شبی که آتشفشان عظیم اونتاکه ژاپن ناپدید شد | روایت فوران مرگبار

27 سپتامبر 2014

شبی که آتشفشان عظیم اونتاکه ژاپن ناپدید شد، فقط یک تیتر احساسی نبود؛ روایتی بود از روزی که مرگ لباس طبیعت پوشید و در چند دقیقه، آرامش کوهستان را به دریایی از خاکستر، سنگ و دود تبدیل کرد.

این اولین بار نبود که طبیعت قلب انسان‌ها را می‌شکست؛ اما فوران کوه اونتاکه، آن‌قدر ناگهانی و سهمگین بود که هزاران نفر را در شوک فرو برد.

کوهی که تا چند دقیقه قبل، مقصد یک صعود پاییزی آرام بود، ناگهان چهره دیگری نشان داد؛ چهره‌ای هولناک، خاکستری و خاموش‌کننده نفس‌ها.

در ادامه، ابتدا تصاویر و ویدیویی از این آتشفشان زیبا و هولناک ببینید و بعد بیشتر به ابعاد مختلف حادثه، آمار نهایی، علت احتمالی فوران و درس‌هایی که از این فاجعه باقی ماند می‌پردازیم.

ویدیویی از این آتشفشان زیبا و هولناک ببینید...

یک روز قبل از حادثه، 26 سپتامبر 2014 ژاپن...

در ژاپن، مثل روزهای قبل، همه چیز به نظر عادی می‌رسید.

صبحی دل‌انگیز، شور و هیجان برای یک زندگی آرام در بین مردم موج می‌زد و همه چیز شبیه روزهای قبل بود.

مثل همیشه کوهنوردان خودشان را برای صعود به کوه Ontake آماده می‌کردند.

این کوه

کوه Ontake یا اونتاکه، دومین آتشفشان مرتفع ژاپن با 3067 متر ارتفاع است. این کوه در جزیره هونشو، در مرز استان‌های ناگانو و گیفو، حدود 100 کیلومتری شمال شرق ناگویا و حدود 200 کیلومتری غرب توکیو واقع شده است.

اونتاکه برای بسیاری از مردم ژاپن فقط یک کوه نبود؛ هم مقصد کوهنوردان بود، هم جایگاهی آیینی و معنوی داشت و هم در روزهای خوش آب‌وهوا، مسیرهایش پر از آدم‌هایی می‌شد که برای آرامش، عکاسی و رسیدن به قله، راهی دامنه‌های آن می‌شدند.

 

صبح روز حادثه ...

هوا بسیار مطبوع و عالی بود.

تعداد زیادی از کوهنوردان ژاپنی و خارجی در حال بالا رفتن از دامنه‌های کوه اونتاکه بودند.

ساعت حدود 11 بود.

و کوهنوردان با خیال خوش برای فتحی افتخارآمیز، خود را از دامنه کوه بالا می‌کشیدند.

در چنین روزی، خطر از دور دیده نمی‌شد؛ نه آسمان چنان تیره بود که دل کسی بلرزد، نه منظره قله شبیه جایی بود که تا دقایقی بعد، به صحنه یکی از مرگبارترین فوران‌های آتشفشانی ژاپن پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شود.

ناگهان زمین لرزید ....

آیا این یک لرزش عادی مثل بسیاری از زمین‌لرزه‌های ژاپن بود؟

ساعت 11:52 دقیقه.....

کوه آتشفشانی اونتاکه به ناگاه فعال شد.

دود، خاکستر، بخار و گازهای داغ همه جا را فرا گرفت.

هنوز هم کسی باور نمی‌کند

3067 متر کوه اونتاکه زیر خروارها خاکستر پنهان شد.

تمام شهر نگران و بهت‌زده شده بود.

خبر فوران به سرعت در رسانه‌های ژاپن و جهان پیچید و عملیات امداد و نجات، با وجود خطر ادامه فعالیت آتشفشان، به یکی از دشوارترین ماموریت‌ها تبدیل شد.

انگار از نقشه ژاپن، کسی اونتاکه را پاک کرده بود ...

این ویدیو واقعی رو از لحظه فوران ببینید....

