نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : Boostan Blvd., Shiraz, Fars Province, Iran
  • آدرس : استان فارس، شهر شیراز، بلوار بوستان
  • ساعت دسترسی : امروز یکشنبه 08:00 صبح تا 20:30
    شنبه : 08:00 صبح تا 20:30
    یکشنبه : 08:00 صبح تا 20:30
    دوشنبه : 08:00 صبح تا 20:30
    سه‌شنبه : 08:00 صبح تا 20:30
    چهارشنبه : 08:00 صبح تا 20:30
    پنج‌شنبه : 08:00 صبح تا 20:30
    جمعه : 08:00 صبح تا 20:30
  • هزینه : اتباع ایرانی 3,000 تومان
  • هزینه اتباع خارجی : 20,000 تومان
  • امتیاز کارناوال : 3.5
  • امتیاز گوگل : 4.5
  • امتیاز Trip Advisor : 4
  • تاریخ شروع ساخت : 1330 خورشیدی
  • سطح هزینه : ارزان $
  • مدت پیشنهادی بازدید : 1 تا 2 ساعت
  • معمار : آندره گدار
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

آرامگاه سعدی شیراز | آرامشی از دل بوستان و گلستان

سرزمین مان، ایران، از دیرباز مهد علم و فرهنگ و ادب بوده و در همه اعصار، اندیشمندان، شعرا، علما و عرفای مشهوری را به خود دیده است. این بزرگان در طول زندگی خود، آثاری بی نظیر را خلق کرده و یادگاری هایی ارزشمند از خود به جای گذاشته اند؛ یادگاری هایی که پس از گذشت چندین سال، هنوز هم در سراسر دنیا از ارزش خاصی برخوردارند و منبعی معتبر برای بسیاری از مطالعات تاریخی، فرهنگی و ادبی به شمار می روند. 

سعدی، نامی آشنا برای همه ساکنان این سرزمین کهن است؛ شاعری که آوازه ای جهانی دارد و اشعارش در جای جای دنیا شنیده می شود. این مرد بزرگ ایران زمین، تاثیر بسزایی بر زبان فارسی داشته و بسیاری از ضرب المثل های امروزی این زبان، از نوشته های او اقتباس شده اند. این شاعر در زمان حیاتش به شهرت قابل توجهی رسید و نامش به واسطه سفرهایی که به اقصی نقاط جهان داشت، بر سر زبان ها افتاد. حالا پس از گذشت صدها سال از درگذشت او، عاشقانش برای همنشینی با وی و تفکراتش بر سر مزار این شاعر، حاضر می شوند تا یادش را گرامی بدارند و از فضای خاص آن استفاده کنند.

برای بازدید از مقبره این شاعر بزرگ باید راه شیراز را در پیش بگیریم که یکی از دیدنی ترین شهرهای این دیار است و زیبایی هایش هر کسی را حیرت زده می کند. شما هم کوله بارتان را ببندید و با ما راه این شهر را در پیش بگیرید تا به بازدید از آرامگاه سعدی برویم که امروزه با نام سعدیه شناخته می شود.

کارناوال را در این سفر همراهی کنید...
ورود به صفحه اختصاصی راهنمای سفر و گردشگری شیراز

آرامگاه سعدی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
آرامگاه سعدی | Photo by : Koorosh Nozad Tehrani
Photo by : Koorosh Nozad Tehrani

چرا بازدید از سعدیه؟


  • سعدیه محل دفن یکی از بزرگترین شعرای ایران است که آوازه ای جهانی دارد.
  • فضای این آرامگاه و اطراف آن به گونه ای ساخته شده است که حال و هوایی خاص را برای تان رقم می زند.
  • برای بازدید از این مقبره باید به شیراز سفر کنید و در این شهر می توانید به سراغ جاذبه های معروف دیگر نیز بروید.
پانوراما سعدیه | Photo by : Amin Abedini
Photo by : Amin Abedini
سعدیه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

آشنایی با مجموعه سعدیه | میزبان خانه ابدی سعدی 

به شیراز که قدم بگذاری، از هر کسی می توانی سراغ سعدیه را بگیری و نشانیِ آرامگاه شاعر بزرگ ایران زمین را بپرسی. این مقبره تاریخی در یکی از خیابان های زیبای شهر واقع شده و در نزدیکی باغ دلگشا قرار دارد. با قدم گذاشتن به محوطه سعدیه، دنیای دیگری را تجربه می کنید؛ دنیایی که از شعر و ادب پارسی با شما سخن می گوید و پندها و نصیحت های سعدی را برای تان بازگو می کند.

با عبور از درِ ورودی، ستون های برافراشته مقبره، پیش روی تان قرار می گیرند و شکوه و صلابت خاصی را به نمایش می گذارند. این مقبره آن قدر ارزشمند و زیباست که نامش از تاریخ 18 آذر ماه سال 1354 در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد و سکه‌های پانصد ریالی برنزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷ و اسکناس‌های یکصد هزار ریالی از سال ۱۳۸۹ به نقش آرامگاه سعدی مزین شده اند.

