کارناوال - راهنمای سفر

نقش رجب مرودشت

© Damon lynch

نقد و بررسی کارناوال

مشخصات کلی

نقشه و مسیریابی

کاربران

نگاه سریع

هزینه:
ورودی 2,000 تومان
ساعت دسترسی:
امروز چهارشنبه 8:00 صبح تا 18:00
مدت زمان پیشنهادی:
30 تا 45 دقیقه
آدرس:
استان فارس، مرودشت، جاده مرودشت- سارویی

پمپ بنزین

650 متر-

پمپ گاز

13.2 کیلومتر

رستوران

400 متر

مسیر پیاده روی

ندارد

راهنما

دارد

بهترین فصل سفر

بهار- پاییز

امتیاز نقد و بررسی کارناوال

4.8

نقد و بررسی کاربران

نقد و بررسی تخصصی کارناوال

سحر بحیرائی

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

23 شهریور 1398

به روز رسانی

23 شهریور 1398

معرفی /

کارناوال این بار سفری به نقش رجب مرودشت دارد؛ جایی که آثار به جا مانده از آخرین سلسله شاهنشاهی پیش از اسلام، ساسانیان، در آن به چشم می خورد. با ما همراه شوید تا تصاویر نقش رجب مرودشت را به شما نشان دهیم و کمی مفصل درباره تاریخچه این اثر شگفت انگیز سخن بگوییم.

چرا نقش رجب مرودشت ؟


  • در این مکان تعدادی از باشکوه ترین نقش برجسته های تاریخ ایران را خواهید دید.
  • می توانید با داستان تاجگذاری قدرتمندترین شاهان ساسانی آشنا شوید.
  • این جاذبه تاریخی در کنار مهم ترین آثار تاریخی ایران یعنی تخت جمشید و نقش رستم قرار گرفته است.
Photo by : Fara Serajian

آشنایی با نقش رجب مرودشت | مجلس تاجگذاری شاهان ساسانی

حوالی مرودشت استان فارس در مسیر تخت جمشید به اصطخر یا راه‌ شاهی (1) نقش برجسته بسیار زیبایی از دوره ساسانیان قرار دارد که به آن نقش رجب می گویند. این نقش برجسته زیبا در دامنه کوه رحمت کنده شده است و از سمت راست به چپ سه مجلس مهم از شاهان ساسانی را نمایش می دهد که از این قرارند: 1- مجلس شاپور و درباریان (مجلس اول) 2- کتیبه کرتیر 3- مجلس تاج گذاری اردشیر بابکان (مجلس دوم) 4- مجلس تاجگذاری شاپور اول (مجلس سوم).

رو به روی نقش رجب میدان گاه بزرگی قرار دارد که گفته می شود در زمان های گذشته مکانی آباد و تفرجگاه مانند بوده و چون نزدیک شهر باستانی اصطخر بوده است، شاهان ساسانی مراسم بزم و تاج گذاری های خود را در آن انجام می داده اند. این گفته را می توان از روی حجاری نقش آب روان در کوه رحمت هم ثابت کرد. همچنین گفته می شود که به احتمال خیلی زیاد اردشیر بابکان در حوالی شهر اصطخر به دنیا آمده و تاج گذاری خود را در حوالی همین مکان انجام داده است. به همین خاطر نقش برجسه های مجلس تاج گذاری وی و شاهان بعدی در این مکان قرار گرفته اند.

کتیبه‌ها و سنگ نگاره‌های ساسانی به قصد جاودان ماندن تاریخ ساسانی و اطلاع‌رسانی برای آیندگان به نگارش درآمده‌اند و معمولا مضمون مشترک همه آنها، نشان دادن تبار شاهی و منشا سلطنتی پادشاهان و حق الهی در دست‌یابی به قدرت و فره ایزدی است که خود ریشه در اعتقادات باستانی و اندیشه سیاسی دوره ساسانی دارد. 