فاجعه یا خشم طبیعت ....

تعدادی از کوهنوردان ژاپنی و خارجی که در دامنه‌های کوه بودند توانستند خودشان را از مرگ حتمی نجات دهند.

حدود 200 نفر خود را به پایین رساندند یا در پناهگاه‌های کوهستانی جان سالم به در بردند.

اما هنوز از خیلی از افراد خبری نبود.

طبیعت با لباس مرگ به جان آدم‌ها افتاده بود.

و هیچ راه فراری وجود نداشت.....

حدس و گمان برای جان‌باختگان حادثه ...

در نخستین ساعت‌ها، آمار قربانیان دقیق نبود و خبرگزاری‌ها از افرادی گفتند که در وضعیت ایست قلبی، زیر خاکستر یا در اثر اصابت سنگ پیدا شده بودند.

فاجعه‌ای سهمگین برای دنیا.

بیش از 1000 نیروی امدادی، پلیس، آتش‌نشان و نیروهای دفاعی ژاپن درگیر امداد و نجات برای حادثه‌دیدگان شدند.

همچنین مراکز نظامی با اعزام نیرو و تجهیزات، سعی در کمک به مجروحان داشتند.

براساس آمار نهایی، فوران سال 2014 کوه اونتاکه 58 کشته و 5 مفقود بر جای گذاشت؛ یعنی در مجموع از 63 جان‌باخته یا مفقود یاد می‌شود. این رویداد یکی از مرگبارترین فجایع آتشفشانی ژاپن در دوران معاصر بود.

مرگبار و مخوف مثل طبیعت....

ساعاتی بعد، آمار کشته‌شدگان بالاتر رفت و جست‌وجو در میان خاکسترها و سنگ‌ها ادامه پیدا کرد.

فاجعه لحظه به لحظه دردناک‌تر می‌شد.

خیلی از افراد مدفون شده در زیر خاکسترها، با کمک ردیاب گوشی‌هایشان پیدا شدند.

پس از بررسی‌های انجام شده معلوم شد تعدادی از کشته‌شدگان بر اثر شکستگی، اصابت سنگ و گرفتار شدن در خاکستر جانشان را از دست داده‌اند.

این حادثه مرگبارتر از فوران کوه اونزن در سال 1991 بود؛ فورانی که 43 نفر را به کام مرگ برده بود. از همین رو، اونتاکه در حافظه جمعی ژاپن به عنوان یکی از تلخ‌ترین فجایع آتشفشانی پس از جنگ جهانی دوم باقی ماند.

 

لحظه به لحظه‌های تعیین‌کننده برای نجات جان افرادی که هنوز نور امید را از لابه‌لای خاکسترها می‌بینند

ویدیو جزییات حادثه و وقایعی که اتفاق افتاد، اینجا ببینید ...

نفس به نفس شاهدان حادثه:

می‌شود ترس و اضطراب را در چشمان و صد البته سخنان مردم دید و حس کرد.

از آن پرستار بیمارستان که می‌گوید بدترین و وحشتناک‌ترین موقعیتی است که در آن قرار دارد...

تا آن کارمندی که در یک قرارگاه در کوهستان کار می‌کرده و می‌گوید اگر صدای انفجار و لرزش را نمی‌شنیدیم گمان می‌کردم برف آمده...

یا Mikio Oguro روزنامه‌نگار و کوهنوردی که در قسمتی از کوه، لحظاتی قبل از وقوع حادثه، مشغول جمع‌آوری اطلاعات برای خبر بعدی‌اش بوده؛ او می‌گوید ناگهان صدای مهیبی شنیدیم و چنان دودی از دهانه کوه بیرون آمد که حتی جلوی پایمان را به سختی می‌دیدیم و زنده ماندنش را مدیون شانسش می‌داند...

یا می‌شود پای ترس‌های فردی نشست که در سال چندین بار به Ontake صعود می‌کرده و می‌گوید حتی در خواب هم نمی‌دیده که آن روز روی دیگری از Ontake را ببیند.

اما فرد دیگری می‌گوید لرزش‌های اخیر این تفکر را در ذهنش به وجود آورده بود که اتفاق عجیبی در راه است...