سعدی که بود؟

ابومحمّد مُشرف‌الدین مُصلح بن عبدالله بن مشرّف، متخلص به سعدی، شاعر و نویسنده پارسی گوی ایرانی است که در سال 606 هجری قمری چشم به جهان گشوده و در سال 690 هجری قمری از دنیا رفته است. او در نظامیه بغداد تحصیل کرد که در آن زمان، مهم ترین مرکز علم و دانش جهان اسلام به شمار می آمد و علمای بزرگی در آن به تدریس مشغول بودند. وی پس از اتمام تحصیلات به مناطق مختلفی سفر کرد و شغل واعظی را برای خود برگزید. سعدی، 30 سال را در جهانگردی گذراند و سپس به شیراز آمد و در همین شهر، درگذشت.  

این شاعر بزرگ، تاثیر انکارناپذیری بر زبان فارسی داشته و شباهت قابل توجهی بین زبان فارسی امروزی و زبان سعدی به چشم می خورد. آثار او تا مدت‌ها در مدرسه‌ها و مکتب‌خانه‌ها به‌عنوان منبع آموزش زبان و ادبیات فارسی مورد استفاده قرار می گرفت و بسیاری از ضرب‌المثل‌های رایج در زبان فارسی نیز از آثار وی اقتباس شده‌ اند. یکی از ویژگی های وی این بود که بر خلاف بسیاری از نویسندگان معاصر یا پیش از خود، به ساده‌نویسی روی آورد و توانست شهرت زیادی را به دست آورد؛ تا آنجا که اهل ادب به او لقب استادِ سخن، پادشاهِ سخن، شیخِ اجلّ و حتی استاد را داده‌اند.

آثار وی در کتاب کلیات سعدی گردآوری و کتاب گلستان، کتاب بوستان و نیز غزلیات وی نیز به صورت مستقل منتشر شده اند . کتاب‌های گلستان و بوستان، کتاب‌هایی با مضامین اخلاقی به شمار می روند و علاوه بر آثار فارسی‌زبانان، در آثار اندیشمندان غربی از جمله ولتر (Voltaire) فرانسوی و گوته (Goethe) آلمانی نیز تاثیر آنها مشاهده می شود.

آرامگاه سعدی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
مقبره سعدی | Photo by : Damon Lynch
Photo by : Damon Lynch
سعدیه در شب | Photo by : Sirous Abdoli
Photo by : Sirous Abdoli

خوشگذرانی در سعدیه

هنگامی که نام یک مکان تاریخی به میان می آید، واژه خوشگذرانی کمی غریب به نظر می رسد؛ اما حکایت سعدیه از همه بناهای تاریخی سواست؛ فقط باید غرق فضای عرفانی و آرام آن شوی و خوش گذراندن در آن را بلد باشی.

قدم زدن در باغی دلپذیر: برای رسیدن به مقبره این شاعر بزرگ باید از میانه باغی گذشت که به درختان و گیاهان آراسته است و با زیبایی هایش چشمت را نوازش می دهد. همین قدم زدن، خاطره ای خاص را در ذهنت شکل می دهد و روحت را تازه می کند.

خواندن شعر سعدی: در جای جای آرامگاه می توانی اشعاری را ببینی که برایت درس زندگی را روایت می کنند و تو را به دنیای پند و اندرز می برند. کمی که دقت کنی، پس از مدتی غرق ابیات می شوی و کلمه به کلمه آنها را از نظر می گذرانی تا سر از راز و رمزشان در بیاوری. به سعدیه که بروی ناگهان عاشق شعر می شوی و هوس می کنی کتاب بوستان و گلستان را بگشایی و خودت را به خواندن یک حرف حساب مهمان کنی.

سعدیه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

تاریخچه مجموعه سعدیه | از خانقاه تا آرامگاه

آن چه که امروز به عنوان آرامگاه سعدی شناخته می شود، در واقع خانقاه سعدی بوده که وی اواخر عمرش را در آنجا گذرانده و پس از مرگ نیز در همین مکان، دفن شده است. خانقاه یا خانگاه، به محل زندگی، آموزش و گردهمایی و فعالیت درویشان و صوفیان اتلاق می‌شود و در سرتاسر جهان اسلام، به خصوص مناطق تحت تاثیر اسلام ایرانی، نمونه هایی از آن به چشم می خورد.

*ساخت اولین مقبره برای سعدی

برای اولین بار در قرن هفتم بود که محل دفن سعدی زینت داده شد و شمس‌الدین محمد، صاحب‌دیوانی وزیر معروف اباقاخان، دومین پادشاه از سلسله ایلخانان، مقبره‌ای بر فراز قبر این شاعر نامدار، ساخت.

قدیمی ترین گزارش موجود از آرامگاه سعدی، حدود 35 سال و به نقلی دیگر 57 سال پس از درگذشت وی و توسط ابن بطوطه -جهانگرد مراکشی- نگاشته شده است. در این گزارش گفته می شود که مردم بازدیدکننده از مزار سعدی، لباس خود را در حوضچه‌هایی مرمرین می‌شستند و به باور مردم شیراز که از قبل از سعدی و حتا قبل از اسلام نیز وجود داشته، شستشو در این آب، شفابخش بوده‌ است.

پس از آن، جنید شیرازی، نویسنده کتاب شدالازار، در سال ۷۹۱ هجری قمری به توصیف مقبره سعدی پرداخته و دولتشاه سمرقندی، شاعر قرن نهم هجری، نیز دو قرن پس از درگذشت سعدی در کتاب تذکره‌الشعرا، ویژگی های مقبره وی را نگاشته است.

