نقد و بررسی کارناوال

اطلاعات کلی

مسیریابی و جاذبه های نزدیک

نقد و بررسی کاربران

  • Address : Taleghani St., Shiraz, Fars Province, Iran
  • آدرس : استان فارس، شیراز، خیابان طالقانی
  • ساعت دسترسی : امروز پنج‌شنبه 08:00 صبح تا 19:00
    شنبه : 08:00 صبح تا 19:00
    یکشنبه : 08:00 صبح تا 19:00
    دوشنبه : 08:00 صبح تا 19:00
    سه‌شنبه : 08:00 صبح تا 19:00
    چهارشنبه : 08:00 صبح تا 19:00
    پنج‌شنبه : 08:00 صبح تا 19:00
    جمعه : 08:00 صبح تا 19:00
  • هزینه : اتباع ایرانی 3,000 تومان
  • هزینه اتباع خارجی : 20,000 تومان
  • امتیاز کارناوال : 4.5
  • امتیاز گوگل : 4.4
  • امتیاز Trip Advisor : 4
  • تاریخ شروع ساخت : دوره زندیه
  • سطح هزینه : ارزان $
  • مدت پیشنهادی بازدید : 1 ساعت
  • سبک معماری : ایرانی
نقد و بررسی تخصصی کارناوال

حمام وکیل شیراز | گرمابه ای دیدنی در شهر بهار نارنج

در هر نقطه از سرزمین عزیزمان ایران می توان به سراغ دیدنی هایی از جنس تاریخ و طبیعت رفت و از تماشای شان غرق در لذت شد. فرقی نمی کند که کدام شهر، روستا یا منطقه را برای سفر برگزیده اید به هر حال می توانید فهرستی از جاذبه ها را برای خود تهیه کنید و برنامه ای جذاب برای سفرتان بچینید. تا به حال در کارناوال به شهرهای زیادی سفر کردیم و برای تان از دیدنی ها و تفریحات آنها سخن گفتیم. امروز نیز مقصد دیگری را برگزیده ایم تا قدم به آن بگذاریم و به سراغ یکی از جاذبه هایش برویم.

مقصدمان شیراز است؛ شهر علم و فرهنگ و ادب و هنر. جایی که یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری در کشورمان است و علاقه مندان را از راه های دور و نزدیک به سوی خودش می کشاند. با قدم گذاشتن در این شهر می توانید به سراغ سعدیه و حافظیه بروید و در کنار آرامگاه بزرگان این سرزمین ساعاتی خوش را سپری کنید و یا باغ های تاریخی را برگزینید و در حال و هوای خوش آنها آرامش را بیابید. اینجا گزینه های بسیاری را برای تجربه لحظات خوش در اختیارتان می گذارد. 

امروز در گوشه ای از این شهر به سراغ مجموعه ای تاریخی می رویم که جاذبه های متعددی را در خود جای داده است. مجموعه ای از بازار، مسجد و حمام که با نام وکیل مشهور هستند و توجه گردشگران را به خود جلب کرده اند. در این مطلب به معرفی بنای حمام این مجموعه می پردازیم و آن را مورد بررسی قرار می دهیم.

با ما همراه باشید...

ورود به صفحه اختصاصی معرفی مجموعه وکیل شیراز

حمام وکیل | Photo by : Amin Abedini
Photo by : Amin Abedini

چرا حمام وکیل؟


  • یادگاری ارزشمند از دوران زندیه است.
  • نمونه بی بدیل آهک بُری و نگارگری محسوب می شود.
  • علاوه بر زیبایی های بنا می توانید از بازدید موزه نیز لذت ببرید.
حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

آشنایی با حمام وکیل | یادگار ارزشمند دوران زندیه

کریم خان زند از سال 1172 تا 1193 هجری قمری بر تخت پادشاهی ایران تکیه زد و پایتختش شهر شیراز بود. او بناهای زیادی را در این شهر ساخت که به بناهای وکیل شهرت یافتند. بناهایی مانند مسجد، بازار، حمام، آب انبار، ارگ، دیوانخانه، کوشک، سربازخانه، کاروانسرا، ضرابخانه، گمرک ،شترخان و ... که همگی در محله درب شاهزاده شیراز قرار دارند. حمام وکیل یکی از همین بناهاست که به دلیل نقش و نگارهای کم نظیرش شهرت خاصی دارد و به یکی از دیدنی های مهم شهر بدل شده است. امروزه 30 مجسمه مومی نیز در این حمام وجود دارد تا سبک زنگی قدیم را به بازدیدکنندگان نشان دهند.