اگر به روایت‌های تصویری از سرزمین آفتاب تابان علاقه دارید، دیدن تصاویری از ژاپن می‌تواند چهره‌ای آرام‌تر از همین سرزمین را نشان‌تان بدهد؛ همان کشوری که در یک قاب، شهرهای منظم و پرنور دارد و در قابی دیگر، آتشفشانی خاموش که ناگهان از دل سکوت فریاد می‌زند.

علت حادثه....

1) در سال‌های پیش از حادثه، فعالیت‌های لرزه‌ای در محدوده کوه اونتاکه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته بود.

2) یک گروه تحقیقاتی به رهبری پرفسور یوجی سانو از دانشگاه توکیو دریافتند که حدود ده سال قبل از فوران کوه اونتاکه در سال 2014، نسبت هلیوم 3 به هلیوم 4 در چشمه‌های آب گرم اطراف این کوه افزایش یافته بود. این امر در حالی بود که چشمه‌های دورتر از این کوه آتشفشانی تغییر مشابهی در سطح هلیوم نشان نداده بودند. به علاوه، نسبت‌های ایزوتوپی در چشمه‌های آب گرم اطراف این کوه از سال 1981 تا سال 2000 تغییر چشمگیری نداشتند.

چرا فوران اونتاکه تا این اندازه غافلگیرکننده بود؟

فوران اونتاکه از نوع فوران‌های بخاری یا فریاتیک بود؛ یعنی فورانی که در آن، آب زیرزمینی یا آب نفوذ کرده به لایه‌های داغ، ناگهان به بخار تبدیل می‌شود و با فشاری سهمگین، سنگ، خاکستر و گاز را به بیرون پرتاب می‌کند. خطر این نوع فوران در همین پنهان بودن آن است؛ گاهی خبری از جریان بزرگ گدازه نیست، اما انفجار، موج خاکستر و بارش سنگ می‌تواند در چند دقیقه مسیرهای کوهستانی را به تله مرگ تبدیل کند.

در روز حادثه نیز بسیاری از کوهنوردان درست حوالی ظهر، یعنی زمان استراحت و رسیدن به بخش‌های بالاتر کوه، نزدیک قله بودند. هوای خوب، آخر هفته بودن و محبوبیت مسیر باعث شد جمعیت زیادی در همان نقطه‌ای قرار بگیرند که چند دقیقه بعد، بیشترین آسیب را دید. همین ترکیب تلخ، یعنی آسمان آرام، کوه شلوغ و فورانی ناگهانی، اونتاکه را به روایتی ماندگار و دردناک تبدیل کرد.

اگر روزی به کوه‌های آتشفشانی سفر کردیم...

حادثه اونتاکه فقط یک داستان دور از ما نیست؛ یک هشدار است. پیش از رفتن به هر کوه آتشفشانی، باید وضعیت هشدار رسمی، مسیرهای باز و بسته، پناهگاه‌ها و پیش‌بینی هوا را بررسی کرد. همراه داشتن ماسک مناسب، عینک محافظ، چراغ، آب، لباس گرم و شارژ کافی موبایل، شاید ساده به نظر برسد اما در شرایط خاکستر و تاریکی، همین چیزهای کوچک می‌توانند امید زنده ماندن باشند.

در نزدیکی دهانه‌ها و مسیرهای فعال، زمان توقف را کوتاه کنید، صدای هشدار یا تغییر ناگهانی بو و دود را جدی بگیرید و اگر خاکستر شروع به باریدن کرد، تا حد امکان دهان و بینی را بپوشانید و به سمت پناهگاه یا پایین‌دست امن حرکت کنید. آتشفشان‌ها همیشه با صدای بلند خبر نمی‌دهند؛ گاهی فقط یک لرزش، یک بو، یا تیره شدن ناگهانی آسمان کافی است تا همه چیز عوض شود.

برای لمس عظمت و ترس همزمان آتشفشان‌ها، پیشنهاد می‌کنیم نگاهی هم به مطلب بر فراز آتشفشان ها بیندازید؛ جایی که زیبایی و خطر، درست مثل اونتاکه، کنار هم ایستاده‌اند.