تصاویر صرفا متعلق به این دوران نیستند.

*ویرانی خانقاه و بازسازی آن

بر اساس منابع تاریخی، به ویژه کتاب «گلستان هنر» نوشته میرمنشی، در سال ۹۹۸ هجری قمری، یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، دستور ویرانی خانقاه شیخ را صادر می کند و همه چیز با خاک یکسان می شود. کریمخان زند، در سال ۱۱۸۷ هجری قمری دستور می دهد بنایی از گچ و آجر بر بالای مزار سعدی بنا شود؛ بنایی که به عمارت ملوکانه مشهور شد. طبقه پایین این بنا دارای راهرویی بود که در شرق و غرب آن دو اتاق کرسی دار قرار داشت و پلکان طبقه دوم از آنجا آغاز می شد. 

در اتاق شرقی، قبر سعدی واقع شده بود و سازه ای چوبی در پیرامون آن قرار داشت. قسمت غربی راهرو به موازات قسمت شرقی، دو اتاق داشت که بعدها شوریده شیرازی (فصیح الملک)، شاعر نابینای شیرازی، در اتاق غربی آن دفن شد. طبقه بالای ساختمان مشابه طبقه پایینی بود؛ اما بر روی اتاق شرقی که مزار سعدی را در خود داشت، به احترام شیخ، اتاقی ساخته نشد و سقف آن نیز به اندازه دو طبقه ارتفاع داشت.

عکس تاریخی سعدیه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

* مقبره سعدی در دوره قاجار

بر اساس روایت های تاریخی، در اوایل دوران قاجار، سعدی را به اهل تسنن نسبت می دهند و همین امر سبب می شود که یکی از علمای شیراز دستور تخریب و شکستن سنگ مزار او را بدهد. مدتی پس از این کار، علی‌اکبرخان قوام‌الملک شیرازی -از رجال سیاسی آن زمان- سنگی را برای مزار سعدی تهیه کرده و بخشی از اشعار بوستان سعدی را که در ستایش پیامبر اسلام سروده شده‌اند، با اندکی تغییر روی آن حک می کند. این سنگ تا مدت ها بر مزار قرار داشت و در زمان آغاز ساخت آرامگاه کنونی تعویض شد. فتحعلی‌خان صاحب‌دیوان، داماد فتحعلی شاه، این بنا را در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، مرمت کرد و چند سال بعد از آن نیز حبیب‌الله‌خان قوام‌الملک، از خاندان مشهور قوام الملک در شیراز، دستور تعمیر و ترمیم قسمتی از بنا را صادر کرد. سپس امورات و اداره آن به شخصی به نام کربلایی سید زین العابدین چینی (حسینی نیک) سپرده شد و ایشان نیز در سال ۱۳۲۱ خورشیدی در گذشت.

عکس تاریخی آرامگاه سعدی | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

*احیای مجموعه سعدیه در دوره پهلوی و پس از آن

سال ۱۳۲۴ خورشیدی، شعبه انجمن آثار ملی با عضویت و دبیری استاد علی سامی در شیراز تشکیل شد و یکی از ایده‌هایی که در همان ابتدا در آن مطرح کردند، احیای مجموعه سعدیه بود. در سال ۱۳۲۵ چاره ای برای تامین هزینه این کار اندیشیده شد و بر اساس مصوبه دولت، مقرر کردند که از محل فروش قند و شکر آزاد کارخانه قند مرودشت، به ازای کیلویی دو ریال برای ساختمان آرامگاه سعدی هزینه شود. این تنها یک گام کوچک در راستای حفظ این مجموعه بود و اقدامات عملی و جدی از سال ۱۳۲۷ آغاز شد. در آن زمان علی‌اصغرخان حکمت، ریاست انجمن آثار ملی کشور و دبیرکلی یونسکو در ایران را بر عهده داشت و علی سامی نیز به عنوان دبیر انجمن آثار ملی در شیراز مشغول به کار بود.

بنای مربوط به دوران کریمخان، تا سال ۱۳۲۷ خورشیدی، همچنان پا برجا بود و به لطف مرمت ها در دوران مختلف هنوز هم زیبا به نظر می رسید. در سال ۱۳۲۷ پس از کسب موافقت اولیه برای احیای این مجموعه، از آندره گدار، معمار و تاریخ شناس فرانسوی، که مدیر باستان‌شناسی وقت ایران بود، دعوت شد تا به شیراز بیاید و نظر خود را در این رابطه بیان کند. بر اساس گزارش انجمن آثار ملی، سرانجام پس از بحث و بررسی‌های بسیار در سال ۱۳۲۸، قرارداد طراحی آرامگاه سعدی با یک شرکت ساختمانی منعقد شد و مهندس محسن فروغی و مهندس علی‌ صادق به عنوان طراحان سعدیه، کار خود را آغاز کردند. در اسفند ماه ۱۳۳۰ خورشیدی، عملیات ساخت بنای آرامگاه سعدی که طراحان آن ایرانی و معماران و کارگران آن نیز شیرازی بودند، به پایان رسید. این بنا با اقتباس از کاخ چهل ستون و تلفیقی از معماری قدیم و جدید ایرانی طراحی شد. آرامگاه را با هزینه 980 هزار تومان، در باغی به مساحت 7700 مترمربع ساختند که البته این مساحت بعدها تغییراتی کرد.