این بنا در غرب مسجد وکیل قرار دارد و از نظر سبک معماری و آرایه ها و نقوش تزیینی از حیرت انگیزترین سازه های حکومت زندیه به شمار می رود. حمام وکیل با ۱۱ هزار مترمربع مساحت، ۸ هزار و ۶۶۰ متر زیربنا، ۱۲۰ متر طول و ۸۰ متر عرض از حمام های وسیع ایران است که نامش با شماره ۹۱۷ در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد. در این حمام می توانید مجسمه هایی از مردم قدیم را ببینید و کمی بیشتر با حال و هوای آن روزها آشنا شوید.

حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

تاریخچه حمام وکیل

کریم خان زند در سال ۱۱۸۷ هجری قمری دستور احداث حمام وکیل را صادر کرد. این بنا با وسعتی بیش از 1400 متر مربع ساخته شد و هنرمندان نگاره های کم نظیری را بر روی آن پیاده کردند. پس از کریمخان پادشاهان دیگری روی کار آمدند و این حمام تغییراتی را به خود دید. ساختمان و تزیینات حمام در دوران قاجان مورد مرمت قرار گرفت. معماران قسمت هایی از این ساختمان را با ساروج پوشاندند و دوباره به تزیین آن پرداختند. در دوره پهلوی و تا دوران پهلوی دوم این حمام دایر بود و بخش هایی از آن را به عنوان حمام نمره خصوصی، و رختکن یا سربینه را به عنوان زورخانه مورد استفاده قرار می دادند. در همین زمان شکاف هایی در دیوار و سقف پدید آمد که منجر به تعطیلی حمام  شد و در سال 1351 به همت اداره‌ باستان شناسی مرمتی اساسی در آن صورت گرفت. 

پس از انقلاب اسلامی ایران برای مدتی این حمام به عنوان رستوران و سفره خانه مورد استفاده قرار گرفت و آسیب هایی به آن وارد آمد. مسوولان مجددا کاربری این بنا را تغییر و آن را به عنوان موزه مورد بهره برداری قرار دادند. امروزه حمام وکیل با مجسمه هایی از مردم قدیم از علاقه مندان میزبانی می کند.

حمام وکیل در زمانی که موزه صنایع دستی بود

حمام وکیل در زمانی که سفره خانه بود

حال و روز کنونی حمام وکیل

بخش های مختلف حمام وکیل

یکی از ویژگی های حمام های قدیم این بود که آنها را تنها مکانی برای شست و شو نمی دانستند و کاربری های دیگری نیز برای شان متصور بودند. حمام مکانی برای اجتماع مردم بود؛ جایی برای گرد هم آمدن و برگزاری مراسمی چون جشن حمام زایمان، جشن مراسم آشنایی و خواستگاری دختران دم‌بخت، مراسم سنتی حنابندان و .... . چنین کاربری هایی نیاز به فضایی وسیع داشتند و برای همین حمام های قدیمی بخش های متعددی دارند. حمام وکیل نیز از این قاعده مستثنی نیست و قسمت های مختلفی همچون دو فضای اصلی سربینه و گرم خانه و فضاهای خدماتی متعدد را شامل می شود. در ادامه با این بخش ها آشنا می شویم:

پلان حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
پلان حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

1- ورودی | تدبیری برای جلوگیری از ورود سرما و خروج گرما

یکی از نکات مهم در حمام گرم بودن فضای آن است تا فرد به راحتی در آن به نظافت بپردازد و البته دچار بیماری هایی همچون سرماخوردگی هم نشود. در حمام های امروزی این مساله با وسایل گرمایشی حل شده است؛ اما در گذشته اصول هوشمندانه معماری برای حل این مساله استفاده می شدند. در حمام وکیل، ورودی کوچک است تا تبادل هوا به حداقل برسد. این ورودی با شیبی ملایم به بخشی می رسد که پایین تر از سطح زمین قرار دارد. پس از آن راهرویی مراجعان را به سمت رختکن هدایت می کند که ورودی آن به صورت زاویه دار ساخته شده است. این طراحی نشان از تدبیر معماران برای جلوگیری از تبادل هوا بین فضای حمام و بیرون از آن دارد.  

