پی و آبشاری تکمیل شده است. درست در بالای محراب دو صفحه با زمینه سبز رنگ به چشم می خورد که بر روی نوشته هایی طلایی رنگ قرار گرفته اند. جالب آن که محراب نیز در اطراف با پنجره های رنگی بسیاری احاطه شده که ترکیبی جذاب را رقم می زند. البته اگر توجه کنید، متوجه خواهید شد که دیوارهای اطراف پنجره ها مرمر نیستند و با کاشی های پر نقش و نگار پوشانده شده اند. دقیقا در سمت راست محراب، منبر بلند با تزییناتی بی نظیر توجه را می رباید و نگاه را درگیر خودش می کند. اگر به قدر کافی به عقب بروید، می توانید انتهای طلایی و هرمی شکل بالای آن را ببینید. امام جماعت مسجد معمولا برای سخن رانی و خواندن خطبه ها در نمازهای جمعه و یا روزهای عید، به بالای این منبر می رود. جالب آن که مسجد سلطان احمد و منبر آن به گونه ای طراحی شده است که در شلوغ ترین اوقات نیز تمام افراد بتوانند امام جماعت را ببینند و سخنانش را بشنوند. 

در کنار پنجره ها، لوسترهای شمعدانی و بزرگ مسجد نیز در روشن کردن فضا دست دارند. جالب است بدانید بر روی این لوسترها از تخم های شترمرغ استفاده می کردند، چرا که دافع عنکبوت بوده و از بسته شدن تار عنکبوت جلوگیری می کردند. این تخم ها خود درون کاسه هایی شیشه ای و مجلل نگهداری می شدند. بر روی شیشه لامپ ها و شمعدان ها جواهرات و نگین های ارزشمندی به چشم می خورد که اغلب آن ها در طول زمان یا به غارت رفتند و یا برای نگهداری در موزه ها جا شدند. 

خوشنویسی های داخل مسجد از آیات قرآن گرفته شده اند و اثری از سید کاظم گُبَری، یکی از بهترین خوش نویسان قرن هفدهم هستند. خوشنویسی ها را در نقاط و بخش های مختلفی از مسجد آبی می توانید مشاهده کنید؛ از کاشی ها گرفته تا حاشیه پنجره های قدی مسجد همگی به این آثار هنری مزین شده اند. همچنین لوح هایی بر روی دیوارهای مسجد سلطان احمد دیده می شود که مزین به آیات قرآن مجید و اسامی سلاطین عثمانی است. این آثار هنری زیبا همگی در همان قرن هفدهم خلق و درون مسجد نصب شدند؛ اما در سال های مختلف مورد بازسازی قرار گرفتند. 

خوب است بدانید کف مسجد را با فرش های بزرگ و اهدایی پوشانده اند و در طول زمان های مشخص، آن ها را با فرش هایی نو جایگزین می کنند.  

پاورقی 


1- ارسی نوعی پنجره مشبک است که دَرِ آن با بالا و پایین رفتن باز و بسته می شود. ساخت اُرسیها در ایوان ها، کوشک ها و رواق های ساختمان های ایرانی و اسلامی رواج دارد.

2- جمهوری ونیز، نام حکومتی ایتالیایی بود که در طی قرن هشتم تا هجدهم بر شرق ایتالیا، بخش هایی از یونان و بالکان حکومت می کرد. بعدها این جمهوری در طی جنگی با امپراتوری اتریش از بین رفت و سرزمین های آن به بخشی از خاک ایتالیا و اتریش بدل شد. 

مصالح و تکنیک های به کار رفته در مسجد آبی

در ساخت مسجد وسیع و باشکوه سلطان احمد از مصالح و سنگ های مختلفی استفاده شده است که از آن جمله می توان به: سنگ سماق، گرانیت قرمز، مرمر، سنگ بِرش و ... اشاره کرد. دیوارهای مسجد با استفاده از سنگی به نام "mold stone" ساخته شد، چرا که سبک است و به راحتی فرآوری می شود. این سنگ ها را ابتدا با کشتی به ساحل بسفر می آوردند و سپس با کالسکه و اسب به محل ساخت مسجد انتقال می دادند.