 در گزارش انجمن ملی، این آرامگاه پس از اجرای طرح محسن فروغی به این شکل توصیف شده است:

طرح معماری این مجموعه، از یک ایوان ستون‌دار بلند و یک رواق کشیده تشکیل شده است که به صورت یک «L» سازماندهی شده‌اند.

در بعدازظهر یازدهم اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۳۱، آرامگاه سعدی با حضور دکتر محمود حسابی، وزیر فرهنگ وقت و علی‌اصغرخان حکمت و تعداد زیادی از شعرا، نویسندگان، بازرگانان و صاحبان مقام در آن دوره افتتاح شد و در صبح همان روز نیز از مجسمه سعدی که در دروازه اصفهان نصب شده بود، پرده‌برداری کردند. این مجسمه توسط استاد ابوالحسن صدیقی، هنرمند برجسته ایرانی، ساخته شد و بر اساس گزارش مالی انجمن آثار ملی، برای ساخت آن 14500 تومان به وی پرداخت شد.

پس از انقلاب اسلامی در سال 1380 و در جریان طرح توسعه محوطه آرامگاه، شهرداری شیراز با همکاری سازمان مسکن و شهرسازی طرحی را اجرا نمود که طی آن وسعت سعدیه به 5/4 هکتار رسید.

عکس هوایی آرامگاه سعدی | Photo by : Amin Berenjkar
Photo by : Amin Berenjkar

معماری مجموعه سعدیه و آرامگاه سعدی

بنای کنونی سعدیه کاری از محسن فروغی، معمار مدرنیست ایرانی است که طراحی آرامگاه را با همکاری علی اکبر صادق در سال 1330 انجام داده و الهام از عناصر معماری سنتی ایران، به وضوح در آن دیده می شود. ساختمان آرامگاه به سبک ایرانی ساخته شده و زیربنای آن در حدود 257 متر مربع است. این بنا از بیرون به شکل یک مکعب به نظر می رسد؛ اما در داخل، به صورت هشت ضلعی است و دیوارهایی از جنس مرمر و گنبدی لاجوردی دارد. نمای خارجی آرامگاه از سنگ تراورتن (1) و نمای داخلی آن از سنگ مرمر است. سنگ‌های مورد استفاده در پایه های بنا، سیاه رنگ هستند و ستون‌ها و جلوی ایوان از سنگ گرانتیت قرمز مخصوصی ساخته شده اند. 

اصل بنا با سنگ سفید و کاشی کاری زینت داده شده و وجود ۸ ستون از سنگ‌های قهوه‌ای رنگ در جلوی مقبره قرار دارند، صلابت خاصی به آن بخشیده است. گنبدی از کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ بر فراز بنا خودنمایی می کند و جلوه ای خاص را به نمایش می گذارد.

ساختمان اصلی آرامگاه از دو ایوان عمود برهم تشکیل شده و قبر شیخ در زاویه میان این دو ایوان و در وسط عمارت هشت ضلعی قرار دارد. هفت کتیبه در هفت ضلع ساختمان، نصب شده و قسمت‌هایی از گلستان، بوستان، قصاید، بدایع و طیبات شیخ به خط «ابراهیم بوذری» بر روی آنها نقش بسته اند. متن یک کتیبه نیز از «علی اصغر حکمت» است و بر روی آن توضیحاتی در مورد چگونگی ساخت بقعه به چشم می خورد.

پاورقی


1- نوعی سنگ آهکی لایه لایه است که از دسته سنگ‌های رسوبی و تزیینی به شمار می‌رود.

بخش ها و جلوه های چشم نواز مجموعه سعدیه

برای آشنایی با گوشه گوشه این مجموعه، با هم در آن قدم می گذاریم و به مرور زیبایی هایش می پردازیم:

1- ورودی و محوطه سعدیه

برای آنکه به آرامگاه سعدی برسیم باید از درِ مجموعه عبور کنیم که در راستای ورودی آرامگاه واقع شده و معمار آن آندره گدار فرانسوی است. به هنگام ورود، شعری بر درب ورودی، توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب می کند: 

 

ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید هزار سال پس از مرگ او گرش بویی

 

پس از گذشتن از کنار این دَر، وارد محوطه می شویم و تا رسیدن به فضای اصلی آرامگاه، در محیطی چشم نواز قدم می زنیم. در طرح جدید مجموعه سعدیه، محوطه آن پس از خرید و تخریب خانه‌های اطراف، مساحتی در حدود ۱۰۳۹۵ متر مربع پیدا کرد. این محوطه همچون باغی است که به سبک ایرانی گلکاری، درختکاری و باغچه‌بندی شده است. در وسط این باغ، دو حوض مستطیل شکل قرار دارند که با جهت شمالی - جنوبی در دو طرف محوطه آرامگاه ساخته شده اند و حوض دیگری در جهت شرقی - غربی در مقابل ایوان اصلی بنا به چشم می خورد.