ورودی حمام وکیل در ابتدا ساده بود؛ اما در دوران قاجار به کاشی کاری مزین شد. اولین جایی که در حمام به آن قدم می گذارید هشتی است؛ فضایی سرپوشیده بین کوچه و فضای داخلی بنا که در معماری سنتی رابط بین بیرون و درون ساختمان محسوب می شود. هشتی این حمام نیز در ابتدا وجود نداشت و آن را در دوره پهلوی ساختند. سقف این هشتی مزین به گچ کاری برجسته است. 

حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

 2- سربینه یا رختکن

در حمام وکیل سربینه وسیع ترین فضای حمام به شمار می رود و قاعده آن هشت ضلعی منتظم است. در بخش میانی سربینه حوضی هشت ضلعی به چشم می خورد که جلوه زیبایی دارد. طاقِ رسمی بندیِ زیبا و وسیعی نیز در این بخش وجود دارد که بر هشت ستون سنگی حجاری شده قرار گرفته است و بخش میانی سربینه را می پوشاند. به طور کلی ستون‌های به کار رفته در این حمام، از جنس سنگ گندمک گوگرددار هستند و بر روی آنها مقرنس های کم‌عمق و برجسته کار شده است.

در پیرامون سربینه سکوهایی تعبیه شده اند که طاق های رسمی بندی بر فراز آنها خودنمایی می کند. چهار حوض کوچک در چهار سکوی رو به روی هم در سربینه دیده می شود و در جلوی هر یک از این حوض ها، پلکانی قرار دارد. مراجعان قبل از رسیدن به سکوها و معمولا بعد از شست و شو، پاها را در حوض می گذاشتند چرا که در دین اسلام مستحب است بعد از حمام کردن پاهای تان را در آب سرد بگذارید.

در پایین ستون‌ها و زیر سکوهای سنگی، کفش‌کن وجود دارد که فضایی برای قرار دادن کفش ها است. کفش کن ها از سنگ ساخته شده اند و تزیینات ساده ای دارند. فضای سربینه اندکی پایین تر از سطح زمین است چرا که مردم در آن زمان معتقد بودند هر چه به عمق نزدیک‌ تر شوند بهتر به آب دسترسی دارند. مراجعان حمام بعد از ورود به سربینه بر اساس پایگاه و منزلت اجتماعی خود به سکویی خاص می رفتند یعنی علما و تجار، افراد حکومتی و افراد دیگر جامعه فضای مخصوص به خود را داشتند.

دیوارها و طاق ها و تویزه های (1) سربینه مزین به آهک بری های دوران زندیه هستند و نقوش ظریف گیاهی بر روی آنها دیده می شود. در دوره قاجار این تزیینات را با نقوش دیگری پوشانده بودند که در مرمت های اخیر موفق شده اند تزیینات اولیه را از زیر نقوش جدید بیرون آورند. در کنار تزیینات دوره زندیه، نقوش مربوط به دوره قاجار نیز به چشم می خورد؛ صحنه هایی از داستان های قربانی شدن اسماعیل به دست حضرت ابراهیم، معراج پیامبر(ص)، یوسف و برادرانش، سلطان سنجر و پیر زن، شیرین و فرهاد، بیژن و منیژه، چهره امام علی (ع) و .... .

در این تزیین ها نقش های افسانه ای و داستانی در کنار نقوش گیاهی هندسی و چهره ها قرار گرفته اند و همگی از مذهب، رویاها و سنت ها و علایق مردم این دیار نشات می گیرند.