بنابر اطلاعات سندهای تاریخی امپراتوری عثمانی، مرمر سفید را از جزیره مرمره ترکیه و سنگ سماق قرمز را از منطقه میحلیجیک (Mihalıççık) استان آناتولی و سرب را از اسکوپیه (پایتخت امروزی جمهوری مقدونیه) به استانبول آوردند تا از آن ها برای ساخت گنبد استفاده کنند.

چوب مسجد نیز از مناطق مختلف مانند اوسکودار، روملی و شهرها و روستاهایی مانند ازمیت، ارگلی و کاراسو آورده شد. 

از مرمر، سنگ سماق و گرانیت قرمز در ساخت ستون های مسجد سلطان احمد و  بخش های مختلف ساختمان استفاده شد. به طور مثال هنگامی که وارد حیاط می شوید، قطعا ستون های مرمرین و کاشی های مرمری کف را خواهید دید. البته در ساخت ستون های حیاط تنها از مرمر استفاده نشده و سنگ های دیگری چون ماسه سنگ و پودینگ استون (نوعی سنگ آذری) نیز به کار رفته اند. 

*کاشی کاری و شیشه های رنگی 

 در بخش های بالایی مسجد شکل های هندسی و دایره هایی به رنگ قرمز روشن و آبی به چشم می خورند که البته اغلب آن ها اصیل و بدیع نیستند. بخش متمایز کاشی های مسجد سلطان احمد، درست از میانه سازه به چشم می خورد، جایی که نگاه ها را خیره می کند و انسان را انگشت به دهان نگاه می دارد. تکرار رقصان و موزون طرح ها و رنگ های کاشی های ایزنیکی شکوه خارق العاده به فضای درونی مسجد می بخشد و طیفی از رنگ های درخشان و جذابی چون آبی، فیروزه ای و سبز را به نمایش می گذارد. 

بر روی کاشی های آبی، طرح هایی سنتی مانند درخت سرو، گل لاله، رز و میوه های مختلف به چشم می خورد که ترکیبی نمادین از بهشت برین هستند. جالب آن که استفاده از این طرح ها در کاشی کاری های مسجد آبی به دستور رسمی سلطان احمد اول انجام شد و نخستین بار بود که چنین تزیینات باشکوه و مفصلی درون مسجدی با معماری عثمانی به کار می رفت. 

یکی از ویژگی هایی که بر دلربایی کاشی های مسجد آبی می افزاید، نور مناسب شبستان و وجود پنجره های بسیار است.

جالب است بدانید که در پروژه بازسازی سال 2014 مسجد آبی، تعداد کاشی های این مسجد بی نظیر شمرده شده و تعداد آن 23 هزار قطعه برآورد شد. 

ساختار و فرم بخش های مختلف مسجد سلطان احمد

همان طور که از ابتدا هم اشاره کردیم، بخش های مسجد آبی تنها به شبستان و محراب محدود نمی شود و قسمت هایی چون غرفه پادشاهی، مدرسه و مکتب، حمام ترکی و ... در آن به چشم می خورد. در اینجا با هر یک از بخش های مسجد آبی بیشتر آشنا می شویم و به صورت مختصر شکل ظاهری و فرم هر یک را بررسی می کنیم. این بخش ها عبارتند از:

  •  مسجد
  • مدرسه
  • مقبره
  • مکتب
  • غرفه دانشگاهی

از دیگر بخش های اطراف مجموعه سلطان احمد نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • هیپودروم، میدان باستانی شهر یا میدان سلطان احمد کنونی
  • پارک سلطان احمد
  • بازار ادویه

البته در گذشته بخش های دیگری نیز مانند آشپزخانه و بخشی به نام موقت خانه در این مجموعه قرار داشت. موقت خانه در واقع مکانی بود که ستاره شناسان در آن گرد آمده و زمان های دقیق طلوع و غروب و دیگر اوقات مهم در تقویم اسلامی را به دست می آوردند. متأسفانه بسیاری از بخش های مجموعه از جمله آشپزخانه و موقت خانه بعدها در طی قرن نوزدهم نابود شدند. 

 مسجد سلطان احمد متشکل از یک نمازخانه یا شبستان وسیع و یکپارچه است که در بخش شمال غربی به حیاط متصل می شود. مسجد سلطان احمد در 39 درجه شرقی و جنوبی ساخته شده و فضای خارجی آن با دیواری سنگی و پنجره دار احاطه شده است. از آن جا که این مسجد بر روی تپه و در نقطه ای مرتفع بنا شده، بخش جنوبی و رو به تنگه بسفر، با کاهش ارتفاع تندی رو به رو می شود و در نتیجه در همین بخش یک زیرزمین، تراسی کوچک و غرفه پادشاهی را ساخته اند. 