مجموعه سعدیه | Photo by : Ali Mosleh
Photo by : Ali Mosleh

2- اشعار سعدی زینت بخش آرامگاه وی

آنچه که در سعدیه نظر هر کسی را به خود جلب می کند، اشعاری هستند که از میان آثار سعدی انتخاب شده و  بر در و دیوار نقش بسته اند. نمونه ای از این اشعار بر روی قطعه‌ سنگ هایی دیده می شود که در آرامگاه نگهداری می شوند و به کتیبه سنگی مربوط به سردر آرامگاه در زمان کریمخان زند تعلق دارند. این کتیبه در گذشته های دور، بر اثر سانحه ای شکسته و در زمان خاکبرداری خیابان برای تعمیر آسفالت، کشف شده است. بر روی این سنگ قسمتی از شعر سعدی به خط ثلث عالی به چشم می خورد و مطلع (بیت آغازین) آن به این صورت است:

 

الهی به عزت که خوارم مکن به ذل گنه شرمسارم مکن

 

در ضلع غربی بنا نیز، قصیده‌ای با مطلع زیر به چشم می خورد:

 

خوش است عمر، دریغا که جاودانی نیست پس اعتماد بر این چند روز فانی نیست

 

ضلع شمال شرقی بنا مزین به ابیاتی از بوستان است که این گونه آغاز می شوند: 

 

الا ای که بر خاک ما بگذری به خاک عزیزان که یادآوری

 

در ضلع جنوب شرقی، کتیبه‌ای دیگر از گلستان وجود دارد که آغاز آن به این صورت است:

 

یاد دارم که با کاروان همه شب رفته بودم…

 

در ضلع جنوب غربی، غزلی از بدایع با این مطلع دیده می شود:

 

ای صوفی سرگردان، در بند نکونامی تا درد نیاشامی، زین درد نیارامی

 

در ضلع شمال غربی ایوان و در نزدیکی آرامگاه شوریده شیرازی، دوازده بیت از قصیده ای با مطلع زیر نقش بسته است:

 

خاک من و توست که باد شمال می‌ببرد سوی یمین و شمال

 

در این قسمت، غزلی از کتاب طیبات به خط شاهزاده ابراهیم سلطان فرزند شاهرخ تیموری حک شده است که اینگونه آغاز می شود:

 

به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

 

ضلع شرقی آرامگاه، با دوازده بیت از قصیده‌ای با مطلع زیر و به خط نستعلیق زینت داده شده است:

 

 بسی صورت بگردیده‌است عالم وز این صورت بگردد عاقبت هم

3- گردش آب در سعدیه | قنات و حوض های مجموعه

همانگونه که گفتیم، محوطه سعدیه ویژگی های یک باغ ایرانی را دارد و ویژگی بارز این دست باغ ها، حضور پر رنگ آب و گردش آن است. در مجموعه سعدیه، قنات و حوض هایی وجود دارند که عبارتند از:

*قنات سعدیه

قنات مجموعه سعدیه در عمق ده متری زمین و زیر صحن آرامگاه واقع شده و آب آن دارای مواد گوگردی و جیوه است. آب این قنات در زیر زمین جریان پیدا می کند و در نهایت به حوضی موسوم به حوض ماهی می ریزد.

قنات سعدیه | Photo by : Ali Mosleh
Photo by : Ali Mosleh

*حوض ماهی

در سمت چپ آرامگاه و حدود 20 متری غرب آن، حوضی قرار دارد که شکل داخلی آن به صورت هشت ضلعی است و زیربنایی در حدود ۳۰٫۲۵ متر مربع دارد. این حوض به حوض ماهی شهرت دارد و با ۲۸ پله به صحن آرامگاه متصل می شود. گفته می شود که سعدی نزدیکِ زاویه (1) خود، حوضچه‌هایی از سنگ مرمر ایجاد کرده بود که آب در آن‌ها جریان داشت و شستشو در این آب، به ویژه در شب چهارشنبه سوری، جزو رسم ها و باورهای مردم شیراز بوده‌ است. مدتی پس از ساخت آرامگاه سعدی، از آب تنی در این حوض جلوگیری شد و دیگر به آب آن دسترسی نداشت. امروزه در فاصله حدود 150 متر از آرامگاه، محلی وجود دارد که آب بر روی زمین جاری می شود و به کوچه حمام سعدی شهرت یافته است. مردم برای برآورده شدن خواسته های خود به این مکان می روند و تنی به آب می زنند.

در حال حاضر، این مکان از ساعت 12 ظهر روز چهارشنبه سوری تا ساعت 24 به آب تنی دختران و زنان اختصاص دارد و از 24 تا 8 بامداد متعلق به مردان و پسران است. جمعیت زیادی در این ساعات به کوچه حمام سعدی می آیند و مردم معتقدند این آب، مشکلات و گرفتاری ها را حل می کند. گاه نیز نامه ای برای حضرت امام زمان در آب می اندازند و حاجت و مشکل خود را مطرح می سازند.

مردم از گذشته، بر این باورند که این آب، سحر و جادو را باطل و مشکلات ناشی از آنها را هم برطرف می کند. معمولا کشاورزان، یک ظرف از این آب برمی دارند تا در مزارع خود بریزند و با دفع حشرات مضر، محصول بیشتری را به دست آورند.

باور دیگر مردم درباره آب سعدیه، این است که اگر لباس شان در این آب شسته شود، دیگر بیماری به سراغ شان نمی آید و اگر بیمار شوند به راحتی شفا می یابند. در گذشته مردم در این محل جمع می شدند و آش نذری که در فارس به آن "دیگ جوش" می گویند، می پختند و از صبح تا شب به شادمانی می پرداختند. آنها بر این باور بودند که یک ماهی قرمز در این آب است که یک حلقه طلایی در بینی دارد و در آب بالا و پایین می پرد. به همین دلیل هیچ کس در این محل ماهی نمی گرفت تا مبادا این ماهی افسانه ای را شکار کرده و بد شانسی را گریبانگیر خود کند.