روشنایی این بخش و سایر قسمت های حمام نیز از هورنور یا جامخانه‌هایی تامین می شود که در سقف تعبیه شده اند. جامخانه نوعى پنجره است که بر فراز پوشش‌هاى گنبدى شکل تعبیه می کردند تا نور را به صورت طبیعی تامین کنند.

پاورقی


1- تویزه در لغت به معنی قوس و قزح و شاخه‌های خمیده است و در اصطلاح معماری سنتی به باریکه‌هایی از سقف های قوسی شکل گفته می شود که بارهای فشاری را به دیواره‌های جانبی و پایینی منتقل می کنند.

سربینه حمام | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

 3- میان در

حد فاصل سربینه و گرمخانه فضایی به نام میان در قرار دارد که بخش اصلی آن فضایی هشتی مانند است و به آن برزخ یا هشتی دوم می گویند. این فضا طاق رسمی بندی دارد و تزیین های آهک بری بر سقف و دیوارهای آن به چشم می خورد. میان در به گونه ای طراحی شده که تبادل حرارت سربینه و گرمخانه به حداقل ممکن برسد و از سوی دیگر دید مستقیم میان این دو فضا را از بین ببرد. این راهرو پر پیچ و خم است و اجازه نمی دهد کسی به یک باره وارد گرما شود و یا به هنگام خروج از گرمخانه به یک باره با سرما برخورد کند.

متاسفانه تصویری از این بخش در دست نیست. اگر عکسی از این قسمت دارید آن را برای ما ارسال کنید تا با نام خودتان در کارناوال منتشر شود. عکس را اینجا آپلود کنید.

حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

4- گرمخانه

گرمخانه در واقع فضای اصلی شست و شو است. این فضا در حمام وکیل قاعده ای مربع دارد و کوچکتر از فضای سربینه به نظر می رسد. چهار ستون سنگی در بخش میانی این فضا جا خوش کرده اند و طاق رسمی بندی زیبایی بر فراز آنها استوار شده است. دو فضای غرفه مانند عمیق در دو سوی گرمخانه وجود دارد که هر یک از طاقی رسمی بندی برخوردارند و حوضی در میان شان دیده می شود. کف گرم‌خانه سنگ‌فرش است و در زیر این سنگ‌فرش، دالان های باریکی تعبیه شده که با به جریان انداختن هوای گرم و بخار آب در آن کف حمام را گرم می کردند. 

در ضلع شمالی گرمخانه، سه خزینه تعبیه شده است: خزینه مربع شکل میانی برای آب گرم بود و دو خزینه طرفین آن برای آب سرد و ولرم. از دو دیگ بزرگ برای گرم کردن آب خرینه در حمام استفاده می شده است.

در دو طرف محوطه گرم‌خانه، دو شاه نشین قرار دارد و در دو طرف خزینه نیز دو حاکم‌نشین ساخته شده که در وسط هر یک حوضی از سنگ مرمر قرار داشته است. یکی از قسمت هایی که در دوران پهلوی به حمام نمره تبدیل شد شاه نشین سمت راست گرمخانه بود که امروزه دیگر اثری از حوض سنگی میان آن دیده نمی شود.

5- فضاهای خدماتی

گلخن و انبار سوخت در پشت خزینه ها قرار دارد. در دو سوی بخش خزینه ها، دو شاه‌نشین با قاعده مستطیل شکل واقع است. در سوی شمال شرقی و خارج از حمام، گاورو قرار دارد.

در گذشته در سمت راست ورودی هشتی دوم بخشی وجود داشته که دارای دیواری ضخیم، قطور و توپر بوده است. در بالای این بخش و بر روی بام حوض آبی تعبیه کرده بودند تا آب حمام در ابتدا به آن وارد شود. پس از تبدیل سربینه به زورخانه در دوران پهلوی این دیوار را برداشتند و راهی به خیابان طالقانی باز کردند که به ورودی حمام تبدیل شد. این در امروزه مسدود شده است.