مسجد سلطان احمد
 

*ورودی های مجموعه

مسجد سلطان احمد در مجموع از فضای اطراف خود قدری بالاتر ساخته شده و برای ورود به آن باید وارد ایوان هایی شوید که با چند پله آبشاری شما را به سطح بالاتر و مسجد می رسانند. 

اگر بخواهید از میدان سلطان احمد (یا هیپودروم سابق) به مسجد آبی بروید، سه ورودی مختلف پیش روی شماست. البته این تمام ورودی های مسجد نیست و در بخش شمال شرقی مجموعه نیز سه درِ دیگر خواهید دید. شمالی ترین درِ این بخش شما را به سوی مدرسه و مقبره سلطان احمد هدایت می کند، در حالی که دو در دیگر به مکان دارالفنون، نخستین دانشگاه عثمانی راه می یابند. این دانشگاه در قرن نوزدهم ساخته شد؛ اما بعدها در اوایل قرن بیستم در طی یک آتش سوزی از بین رفت و امروزه در حال حاضر به جای آن یک بوستان عمومی خواهید دید. سومین در این بخش به سوی مکتب یا مدرسه قرآنی مجموعه منتهی می شود.  

در بخش جنوبی مجموعه و در قسمت دیوار رو به قبله، یک تراس وجود دارد که در دو طرف آن یک ورودی به چشم می خورد و از هر یک از این ورودی ها پیاده رویی به سمت پایین، یعنی خیابان بازار ادویه کشیده می شود. دیوار این تراس با دیوار پارک یکسان است و دارای یک عرشه بیرونی (1) بوده که امروزه از آن به عنوان پارکینگ استفاده می کنند. 

باید بدانید که اصلی ترین ورودی مسجد سلطان احمد در قسمت شمال غربی و درست هم راستای ورودی مرکزی بخش میدان قرار دارد. 

پاورقی


 1- عرشه، فضایی مسطح شبیه کف طبقات است با این تفاوت که اغلب سقفی ندارد، در فضای باز ساخته می شود و توانایی تحمل وزن را دارد.

مسجد آبی استانبول
 

*حیاط مسجد سلطان احمد

در حیاط مسجد دو ردیف پنجره خواهید دید که ردیف پایین مستطیلی و ردیف بالایی به شکل طاق هستند. در سه سوی مسجد، این پنجره ها با فواصل یکسان از یک دیگر قرار گرفته اند و با نرده ای مرمرین همراهند. در دور تا دور حیاط مسجد راهرویی به چشم می خورد که به شیرهای آب جهت وضو گرفتن مجهز است.

 بر خلاف معمول، در حیاط مسجد سلطان احمد با یک راهروی دو طبقه روبرو هستید که سقف بالایی آن کمی شیب داشته و خارج از دید شما قرار دارد. این سقف شیبدار در مقیاسی وسیع ادامه پیدا کرده و در پهلوی ساختمان اصلی مسجد و نمازخانه قرار می گیرد. در ادامه سقف شکلی گنبدی پیدا می کند تا آن که امتدادش توسط ستون های پی ریزی مسجد قطع می شود.

حیاط مسجد سلطان احمد
 

*محوطه درونی مسجد

ورودی اصلی مسجد به شبستان، سمت حیاط قرار گرفته است که با دو دَرِ کوچک تر در اطراف همراهی می شود. ویژگی بارز ورودی اصلی، رواق مرکزی، گنبد دار و بلندی است که صفحه ای مرمرین از آیات قرآن را بر سینه خود دارد. همچنین در قسمت نیم گنبد این رواق، مقرنس کاری های جذابی ساخته شده است.