کاشی کاری‌های داخل حوض ماهی نشانه های زیادی از سبک سلجوقی دارد و در سال ۱۳۷۲ توسط استاد تیرانداز، کاشی کار بنام شیراز، طراحی و توسط میراث فرهنگی اجرا شده است. بر فراز حوض ماهی یک نورگیر به شکل هشت ضلعی دیده می شود و دو نورگیر چهارضلعی نیز در طرفین آن قرار دارند. پیش از این در این حوض به نیت برآورده شدن حاجت، سکه هایی توسط بازدیدکنندگان ریخته می شود؛ اما از آنجا که این حوض دیگر آب ندارد، چند وقتی است که مردم سکه های خود را در حوض دیگری می اندازند که در ادامه به تشریح آن می پردازیم.

پاورقی


  1- خلوتخانه ای در خانقاه که مخصوص عبادتِ زاهدان است.

کوچه حمام سعدی

سعدیه | Photo by : Neda Arab Solghar
Photo by : Neda Arab Solghar
سعدیه | Photo by : Neda Arab Solghar
Photo by : Neda Arab Solghar

* حوض سکه | محلی تازه برای برآورده شدن حاجت

پس از کم آب شدن حوض ماهی، مردم به سراغ حوض دیگری در جلوی رواق، رفته و سکه های شان را برای برآورده شدن حاجت در آن می اندازند. شاید این کار در ظاهر بیشتر شبیه یک تفریح و سرگرمی و خرافه باشد؛ اما فلسفه انداختن سکه در آب به آیین میترا در مذهب زرتشت باز می گردد. در این آیین آب به عنوان مظهر پاکی شناخته می شود و پیروان آن بر این باور بودند که با بخشیدن یک قسمت از مال خود به الهه آب، برکت را به خانه های خود می آورند. در واقع پول ریختن در آب نوعی قربانی، نذر و بخشش به شمار می رود.

البته باید به این موضوع توجه داشت که آب یکی از چهار آخشیش (عنصر) مقدس در ادیان کهن ایرانی نیز به شمار می رود و در کتاب اوستا بارها و بارها به اهمیت و تقدس آن اشاره شده است. در آبان یشت و تیر یشت (از قسمت های اوستا) درباره تقدس آب ها سخنان بسیاری وجود دارد که در همه آن ها تاکید بر ستایش آناهیتا، ایزد بانوی آب ها، دیده می شود.

استرابون، تاریخ نگار و جغرافی دان یونانی، در یک سده پیش از میلاد در مورد اهمیت و تقدس آب نزد ایرانیان چنین می گوید:

ایرانیان در هنگام قربانی کردن از برای آب در کنار رود یا سرچشمه و کرانه دریا گودالی کنده در کنار آن قربانی می کنند آن چنان که آب از خون قربانی آلوده نشود.

در یسنا (بخشی از اوستا) در مورد حاجت دهی آب ها چنین گفته شده است:

ای زرتشت! نخست کام (آرزوی) خویش از آب ها بخواه.

به طور قطع، این بند از اوستا می تواند محکم ترین پاسخ برای راز انداختن سکه ها به داخل آب باشد و دلیل این رسم را به خوبی نشان دهد.

 البته این رسم فقط به ایران محدود نمی شود و در ایتالیا و روسیه هم باوری این چنینی در میان مردم وجود دارد.

سعدیه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

4- مقبره سعدی

 مقبره این شاعر بزرگ در میان یک عمارت هشت ضلعی  قرار دارد که سقف بلند آن با گنبدی زیبا و فیروزه ای زینت داده شده است. رو به روی این هشتی چشم نواز، ایوان زیبایی قرار گرفته که دسترسی به آن از طریق در آرامگاه، ممکن می شود. سنگ قبر کنونی سعدی توسط علی اکبرخان قوام الملک شیرازی نصب شده و از سنگِ سماق (1) و به رنگ سرخ کم رنگ است. وی کتیبه ای منقش به اشعار بوستان سعدی نیز بر این مقبره گذاشته که با خط نستعلیق عالی نگاشته شده و مضمون آن این است:

کل شی هالک و انت الباقی

 کریم السجایا، جمیل الشیم نبی البرایا، شفیع الامم

پاورقی


1- سنگی سخت و متمایل به قرمز، صورتی یا سبز است.

5- مقبره شوریده شیرازی

در اطراف مقبره سعدی، قبور زیادى از بزرگان وجود دارد که با وصیت خود، در این مکان، به خاک سپرده شده اند و یکی از این بزرگان شوریده شیرازی است. وی، فرزند اهلی شیرازی -شاعر معروف عهد صفویه- است. او در ۱۲۷۶ هجری قمری در شیراز چشم به جهان گشود و در سال ۱۳۴۵ هجری قمری نیز از دنیا رفت. این شاعر در هفت‌ سالگی به علت ابتلای به بیماری آبله از هر دو چشم نابینا و چهره‌اش آبله‌گون شد؛ اما چند سال بعد به شاعری توانا در قصیده و قطعه تبدیل شد و نامش بر سر زبان ها افتاد.