تامین آب این حمام از طریق چاهی در ضلع غربی صورت می‌گرفت که نوعی گاوچاه بود و با گاو از آن آب می کشیدند. در زیر خزینه آب گرم تون حمام ایجاد شده است. تون، مجموعه راهرو، اتاقک و ظرفی مسی در کف و زیر خزینه است که به آن گلخن، تیون یا پاتیون نیز می گویند. در کف و مرکز خزینه ظرفی مسی به شکل گودالی کوچک وجود دارد. در زیر این ظرف اتاقکی است که از طریق راهرویی به بیرون از حمام راه پیدا می کند. شخصی به اسم "تون تاب" در فواصل زمانی منظم هیزم و بوته ها را در تون می افروخت تا آب داخل خزینه گرم بماند.

دود و دم سوختن تون ابتدا از گربه روهای کف حمام می گذشت. گربه روها سوراخ های هواکش زیر کف گرم‌خانه هستند که دالان های مختلفی دارند. دود و آتش پس از عبور از آنها از طریق دودکش خارج می شدند. گربه‌روها نقش رادیاتور را در فضای حمام داشتند و عبور دادن دود تون از گربه روها کف حمام را گرم می کرد.

حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

تزیینات چشم نواز حمام وکیل

پیش از این گفتیم که این بنا از نظر معماری نمونه بسیار مهمی از دوران زندیه به شمار می رود و آرایه های متفاوتی را در خود دارد. بر اساس نظر کارشناسان این حمام از پیشرفته‌ترین اصول معماری زمان خود بهره برده است تا بهترین فضا را برای مراجعان داشته باشد.  

یکی از جلوه های زیبای این حمام تزیینات آن هستند که هر کسی را به خود خیره می کنند و به وسیله آهک بری ایجاد شده اند. آهک بری به هنر حكاكی نقوش برجسته بر سطحی از آهک اتلاق می شود که در حمام وکیل به زیبایی به نمایش گذاشته شده است. فلسفه استفاده از آهک بری نیز به رطوبت حمام باز می گردد. با وجود این رطوبت اگر گچ به جای آهک به کار رود دوام بنا پایین می آید و در مدتی کم فرو می ریزد.

اصل آهک بری ها مربوط به دوران زندیه است که طرحی گلدانی دارند؛ اما قاجاریان نگاره هایی را بر روی آنها ایجاد کرده اند که بیانگر داستان‌هایی از علایق، رویاها، سنت و مذهب مردم ایران و شیراز باستان هستند. می توان گفت جلوه های داستانی، حمام وکیل را از دیگر حمام ها متمایز می کند. در این بخش از این مطلب به طور مفصل به این نقوش خواهیم پرداخت.

کارشناسان تاریخی با توجه به بررسی‌ها به این نتیجه رسیده اند که همه این نقوش از فرهنگ و تمدن ایرانی از دوران ایران باستان تا دوران صفویه نشات گرفته اند. این نقوش به دسته های زیر تقسیم می شوند:

موضوعات و مضامین قرآنی: صحنه معراج حضرت رسول (ص)، شمایل حضرت علی (ع) و ذوالفقار ایشان، صحنه قربانی کردن حضرت اسماعیل به دست حضرت ابراهیم، صحنه عشق بازی شیخ صنعان و دختر نصرانی، صحنه بیرون آوردن حضرت یوسف (ع) از چاه، صحنه به چاه انداختن حضرت یوسف (ع)

موضوعات داستانی ادبیات فارسی: صحنه شست و شوی شیرین در چشمه، صحنه سلطان سنجر و پیرزن، صحنه دیدار شیرین و فرهاد، صحنه دیدار بیژن و منیژه

مضامین طبیعی: گل و بوته

در ادامه نگاهی نزدیک تر به این نقوش داریم: 

صحنه معراج حضرت رسول (ع)

در این تصویرسازی، نقوش، تزیینات و چین لباس ها توجه را به خود جلب می کنند و تنها جنبه خاص فرازمینی که در این نقش دیده می شود داشتن بال است. پیامبر سوار بر یک براق (اسب با سر شبیه به انسان) است و سرشار از نور و در نهایت آرامش در کانون و مرکز کادر قرار دارد.

فرشتگانی دور تا دور آن حضرت به فرم حلزونی و دایره ای قرار دارند که هر یک در حالت و زاویه ای خاص نقش شده اند و تکرار در حالت آنها به چشم نمی خورد. هر یک از این فرشته ها هدیه ای برای آن حضرت در دست دارند.