در قسمت درونی مسجد، محیطی مستطیلی را خواهید که اغلب فضای وسیع آن در زیر گنبد اصلی متمرکز شده است. وزن گنبد اصلی بر روی 4 ستون عظیم الجثه قرار گرفته که در نهایت فضایی اختصاصی را در قسمت شبستان معین می کند. همان طور که قبلا هم اشاره شد، در اطراف گنبد اصلی چهار گنبد دیگر وجود دارد که وزن این بخش ها با حائل هایی به دیوار منتقل می شود. در اطراف هر 4 گنبد، 3 نیم گنبد کوچک تر به چشم می خورد که البته این موضوع درباره دیوار سمت قبله صدق نمی کند. جالب آن که هر کدام از این نیم گنبدها با پایه ها و برج هایی کوچک دربرگرفته شده اند. در واقع این تدابیرِ ساختاری از آن روست که درون مسجد، وسیع ترین فضای ممکن در اختیار نمازگزاران گذاشته شود و البته در سقف و فضای داخلی نیز حالتی پلکانی و چشمنواز ایجاد شود. ترکیب گنبدها و نیم گنبدهای سقف، به چهار گنبد کوچک و مجزا در گوشه های ساختمان می رسد که توالی هرمی طراحی را تکمیل می کند. 

به این ترتیب فضای بازی در داخل مسجد جریان دارد که تنها در مواردی جزئی با برخی از عناصر ساختاری مسجد قطع می شود. به طور مثال در قسمت جلوی ستون جنوبی، سطح برآمده ای برای قرارگیری موذن ساخته شده و یا در طرف دیگر آن منبر چوبی و زیبای مسجد به چشم می خورد. مورد دیگر غرفه پادشاهی است که درست در پشت این ستون قرار گرفته است. 

همان طور که در بالاتر گفتیم، در اطراف چهار گنبد، 3 نیم گنبد وجود دارد که این موضوع درباره دیوار سوی قبله صادق نیست. در این بخشِ دیوار، دو نیم گنبد در طرفین و دیواری صاف در میان به چشم می خورد که محراب مرمرین و بی نظیر مسجد در میانش قرار گرفته است. در همین ضلع مسجد، سه ستون در قسمت دیوار دیده می شود که بخشی از نمای آن ها در دیوار پدیدار شده است. 

محوطه درونی مسجد
 

*غرفه پادشاهی

اگر به گوشه جنوب شرقی مسجد بروید، می توانید غرفه پادشاهی و مخصوص سلطان احمد را پیدا کنید. البته این تنها راه دسترسی به این بخش نیست و از بیرون نیز یک در ورودی برای این بخش تعبیه شده است. در همین بخش یک سطح شیبدار می بینید که برای ورود سلطان به همراه اسبش به کار می رفت. این سطح شیبدار به ایوانی متصل می شود که به تنگه بسفر اشراف داشته و در هر طرف آن یک اتاق قرار دارد.

خوب است بدانید که ساخت چنین غرفه ای در معماری عثمانی سابقه نداشته است و این بخش یکی از دیگر بخش های متمایز مسجد آبی است. در این غرفه یک طاق سرپوشیده و دو اتاق استراحت کوچک به چشم می خورد و در طبقه بالای آن، لژ سلطان قرار گرفته که راه دسترسی اش نیز از همین بخش صورت می گیرد. از آن جا که این غرفه را برای امپراتور عثمانی ساخته بودند، طبیعی است که بخشی از نفیس ترین کاشی های مسجد را در همین قست ببینید. بد نیست بدانید که چهارچوب غرفه پادشاهی با 10 ستون مرمرین حمایت می شود و محراب مخصوص به خودش را دارد. اگر به محراب این بخش توجه کنید، کنده کاری ها و تزیین های یشمی و 100 آیه قرآن طلاکاری شده اطرافش توجه تان را جلب می کند. طرح کاشی های دیوار مشابه دیگر بخش های مسجد آبی است با این تفاوت که از طلا ساخته شده اند. 

شاید بد نباشد بدانید که این غرفه در طی شورش سال 1826 استانبول، مقر فرماندهی عملیات ضدشورش بود. شورش این سال کار جان نثارهای امپراتوری عثمانی (Janissaries) بود که از واحدهای ویژه ارتش این سلطنت محسوب می شدند. جان نثارها در واقع فرزندان به گروگان گرفته شده خانواده های مسیحی بودند که در دوران کودکی به اجبار به مسلمانان و تُرک ها سپرده می شدند. در نهایت این افراد در سال 1826 علیه سلطان وقت شورش کردند و جمعیت زیادی از آن ها به دستور امپراتور کشته شدند. 

اخیرا در طی حادثه ای، غرفه پادشاهی مسجد سلطان احمد در آتش سوخت و صدماتی دید که از همین رو مورد بازسازی قرار گرفت. امروزه از غرفه پادشاهی به عنوان موزه فرش و گلیم استفاده می شود و می توانید مجموعه ای از ارزشمندترین نمونه های فرش و قالی را در این موزه کوچک و تاریخی ببینید. 