سمت چپ بنای آرامگاه سعدی به رواقی متصل می شود که در آن هفت طاق وجود دارد و با کف‌سازی سیاه رنگ به آرامگاه شوریده شیرازی می رسد. این آرامگاه نیز در یک اتاق مجزا قرار گرفته و کتیبه‌ای بر سر در آن است. این کتیبه شاعر را معرفی می‌کند و شعری از خودِ شاعر نیز بر کاشی های سرمه‌ای بر روی دیوار دیده می شود.

آرامگاه شوریده شیرازی | Photo by : Reza Ghaderi
Photo by : Reza Ghaderi

6- کتابخانه سعدیه 

در ضلع غربی آرامگاه سعدی، ساختمان سفید رنگی به چشم می خورد که سردر آن یک تابلوی آبی قرار دارد. این ساختمان کتابخانه کوچک اما پربار سعدیه است که هر تازه واردی را به سوی خود می کشاند تا غرق در دنیای متفاوت از اندیشه و عرفان و علم شود. این کتابخانه در سال 1351 با زیربنای حدود 105 متر تاسیس و فقط از یک سالن تشکیل شده است. دو بخش شامل مخزن کتابخانه و سالن قرائت در این کتابخانه وجود دارد که به وسیله میز کتابدار از هم جدا می شوند.

کتاب های این کتابخانه از طرف نهاد کتابخانه های عمومی کشور تامین می شود و به این صورت طبقه بندی می شوند:

1- کلیات شامل منابع مختلفی که مربوط به رشته خاصی نیستند مثل کامپیوتر و روزنامه نگاری و کتابداری.

2- فلسفه و منطق و روانشناسی شامل فلسفه شرق و غرب روانشناسی و حالات روحی انسان در دوران مختلف زندگی (کودکی ،نوجوانی، جوانی، بزرگسالی و...)

3- ادیان شامل کتب مربوط به ادیان جهان باستان ،ادیان بزرگ جهان، یهود، مسیحی و اسلام.

4- جامعه شناسی، علوم اجتماعی، علوم اقتصادی و سیاسی.

5- زبان ها شامل ریشه زبان ها، زبان شناسی و گویش ها.

6- علوم محض شامل شیمی، فیزیک، ریاضی، زیست شناسی.

7- علوم کاربردی شامل پزشکی، پوست و مو، مهندسی آشپزی، امور مربوط به زنان و مردان و ...

8- هنر شامل معماری ،نقاشی، طراحی، قالی بافی، تئاتر و سینما.

9- ادبیات شامل ادبیات جهان، باستان، داستانهای ایرانی و خارجی، تاریخ ادبیات، نثر و نظم.

10- تاریخ و جغرافیا شامل تاریخ باستان، تاریخ ایران در دوره های مختلف، تاریخ جهان، جغرافیای ایران و جهان، جغرافیای طبیعی، سیاسی و اقتصادی.

11- نشریات، مجلات و روزنامه ها شامل مجلات زن روز، سروش، پنجره، باران، سلام بچه ها، سینما، پگاه حوزه، کودک و روزنامه های خبر و جام جم. 

داستان، روان شناسی، سرگرمی، مذهبی و کاربردی از جمله منابعی هستند که اعضا علاقه بیشتری به آنها نشان می دهند.

7- دیگر قسمت های سعدیه

برای آنکه سعدیه به مجموعه ای تمام و کمال تبدیل شود، نیاز به ساختمان هایی جانبی داشته و بنابراین قسمت های خدماتی نیز در آن دیده می شود. برای آنکه این مجموعه به خوبی پذیرای بازدیدکنندگان باشد، چایخانه ای در زیرزمین آن ایجاد گردیده تا فضای مناسب استراحت در حین بازدید فراهم شود. در کنار حوض ماهی نیز دو ساختمان آجری به چشم می خورد که یکی دفتر مجموعه سعدیه و دیگری کتابخانه عمومی است که به آن اشاره کردیم. در گوشه ای دیگر از مجموعه نیز ساختمانی دیگر دیده می شود که سرویس بهداشتی در آن قرار دارد.

سعدیه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

تجربه سفر گردشگران خارجی به سعدیه

گردشگران خارجی در سفرشان به ایران حتما سری به شیراز هم می زنند و لحظاتی را در آرامگاه سعدی می گذرانند. در اینجا سری به سایت تریپ ادوایزر می زنیم و نظرات آنها را در مورد این جاذبه می خوانیم:

گردشگر کانادایی | خرداد 1397

سعدی شیرازی یکی از بزرگترین شاعران و متفکران ایرانی بود

سعدی شیرازی یکی از شاعران و نویسندگان ایرانی قرون وسطا بود. او نه تنها در کشورهای پارسی زبان شهرت دارد بلکه در منابع غربی نیز نقل قول هایی از او دیده می شود.

گردشگری از جمهوری چک | 14 اردیبهشت 1397

نه چندان خوب!

آرامگاه حافظ بسیار لذت بخش تر است این یکی کمی برایم غریبه بود. ساختار این آرامگاه بسیار ساده است و در فاصله زیادی از سایر جاذبه ها قرار دارد.

گردشگر لهستانی | 16 فروردین 1397

تاریخچه شعر فارسی...