نقش رجب در تاریخ 24 شهریور 1310 با شماره 22 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

وجه تسمیه نقش رجب: اطلاعات دقیقی از این که چرا به این اثر نقش رجب می گویند در دست نیست؛ اما گفته می شود که اولین بار، کاستن نیبور، جهانگرد دانمارکی از این اثر با نام نقش رجب یاد کرده است، وی در سال 1176 قمری به ایران سفر کرد. همچنین گفته می شود که در زمان های قدیم قهوه خانه ای در نزدیکی این مکان قرار داشته که صاحب آن فردی به نام رجب بوده و به همین خاطر مردم که اطلاعاتی از این نقوش نداشتند آن را نقش رجب نامیدند.

پاورقی


1- راه شاهی به فرمان داریوش بزرگ در زمان حیات امپراتوری بزرگ هخامنشی ساخته شد. این راه شهرهای بزرگی مثل تخت جمشید، پارسارگاد، شوش، شوشتر و رامهرمز را بهم متصل می کرد. راه شاهی نخستین شاه‌راه بین المللی جهان به حساب می آید.

Photo by : Damon lynch

نقش برجسته های نقش رجب

نقوش نقش رجب در فضایی به شکل نیم دایره حجاری شده اند که به ترتیب از چپ به راست عبارت اند از؛ مجلس اول، مجلس دوم و مجلس سوم. 

1- مجلس اول | شاپور ( دومین پادشاه ساسانی ) و درباریان 

این نقش برجسته در مستطیلی به طول 6 متر و عرض 4 متر در ارتفاع 1.5 متری از سطح زمین حجاری شده و در جبهه شمالی نقش رجب قرار دارد. در این نقش برجسته شاپور اول، دومین پادشاه ساسانی، در حالی که لباسی بلند و چیندار و چکمه هایی به پا و موهایی مجعد دارد، سوار بر اسبی آراسته و تنومند به همراه 9 نفر از بزرگان کشور که او را همراهی می کنند در حال حرکت است. گویا همه آن ها برای شرکت در مراسم شادی یا یک رویداد مهم آماده شده اند. روی سینه اسب شاپور 4 سطر متن به خط پهلوی ساسانی کنده شده و در کنارش کتیبه ای با همین مضمون به خط یونانی و در 6 سطر دیده می شود.

در کتیبه 4 سطری این چنین آمده است که:

"اهورامزداپرست، خداوندگار شاپور، شاهنشاه ایران و انیران، فرستاده از طرف خدا، پسر اهورامزداپرست خداوندگار اردشیر شاهنشاه ایران و انیران، فرستاده از سوی خدا، پسر خداوند بابک شاه"

Photo by : Alireza Javaheri

2- مجلس دوم | تاجگذاری اردشیر بابکان ( بنیانگذار شاهنشاهی ساسانی )

این نقش برجسته در زمینه ای مستطیل شکل به طول 4.5 متر و عرض 2.5 متر حجاری شده و مراسم تاجگذاری اردشیر بابکان (بنیانگذار شاهنشاهی ساسانی) را با 8 مرد در کنار بانوان و کودکان نشان می دهد.

این نقش برجسته صحنه تاج گذاری اردشیر بابکان را نشان می دهد که در حال دریافت دیهیم (تاج یا حلقه پادشاهی) از اوهرامزداست. در این نقش برجسته اردشیر بابکان در سمت چپ قرار گرفته و با مویی کوتاه و لباسی بلند و شمشیری به دست، کلاه مخصوص شاهان ساسانی (کریمبوس) را بر سر دارد. وی به منظور احترام به اهورامزدا انگشت سبابه اش را بلند کرده و با دست راست در حال دریافت تاج پادشاهی ست. پشت سر شاه دو مرد دیده می شوند که یکی از آن ها مگس پرانی را بالای سر شاه نگه داشته و در تمامی نقش برجسته ها کنار شاه دیده می شود. او را از روی نقش کلاهش که دو برگ به هم پیوسته دارد تشخیص داده اند چرا که در همه نقش برجسته ها این نشانه روی کلاه وی دیده می شود. فرد دیگر به احتمال زیاد شاپور، پسر اردشیر است که دست راستش را برای ادای احترام به شاه و اهورامزدا بلند کرده و دست چپش روی غلاف شمشیر است.