ترکیب بندی انتخاب شده از جانب نقاش توجه بیننده را به مرکز جلب می کند و نگاه او را با دنبال کردن چیدمان حلزونی فرشتگان در تمام نقش حرکت در می آورد.

تزیینات حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

صحنه به چاه انداختن حضرت یوسف (ع)

این صحنه بر روی طاق ورودی رختکن قرار دارد و داستان این صحنه ماجرای بین یوسف و برادرانش است. هنگامی که برادران یوسف با یکدیگر گفتند با اینکه ما چندین برادریم؛ اما پدر یوسف را از همه بیشتر دوست می دارد. یکی از برادران یوسف از آنها خواست که از کشتن وی صرف نظر کنند و او را بر سر راه کاروانیان به چاهی بیاندازند تا کاروان او را بیابد. برادران اجازه او را از یعقوب (ع) گرفتند و همراه خود به صحرا بردند. در فرصتی مناسب موفق شدند یوسف را به چاه افکنند. در این نگاره یوسف را در چاه می بینید و برادران در دو سوی چاه به تصویر کشیده شده اند.

صحنه بیرون آوردن حضرت یوسف (ع) از چاه

پس از آن که یوسف را در چاه انداختند کاروانی به آنجا رسید و سقای قافله او را در چاه یافت. این مضمون صحنه ای است که در حمام وکیل می بینید.

صحنه عشق بازی شیخ صنعان و دختر نصرانی (دختر ترسا)

شیخ صنعان پس از دیدن دختر نصرانی عاشق او می شود. دین و ایمانش را از دست می دهد و زنار (کمربند مسیحیان) می بندد و لباس ترسایان بر تن می کند. در آخر داستان او فردی پشیمان می شود و با چهره ای روحانی تر به شکل یک شیخ معنوی در می آید. در این داستان، قهرمانان هم انسان و هم غیر انسان هستند؛ مثلا خورشید که در خواب با دختر ترسا حرف می زند.

 در این نگاره، شیخ در مقابل دختر ترسا زانو زده است و از دستش شراب می نوشد. دختر ترسا نیز بر روی ایوان به او نگاه می کند. این دختر در وسط تابلو قرار دارد و با شکل و شمایل زنان قاجاری و ابروهای پیوسته به تصویر کشیده شده است. گل هایی بر روی موهایش است و دامن بلند به رنگ قرمز و گل دار دارد. 

در اطراف نیز همراهان و مریدان شیخ با نگرانی نقش شده اند. دو دختر در تصویر ایستاده اند که در دست یکی از آنها تنگی شیشه ای قرار دارد.  صورت زنان بسیار خشک و قراردادی است؛ اما درماندگی و اندوه در چهره شیخ دیده می شود. نگاره با دقت با نقوش اسلیمیِ موسوم به ماری و دهن اژدری تزیین شده و شیخ در مرکز آنها قرار دارد. این نقش تنها انسان ها را نشان نمی دهد و آنها را با نقش ها و طرح های حیوانات و پرندگان درآمیخته و ترکیب شلوغی پدید آمده است.

با وجود تمام شلوغی ها توجه بیننده به عنصر اصلی داستان، یعنی شیخ و دختر ترسا جلب می شود. در این نگاره شیخ در حال گرفتن جام از دست دختر ترساست و مریدان شیخ با نگرانی این صحنه را نظاره می کنند.

شمایل حضرت علی (ع) و ذوالفقار ایشان

در این نقاشی چهره حضرت علی (ع) با هاله ای نورانی دیده می شود. وی در مرکز تصویر و سوار بر مرکب به تصویر کشیده شده است؛ در حالی که ذوالفقار را بالا برده و بر پیکر دیوی نشانه رفته است. در سمت راست تصویر دیو در حال خواهش از امام دیده می شود و اطراف آن گل ها و سبزه ها کشیده شده اند. تصویر طبیعت مانند سایر آثار نگارگری زیبا و چشم نواز ترسیم شده و در زمینه کار استفاده از عناصر طبیعی مشهود است.