محوطه درونی مسجد
 

قوانین و نکات بازدید از مسجد سلطان احمد

مسجدسلطان احمد نیز همانند تمام اماکن مقدس دنیا قوانین و مقررات خاص خودش را دارد و نیاز است پیش از ورود به این مسجد از پوشش مناسب استفاده کنید.

*قوانین پوشش 

پوشش مناسب خانم ها: بازدید از مسجد سلطان احمد مانند مسجدهای ایران نیست که الزامی برای پوشیدن چادر وجود داشته باشد؛ اما نیاز است که حتما موهای خود را بپوشانید و به هنگام ورود به مسجد آبی از روسری و شال استفاده کنید. اگر بلوز و تی شرت شما آستین کوتاه است، لازم است شال خود را به گونه تنظیم کنید که بازوان و دستان شما را هم بپوشاند. در صورتی که همراه خود روسری و شال ندارید، نگران نباشید چرا که در ابتدای ورود به مسجد سلطان احمد، شال به صورت رایگان در اختیار شما گذاشته می شود. 

همچنین توجه داشته باشید که با وجود شلوارک و دامن کوتاه هم نمی توانید وارد این مسجد شوید و باید دامن و شلوار شما بلند باشد. 

پوشش مناسب آقایان: باید بدانید که پوشیدگی برای ورود به مسجد سلطان احمد تنها مختص به خانم ها نیست و آقایان نیز لازم است در مورد شلوار خود نکته ای را رعایت کنند. پوشیدن شلوارک در این مکان مقدس ممکن نیست و پاچه های شلوار باید پایین تر از زانو باشد. 

*قوانین مربوط به کفش

نیاز است پیش از آن که وارد شبستان مسجد سلطان آبی شوید کفش های خود را از پا درآورده و آن ها را در پلاستیک بگذارید. 

از دیگر نکات لازم توجه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فراموش نکنید که مسجد سلطان احمد مکانی مقدس بوده و نیاز است در طی بازدید از آن، سکوت را رعایت کنید.
  • عکاسی با فلاش در مسجد آبی ممنوع است.
  • از خیره شدن به نمازگزاران و یا عکاسی از آن ها خودداری کنید.
  • به هنگام بازدید، احترام مسجد و نمازگزاران را حفظ کنید.
  • به هنگام خروج از مسجد می توانید پلاستیک خود را در سطل مخصوص بیندازید و شال را به بخش کارکنان مسجد تحویل دهید.
  • در هنگام خروج صندوق اعانه مسجد آبی را خواهید دید. باید بدانید خیرات برای مسجد الزامی نیست؛ اما با کمک های مالی خود می توانید در بازسازی و نگه داری از این سازه باشکوه و تاریخی سهیم شوید.
مسجد آبی استانبول
 

اطلاعات بازدید از مسجد آبی

مسجد آبی با گذشت سالیان سال، به کاربری خود ادامه می دهد و از نمازگزاران و مسلمانان با آغوش باز پذیرایی می کنند. بنابراین ساعات بازدید از این مسجد زیبا به جهت برپایی نماز، قدری متفاوت است.

ساعات بازدید از مسجد:

ساعت شروع ساعت پایان
8:30 11:30
13:00 14:30
15:30 16:45

ساعات بازدید جمعه ها: 13:30

ساعات برپایی نماز:

اگر دلتان می خواهد که لحظات معنوی و نورانی را در مسجد سلطان احمد تجربه کنید، شما هم می توانید به دیگر مسلمانان بپیوندید و در نمازهای جماعت این مسجد شرکت کنید. درهای مسجد آبی هر روز یک ساعت پیش از نماز صبح و حول و حوش ساعت 5:30 صبح گشوده می شود و برای هر نوبت، حدود 90 دقیقه مخصوص نماز خواندن خواهد بود.

خوب است بدانید هر کسی فارغ از جنسیت و ملیت و حتا دین می تواند در زمان برگزاری نماز هم به مسجد سلطان احمد پا بگذارد. البته توجه داشته باشید که در زمان برپایی نماز اجازه عکاسی نخواهید داشت و در صورتی که در نماز شرکت نمی کنید، می توانید منتظر بنشینید و اجازه گشت و گذار در مسجد را ندارید. 