اهورامزدا در این نقش برجسته با یک بالاپوش بلند شبیه به اردشیر اول، تاجی کنگره دار و موهای بلند که رو شانه هایش افتاده در حال دادن تاج پادشاهی با دست راست و شاخه برسم (شاخه ای مقدس که معمولا گیاه های رستنی مثل گندم هستند) با دست چپ به شاه است. پشت سر او دو بانو حجاری شده که به احتمال زیاد مادر و همسر اردشیر بابکان هستند. در کنار این دو بانو متنی وجود دارد که مضمون آن چنین است:

"دین زرتشت در حال انقراض بود که من، اردشیر شاه آن را زنده کردم."

دو نقش برجسته کوچک نیز بین شاه و اهورامزدا قرار دارند که به احتمال زیاد فردی که کنار پای اردشیر قرار دارد پسرش شاپور یا بهرام پسر شاپور (نوه اردشیر یکم) است. فرد سمت راست نیز کنار پای اهورامزدا قرار دارد و یک شاخه برسم در دست دارد؛ اما هویت او مشخص نیست. 

Photo by : Unknown

3- کتیبه کرتیر

این کتیبه سال ها بعد از حجاری مجلس دوم، در زمان پادشاهی بهرام دوم در سمت چپ آن کنده شد. این سنگ نگاره به کرتیر، یکی از موبدان زرتشی با نفوذ دوره ساسانی تعلق دارد و تنها سنگ نگاره ای ست که هیچ شاهی در آن دیده نمی شود. جالب است بدانید که در آن زمان هیچ کس به جز پادشاه حق ایجاد سنگ نبشته را نداشت و وجود این کتیبه نشان از نفوذ و قدرت این موبد زرتشتی است.

در این سنگ نگاره، کرتیر با دست راست خود در حال اشاره کردن به کتیبه و ادای احترام به مجلس تاج گذرای اردشیر بابکان است. وی موهای مجعد بلندی دارد که تا گردنش پایین آمده و کلاهی بر سر و گردنبندی مروارید شکل بر گردن دارد.

کتیبه کرتیر به خط پهلوی ساسانی و در 31 سطر نوشته شده که اکنون 20 سطر آن سالم مانده و قابل خواندن است. کرتیر در این کتیبه به معرفی خود و خدمات دینی اش در دوره پادشاهان ساسانی و معراج خویش در مراسم کردگان (kirdagān) اشاره می کند. (توضیحات مراسم معراج کردگان در سنگ نبشته های نقش رستم و سرمشهد به طور کامل آمده اند؛ اما در نقش رجب تنها اشاره مختصری به آن شده است.) 

کرتیر در این نقش برجسته از خدمات مربوط به آتشکده ها و موقوفاتی که به آن ها تخصیص داده سخن می گوید. سپس در مورد نام های مختلف خود در دوره شاهان ساسانی مثل موبد و هیربد در زمان شاپور اول، کرتیر موبد هرمز در زمان هرمز و بهرام اول، کرتیر موبد در زمان بهرام دوم سخن می گوید. در آخر کتیبه نام دبیر کرتیر (بوختگ) آمده است. نکته جالب درباره این کتیبه این است که نام موبدِ موبدان با سنگ فرز (سنگی تیز برای برش دادن) بریده شده است.

بخشی از کتیبه به شرح زیر است:

"من از ايزدان اين را درخواست كردم كه اگر يك بار ايزدان من كرتير را در اين جهان زندگان جاي داده اند پس من را به آن سوي (دنيا ي مردگان )نيز عبور دهند و چهر ه بهشت و دوزخ را نمايند … ."

Photo by : Darafsh Ordibehesht

4- مجلس سوم | تاج گذاری شاپور اول ( فرزند اردشیر بابکان ) 

آخرین مجلس به تاج گذاری شاپور اول پسر اردشیر بابکان در سمت راست تعلق دارد که در قابی به طول تقریبی 4.5 متر و عرض 3 متر حجاری شده است. گفته می شود که این نقش برجسته حدود 2 سال پس از تاجگذاری شاپور قبل از پیروزی او بر امپراطوری روم (شاه گاردین سوم) نقش شده و از سنگ نگاره اردشیر در نقش رستم الهام گرفته است.