تزیینات حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

صحنه قربانی کردن حضرت اسماعیل به دست حضرت ابراهیم

این نگاره حضرت ابراهیم را در هیبت سرداران رومی و اسماعیل را چون اشراف زاده های رومی نشان می دهد. این نگاره شخصیت فکری و هنری طراح را نشان می دهد.

صحنه دیدار بیژن و منیژه

منیژه که دختری زیبا با چشمانی خمار و قدی چون سرو و مویی زیباست در راست تصویر نقش بسته است و در سمت چپ بیژن در بیشه زار دیده می شود. در اطراف گل ها و پرندگان نقش شده اند. می گویند در همین جا بود که منیژه دل به بیژن باخت.

صحنه سلطان سنجر و پیرزن

در این تصویر پیرزن ستمدیده ای را می بینید که رو به روی سلطان سنجر ایستاده است و از او امان می خواهد. او سلطان را مسبب نابسامانی های مملکت می داند و ستم های مسوولان بر خود و دیگران را بازگو می کند. سلطان در این تابلو حالت تعجب دارد و به همان سبک قدیمی ایران که انگشت به دهن می گیرند تصویر شده است. 

صحنه شست و شوی شیرین در چشمه

این اثر صخره های رنگارنگ و پیکره های انسانی و حیوانی نهفته در دل صخره ها را به نمایش در آورده است. شیرین که در شعر به صورت شاهزاده ارمنی توصیف شده اینجا با چهره ای مغولی ترسیم شده است. در این نگاره شبدیز، اسب شیرین، برای مادیان خسرو شیهه می کشد و شیرین را از وجود خسرو آگاه می کند. خسرو، شاهزاده ایرانی، برای نخستین بار شیرین، شاهزاده ارمنی، را در محل آبتنی او می بیند. این تصویر، سبک قاجاری دارد و در آن صورت گرد و ابروان پر پشت زن و رنگ آمیزی کم به چشم می خورد.

تزیینات حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

صحنه دیدار شیرین و فرهاد

اشکال مضحک و عجیب و غریب تخته سنگ ها جالب ترین قسمت این نقاشی است که در سراسر آن دیده می شوند که برخی از آنها عبارتند از: عکس العمل های میان آدم ها، شکار جانوران و دیگر تصاویر عجیب و غیر عادی همچون جفتگیری دو بز، سنگ لیسی گوسفند، ریزش آبشار از دهان یک موجود عجیب الخلقه و پسرک ندیمه شیرین، که از کوه بالا می رود.

در این نگاره نشانی از قهرمان دیده نمی شود و فرهاد دلباخته در نخستین نگاه مردی بسیار معمولی با سبیل بلند است. شیرین گلی در دست دارد و طنازی می کند. چهره و پیکر دیگران، شبیه مردم کوچه و بازار کشیده شده است و پوشاک آنان نه گران قیمت است و نه پرکار.

گیاهان با طرح های طلایی کمرنگ کشیده شده اند و از کناره به زمینه آمده اند. در این تصویر پیکره خسرو در بالا و شیرین در پایین به نمایش گذاشته شده است.

مضامین طبیعی

در زیر سقف حمام، حاشیه ای با طرح های اسلیمی، گل و بوته به چشم می خورد. طرح های اسلیمی رایج ترین نقش گیاهی است که در بسیاری از بناها دیده می شود. این نقش به صورت گیاهی است که گویا از تاک نشات گرفته است. در این نقش پیچیدگی و در هم رفتگی برگ ها و ساقه ها به سهولت قابل تفکیک است؛ اما به صورت پیچیده و در هم مشاهده می شود. بر اساس یک باور کهن تزیین معماری با گل و بوته به قداست رستنی ها و گیاهان در زندگی انسان اشاره دارد.

تزیینات حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

راه دسترسی

آدرس: استان فارس، شیراز، خیابان طالقانی

برای استفاده از وسایل نقلیه عمومی می توانید سوار بر مترو شوید و با پیاده شدن در ایستگاه زندیه و حدود 10 دقیقه پیاده روی به این جاذبه برسید.