آرامگاه سعدی یکی از مهم ترین مکان ها برای ایرانیان و سنت های کهن آنها به ویژه شعر است. باغی زیبا که آرامگاه سعدی در میان آن قرار دارد متاسفانه در نوروز بسیار شلوغ بود؛ اما باز هم ارزش دیدن داشت. شما می توانید یک مغازه کتاب فروشی سوغاتی از استان فارس پیدا کنید.

متاسفانه مانند هر جا در ایران گردشگران 5 یورو می پردازند و ایرانیان کمتر از 1 یورو.

گردشگری از قبرس | 1 فروردین 1397

آرامگاه سعدی

باغچه های زیبا و تاریخ جالب. این مکان در فاصله کمی از هتلم قرار داشت و در در نزدیکی آن یک ایستگاه اتوبوس نیز وجود دارد. تاکسی های  بسیاری خارج از آرامگاه آماده هستند تا شما را به باغ ارم برسانند. جایی برای گذراندن 30 دقیقه لذت بخش.

گردشگری از عربستان | 18 اسفند 1396

بازدید از این آرامگاه یک باید برای دوستداران شعر است

این مکان بسیار چشم نواز است. راه ورودی به مقبره ارتفاع بسیاری دارد و به طور چشمگیری با کاشی فیروزه ای و موزاییک تزیین شده است. با یک راهنمای کاربلد به اینجا بروید تا اشعار روی دیوار را برای تان بخواند. در کنار چشمه آرزوکنید. در اینجا حسابی وقت بگذرانید. من فکر می کنم واقعا عاشق سعدی شدم.

سعدیه | Photo by : Amin Berenjkar
Photo by : Amin Berenjkar

راه دسترسی

آدرس: استان فارس، ۴ کیلومتری شمال شرقی شیراز، بلوار بوستان، جنب باغ دلگشا.

اگر می خواهید با وسایل نقلیه عمومی به سعدیه بروید می توانید اتوبوس های خطوط پایانه شهید دستغیب - بلوار نارنجستان و بلوار نارنجستان - پایانه نمازی استفاده کنید و در ایستگاه سعدیه پیاده شوید. پس از پیاده شدن در این ایستگاه با کمی پیاده روی به آرامگاه می رسید.

اطلاعات بازدید

زمان بازدید: همه روزه از ساعت 8:00 تا 20:30

ایام تعطیلی: نهم و دهم محرم روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی، 21 رمضان شهادت امام علی ، 28 صفر رحلت پیامبر ، 14 خرداد رحلت امام خمینی ، 25 شوال شهادت امام جعفر صادق.

هزینه بازدید: 3000 تومان برای اتباع ایرانی و 20000 تومان برای اتباع خارجی.

عکس هوایی سعدیه | Photo by : Abbas Yekta
Photo by : Abbas Yekta

دیدنی های اطراف

باغ دلگشا در فاصله 850 متری

پارک کوهستان در فاصله 500 متری

موزه هفت تنان در فاصله 2.6 کیلومتری

دروازه قرآن در فاصله 3.6 کیلومتری

تور مجازی آرامگاه سعدی

ویدیویی از آرامگاه سعدی را به تماشا بنشینید

 

توصیه های کارناوال

همانطور که گفتیم مجموعه سعدیه در نزدیکی باغ دلگشا قرار دارد؛ در  پشت این باغ و نرسیده به آرامگاه سعدی در خیابان اصلی آبشار مصنوعی بسیار زیبایی قرار گرفته که گردشگران را به سوی خود می کشاند. مسافران قبل از ورود به آرامگاه سعدی به کنار این آبشار می روند و ساعتی را در کنار آن به تفریح و استراحت و کوه نوردی می پردازند. بد نیست که بازدیدی هم از این جاذبه داشته باشید و مدتی را در این فضا سپری کنید.

در سفر به شیراز از چشیدن طعم غذاهای خوشمزه این شهر غافل نشوید و ساعتی را نیز به گشت و گذار در بازار و خرید سوغات اختصاص دهید. 

پس از بازدید از آرامگاه سعدی، به سراغ دیگر جاذبه های شیراز نیز بروید و لذت سفرتان را دو چندان کنید.

سعدیه | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

سخن آخر

کشورمان ایران، از دیرباز مهد فرهنگ و علم و ادب بوده و خاک آن، بزرگان زیادی را در آغوش کشیده است. بازدید از آرامگاه های این بزرگان، احترام به فرهنگ و تاریخ سرزمینی است که در آن به دنیا آمده و زندگی می کنیم، پس در سفرهای تان نگاهی هم به این بناها داشته باشید و بازدید از آنها را در برنامه سفرتان بگنجانید.

آیا تا به حال به شیراز سفر کرده اید؟

از تجربه خود از سفر به این شهر برای مان بگویید و اگر ساکن آن هستید، حال و هوای شیراز را برای مان توصیف کنید.

آیا به بازدید از مجموعه سعدیه رفته اید؟

منتظر دیدگاه های شما عزیزان هستیم...

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • آرامگاه یکی از شعرای بزرگ ایران
  • معماری زیبا و قابل توجه

نقاط ضعف

  • امنیت پایین به ویژه در شب ها
نکات کلی
آرامگاه سعدی شیراز






نقشه و مسیریابی
آرامگاه سعدی شیراز












X