از آن جا که این نقش برجسته بسیار تمیز و با رعایت تناسب، کنده کاری شده به عنوان یکی از شاهکارهای حجاری در دوره ساسانیان قلمداد می شود. در این نقش، شاپور اسبی قوی هیکل و تزیین شده را سوار شده و در مقابلش اهورامزدا هم سوار بر یک اسب در حال دادن تاج شاهی به شاپور است. اهورامزدا و شاپور لباس های مشابه به تن دارند و اسب های شان نیز به هم شباهت دارد. پشت سر شاپور 9 نفر از درباریان نزدیک به وی قرار دارند که فرد اول به احتمال خیلی زیاد پسرش هرمز، ولیعهد اوست. روی سینه اسب شاه کتیبه ای نوشته شده که بخشی از متن آن از این قرار است:

"این پیكری است از بغ مزدا پرست، خدایگان شاپور شاهان شاه ایران و انیران كه چهره از یزدان دارد، نواده خدایگان بابک شاه."

Photo by : Kourish Nozad Tehrani

نظرات خارجی ها

در این بخش به نظرات گردشگران خارجی که از این مکان تاریخی بازدید کرده اند می پردازیم. این نظرها در وب سایت معتبر تریپ ادوایز به ثبت رسیده اند.

گردشگری از هنگ کنگ | تاریخ ثبت نظر مرداد 98

جای بزرگی نیست اما ارزش دیدن دارد!

تعداد نقش برجسته ها زیاد نیست؛ اما شما می توانید از فاصله خیلی کم آن ها را ببینید به خاطر همین به نظرم ارزش دیدن را دارد.

گردشگری از مونته نگرو | تاریخ ثبت نظر تیر 98

فوق العاده!

معماری فوق العاه و بی نقص به سبک یونانی در قلب ایران. بهترین راه برای رسیدن به این جا تاکسی است.

گردشگری از انگلیس | تاریخ ثبت نظر فروردین 98

جالب!

می دانستید که بیش از 2400 سال پیش در ایران بنر های تبلیغاتی وجود داشته؟ نه! ما هم نمی دانستیم. نقش رجب یکی از  آن بیلبوردهای تبلیغاتی است.

Ichto.ir
Ibraim Ablyaev

مسیر دسترسی 

آدرس: استان فارس، مرودشت، جاده مرودشت- سارویی

ساعات بازدید

نیمه اول سال: 08:30 تا 19:30

نیمه دوم سال: 08:00 تا 18:00

هزینه بلیت:

ایرانی: 2000 تومان

خارجی: 8000 تومان

دیدنی های اطراف

تخت جمشید | 6.6 کیلومتر

نقش رستم | 2.7 کیلومتر

 

سخن آخر

با کارناوال گشتی در سال های دور تاریخ ایران زدیم و در بزم تاجگذاری شاهان ساسانی شرکت کردیم. شما تاکنون از این نقش برجسته زیبا بازدید کرده اید؟ نظرتان درباره این اثر ماندگار تاریخی چیست؟ آیا این نقش برجسته مهم و زیبا در شرایط مناسبی نگهداری می شود؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

نتیجه نقد و بررسی کارناوال

4.8

بررسی شده توسط سحر بحیرائی

ارزش تاریخی(عالی) 5
مسیر دسترسی(عالی) 4.5
ارزش بازدید(عالی) 5

نقاط قوت

  • یکی از مهم ترین آثار تاریخی ایران
  • این نقش برجسته اطلاعات جامع و دقیقی از دوران ساسانیان به ما می دهد.
  • قرارگیری در نزدیکی تخت جمشید

نقاط ضعف

  • عدم وجود امکانات کافی جهت حفظ و نگهداری اثر

نقد و بررسی کاربران

کلیه حقوق مادی و معنوی برای کارناوال محفوظ است. استفاده از مطالب و تصاویر سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط کارناوال امکان پذیر است.