ژاپن؛ سرزمین زیبایی‌های آرام و لحظه‌های سهمگین

ژاپن فقط کشور آتشفشان و زلزله نیست؛ سرزمینی است که در آن، طبیعت گاهی با لطافت شکوفه‌های گیلاس ظاهر می‌شود و گاهی با چهره‌ای خشمگین. اگر به داستان‌های متفاوت از این کشور علاقه دارید، دهکده زوا در ژاپن، نوای ای ایران با سازهای سنتی ژاپن در کاشان و تصاویری از توفان سهمگین ژاپن در سال 2018 هر کدام دریچه‌ای دیگر به این سرزمین باز می‌کنند.

و اگر بعد از خواندن این روایت، دلتان سفر خواست، شاید بد نباشد برای یک مسیر متفاوت، گزینه‌هایی مثل تور استانبول، رزرو هتل مشهد یا بلیط هواپیما کیش را هم ببینید؛ سفر همیشه قرار نیست به دل خطر باشد، گاهی فقط باید کمی از روزمرگی فاصله گرفت.

جمع‌بندی؛ شبی که اونتاکه در خاکستر گم شد

فوران کوه اونتاکه در 27 سپتامبر 2014، روایتی تلخ از مرز باریک میان زیبایی و خطر بود. کوهی 3067 متری که سال‌ها مقصد کوهنوردان و دوستداران طبیعت بود، در ساعت 11:52 ناگهان فوران کرد و در چند دقیقه، آسمان آبی را به دریایی از خاکستر تبدیل کرد.

آمار نهایی این حادثه، 58 کشته و 5 مفقود بود؛ عددی که هنوز هم برای مردم ژاپن و جهان کوهنوردی سنگین است. اما فراتر از عددها، اونتاکه یادآور این حقیقت است که طبیعت، حتی در زیباترین لحظه‌هایش، قدرتی دارد که نباید فراموش شود.

چه شد که در صدم ثانیه‌ای آسمان آبی تبدیل شد به دریایی از خاکستر...

چگونه شد که دیگر عقربه‌های ساعت که هر روز به دور زندگی می‌چرخیدند، نتوانستند از پس سنگینی غباری که رویشان نشسته برآیند....

شاید دقیق نتوان گفت اما این را می‌توان با اطمینان گفت که

کوه‌ها هرگز نمی‌لغزند؛ کوه‌ها فوران می‌کنند، بیرون می‌ریزند.....

بترس از کوهی که عمری پا روی دلش گذاشتی ...

سوالات متداول درباره فوران کوه اونتاکه

فوران کوه اونتاکه چه زمانی اتفاق افتاد؟

فوران کوه اونتاکه در روز 27 سپتامبر 2014، حدود ساعت 11:52 به وقت ژاپن اتفاق افتاد؛ زمانی که تعداد زیادی کوهنورد در مسیرهای نزدیک قله حضور داشتند.

کوه اونتاکه کجاست؟

کوه اونتاکه در جزیره هونشو و در مرز استان‌های ناگانو و گیفو قرار دارد. این کوه با ارتفاع 3067 متر، یکی از مهم‌ترین و مرتفع‌ترین آتشفشان‌های ژاپن است.

چند نفر در فوران اونتاکه جان باختند؟

براساس آمار نهایی، 58 نفر کشته و 5 نفر مفقود شدند؛ به همین دلیل در بسیاری از گزارش‌ها از 63 کشته یا مفقود برای این حادثه یاد می‌شود.

علت اصلی فوران چه بود؟

این فوران از نوع فریاتیک یا بخاری بود؛ یعنی آب زیرزمینی در تماس با حرارت شدید، ناگهان به بخار تبدیل شد و با فشار زیاد، خاکستر، سنگ و گاز را به بیرون پرتاب کرد.

آیا فوران اونتاکه قابل پیش‌بینی بود؟

نشانه‌هایی مانند افزایش برخی لرزش‌ها و تغییرات گازی در سال‌های قبل بررسی شده بود، اما فوران‌های بخاری معمولا پیش‌بینی دشوارتری دارند و به همین دلیل حادثه اونتاکه بسیار ناگهانی و غافلگیرکننده بود.