اطلاعات بازدید

زمان بازدید: 07:00 تا 20:00 در شش ماه اول سال و 08:00 تا 19:00 در شش ماه دوم سال

هزینه بازدید: 3000 تومان برای اتباع ایرانی و 20000 تومان برای اتباع خارجی

دیدنی های اطراف

بازار وکیل در چند قدمی

آب انبار وکیل در فاصله 350 متری

موزه پارس در فاصله 270 متری

تور مجازی حمام وکیل شیراز


نظرات خارجی ها

شیراز از جمله شهرهایی است که گردشگران خارجی در سفر به ایران به آن سر می زنند. بسیاری از آنها از حمام وکیل نیز بازدید می کنند و جالب است بدانیم که در مورد این اثر چه نظری دارند. در اینجا نظرات تعدادی از این گردشگران را در وبسایت تریپ ادوایزر می خوانیم:

 گردشگر لهستانی | 15 فروردین 1397

یک حمام سنتی

حمام وکیل یک حمام سنتی ایرانی است و بخشی از تاریخ این سرزمین به شمار می رود. در اینجا شما خواهید دید که ایرانی ها مدت ها قبل، چگونه  زندگی می کردند. این مکان ارزش دیدن و صرف زمان را دارد و سقف زیبا با نقاشی های شگفت انگیز شما را مسحور خود می کنند. متاسفانه مانند هر جای دیگری در ایران - گردشگران 5 یورو می پردازند و ایرانیان کمتر از 1 یورو.

جاستین از فرانسه | 21 اسفند 1396

عالی

من تحت تاثیر اشکال موجود قرار گرفتم. این حمام قدیمی بسیار چشمگیر بود. من روزهای قبل از نوروز آنجا بودم، بسیاری از گردشگران ایرانی با من سلفی گرفتند. 

سارا از نیویورک | 25 آبان 1396

معماری و ساختار فوق العاده

من با ساختار این حمام شگفت زده شدم، مانند حمام های ترکیه که جریان آب گرم، زهکشی و ساخت و سازشان کاملا حساب شده است. حمام کردن در چنین جایی بیشتر شبیه یک رویاست.

سو از استرالیا | 11 آبان 1396

غیر قابل توصیف

این مکان شما را انگشت به دهان می گذارد. اینجا زیباترین حمامی است که تا به حال دیده ام. ترکیبی چشم نواز از اصول معماری و کار هنری. حتا یک ساعت سنگی آنجا بود. چقدر هوشمندانه! با توجه زاویه تابش نور خورشید زمان را می فهمید. عاشق اینجام.

انریکو از هلند | 30 مهر 1396

مجسمه های مومی زندگی را در اینجا به جریان انداخته اند

یک موزه خوب با مجسمه های مومی. اگرچه توضیحات بسیار کوتاه بود؛ اما وجود مجسمه ها باعث شد کارکرد این محل را به خوبی درک کنم. یکی از موزه های خوبی که در ایران دیدم.

حمام وکیل | Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

توصیه های کارناوالی

در بازدید از حمام وکیل می توانید از غرفه سوغات آن صنایع دستی ناب تهیه کنید و یادگاری های خوبی با خود به همراه ببرید.

ورود به صفحه اختصاصی راهنمای سفر به شیراز 

سخن آخر

شیراز، شهر بهار نارنج همیشه عطر و بویی خاص برای گردشگران دارد. در این شهر جاذبه های فراوانی وجود دارند که می توانند اوقات شما را پر کنند و لحظاتی خوش و ساعاتی به یادماندنی به شما هدیه دهند. حمام وکیل تنها یکی از چندین گزینه ای است که در این شهر انتظارتان را می کشد و بازدید از آن شما را به سفری به گذشته مهمان می کند.

آیا تا به حال به شیراز سفر داشته اید؟

بازدید از حمام وکیل را در برنامه سفرتان قرار داده اید؟

منتظر دیدگاه های شما عزیزان هستیم...

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

نقاط قوت

  • تزیینات دیدنی و کم نظیر
  • یادگاری از دوران زندیه

نقاط ضعف

  • تبلیغات و اطلاع رسانی ضعیف
نکات کلی
حمام وکیل شیراز






نقشه و مسیریابی
حمام وکیل شیراز












X