هزینه ورود: رایگان

از آن جا که سلطان احمد هنوز هم به عنوان مسجد مورد استفاده است، هزینه ورود ندارد و می توانید به رایگان و هر اندازه که تمایل دارید درون آن گردش کنید و از دیدن معماری باشکوهش لذت ببرید. 

 

بهترین زمان بازدید از مسجد سلطان احمد

 در صورتی که برای عکاسی به مسجد سلطان احمد می روید و می خواهید آزادی عمل در جا به جایی و گشت و گذار در مسجد داشته باشید، حتما ساعات بازدید مسجد را کنترل کرده و به گونه ای برنامه ریزی کنید که در زمانی به غیر از برگزاری نماز در مسجد آبی باشید. 

اگر در تابستان به استانبول سفر کرده اید، خوب است به ترتیب برنامه تورها توجه کنید. چرا که اغلب تورها برای بازدید از مسجدآبی یا سلطان احمد شروع کرده و سپس به سراغ دیگر جاذبه های نزدیک و اطراف مانند ایاصوفیه و توپکاپی می روند. بنابراین اگر شما هم بخواهید صبح هنگام و اول از همه به سراغ مسجد آبی بروید، با حجم بالایی از گردشگران رو به رو می شوید و احتمالا از بازدید خود لذت چندانی نخواهید برد.

به این ترتیب می توان گفت بهترین ساعت بازدید از مسجد آبی در روزهای تابستان، طرف ظهر و بعد از آن است. 

بهترین زمان بازدید مسجد سلطان احمد
 

مسیر و دسترسی به مسجد آبی

مسجد آبی درست در مرکز شهر استانبول و در قلب محله تاریخی سلطان احمد قرار گرفته است. اگر هتل و محل اقامت شما در منطقه فاتح قرار دارد، مسیر بسیار ساده ای برای رسیدن به مسجد آبی پیش روی شماست و پیدا کردن این مسجد زیبا اصلا کار دشواری نخواهد بود. 

اگر محل اقامت شما در بخش های دیگر استانبول است، نگران نباشید، چرا که شبکه حمل و نقل استانبول به گونه ای است که دسترسی به مرکز این شهر وسیع را برای شما آسان می سازد. برای این کار می توانید از اتوبوس، تاکسی، مترو و دیگر وسایل حمل و نقل استانبول استفاده کنید.

 

دسترسی به مسجد آبی از میدان تکسیم

 از آن جا که بسیاری از گردشگران، میدان تکسیم را برای اقامت انتخاب می کنند، دسترسی به مسجد سلطان احمد از این میدان شهر را برای شما توضیح می دهیم. راحت ترین راه دسترسی به محله سلطان احمد، استفاده از تراموای استانبول بوده که نزدیک ترین ایستگاه آن به تکسیم، ایستگاه کاباتاش (Kabataş Tramvay) است. باید بدانید که ایستگاه تراموای کاباتاش قدری با میدان تکسیم فاصله دارد و می توانید این فاصله را پیاده و یا با قطار کابلی طی کنید. پیاده تا ایستگاه کاباتاش حدود 12 دقیقه راه در پیش رو دارید و با قطار کابلی، این مسافت را در 2 تا 5 دقیقه پشت سر می گذارید.

اگر قطار کابلی انتخاب شماست، پس به ایستگاه قطار کابلی تکسیم بروید و سوار خط F1 شوید. پس از چند دقیقه به ایستگاه کاباتاش می رسید و 1 دقیقه پیاده روی پیش روی شماست تا به ایستگاه تراموای آن برسید. در این نقطه، سوار خط T1 شوید و پس از پشت سر گذاشتن 7 ایستگاه، در ایستگاه سلطان احمد پیاده شوید. از این جا تا مسجد باشکوه سلطان احمد نزدیک 5 دقیقه پیاده روی راه است. 

اگر با حمل و نقل استانبول آشنایی ندارید و به دنبال اطلاعات مفیدی در این باره هستید، خواندن راهنمای زیر را از دست ندهید:

راهنمای استفاده از حمل و نقل عمومی استانبول

آدرس: استانبول، منطقه فاتح، محله سلطان احمد، خیابان ات میدانی، پلاک ۷۰، مسجد سلطان احمد

Address: Sultan Ahmet Mahallesi, Atmeydan Cd. No:7, 34122 Fatih/stanbul, Turkey

دسترسی مسجد سلطان احمد
 

دیدنی های اطراف مسجد سلطان احمد

همان طور که گفتیم مسجد سلطان احمد در قلب بخش تاریخی استانبول قرار گرفته و دیدنی های بسیاری در اطراف این مسجد به چشم می خورند. در این جا با هم برخی از این جاذبه ها را بررسی کرده و خواهیم دید که بازدید از مسجد سلطان احمد را می توان با چه جاذبه های دیگری ترکیب کرد. 

  • ایاصوفیه | Hagia Sophia: درست رو به روی مسجد آبی و در فاصله 400 متری
  • کاخ توپکاپی | Topkapi Place: در فاصله 1 کیلومتری
  • باسیلیکا سیسترن | Basilica Cistern: در فاصله 350 متری
  • بازار ادویه | Arasta Bazaar: در فاصله 550 متری
  • حمام خرم سلطان ایاصوفیه | Ayasofya Hurrem Sultan Hamam: در فاصله 350 متری
  • کلیسای ایا ایرنه | Hagia Irene: در فاصله 750 متری
  • موزه باستان شناسی | Archaeological Museum: در فاصله 850 متری
  • موزه هنرهای اسلامی و ترکی | : در فاصله 75 متری
  • و ...

بازدید پاپ بندیکت شانزدهم و دیگر اشخاص از مسجد آبی

مسجد سلطان احمد به جهت معماری باشکوه و قدمت تاریخی اش، تنها مورد توجه گردشگران مختلف از سرتاسر دنیا نبوده و تا به حال افراد و اشخاص معروفی نیز از این مسجد و بنای مقدس دیدن کرده اند. از آن جمله می توان به بندیکت شانزدهم، 265اُمین پاپ اعظم اشاره کرد. در سال 2006 بود که بندکیت شانزدهم در طی سفرش به ترکیه، تصمیم گرفت از مسجد آبی هم بازدید کند و در واقع دومین بازدید یک پاپ از مکان مقدس مسلمانان در تاریخ را رقم بزند. در این بازدید افراد دیگری چون مُفتی استانبول (1) و امام جماعت مسجد آبی، پاپ بندیکت شانزدهم را همراهی می کردند. شاید قسمت جالب این بازدید، توجه پاپ به آداب ورود مسجد و راز و نیاز دو دقیقه ای او باشد. به گفته شاهدان عینی در این دیدار، بندکیت شانزدهم همراه دیگران کفش های خود را از پا درآورد و برای دو دقیقه کامل مشغول عبادت شد. وی پس از آن، حضور خود در این مکان را مشیت الهی خواند و در انتها از همراهی و خونگرمی مردم ترکیه تشکر کرد. 

از دیگر شخصیت های مهمی که از مسجد سلطان احمد بازدید کرده است، می توان به باراک اوباما، رییس جمهور پیشین آمریکا اشاره کرد. اوباما در سال 2009 به همراه اردوغان، رییس جمهور کنونی ترکیه به این مسجد باشکوه پا گذاشت و زیبایی بی بدیلش را از نزدیک تماشا کرد.

پاورقی


1- مجتهد و حاکم شرع مسلمانان اهل سنت

بازدید پاپ از مسجد آبی استانبول
 

برای دیدن ویدیویی جذاب از مسجد آبی میهمان کارناوال باشید

تور مجازی از مسجد سلطان احمد استانبول


سخن آخر

با هم به یکی از بهترین و زیباترین جاذبه های استانبول رفتیم و آن را از نزدیک دیدیم.

نظر شما درباره این مسجد چه بود؟

تا به حال مسجد سلطان احمد را از نزدیک دیده اید؟

نظرها، خاطره ها و عکس های خود را با ما در میان بگذارید و بگویید این بار به سراغ معرفی کدام یک از جاذبه های استانبول برویم. 

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • از محبوب ترین جاذبه های استانبول
  • معماری خارق العاده و باشکوه
  • بازدید رایگان
  • نداشتن محدودیت زمانی
  • دسترسی بسیار عالی و قرار گیری در مرکز شهر

نقاط ضعف

  • محدودیت بازدید در هنگام اقامه نماز
نکات کلی
مسجد سلطان احمد






نقشه و مسیریابی
مسجد سلطان احمد