باغ نارنجستان قوام شیراز

شیراز، خیابان لطفعلی خان زند

4.4

از 5 امتیاز

میانگین نظرات 7 کاربر

گالری تصاویر

مدت پیشنهادی بازدید

1 تا 2 ساعت

ساعت دسترسی

امروز شنبه 08:00 صبح تا 20:00

شماره تماس

هزینه

5000 تومان

همه چیز درباره باغ نارنجستان قوام شیراز

چرا بازدید کنیم؟

نقد و بررسی کارناوال

کجاست؟

نقشه و مسیریابی

مردم چی گفتن؟

نظرات کاربران

سوالی دارید؟

پرسش و پاسخ

نقد و بررسی کارناوال

بهاره فلاح

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

02 اردیبهشت 1398

به روز رسانی

31 خرداد 1399

معرفی /

باغ نارنجستان قوام شیراز | جلوه گاه هفت هنر ایرانی

باغ نارنجستان قوام شیراز یکی از دیدنی‌های معروف استان فارس است که کارناوال می‌خواهد شما را با آن آشنا کند. باغی تماشایی از دوران قاجار که گردشگران زیادی را به سوی خود می‌کشاند و فضای دل‌انگیزی را برای‌شان فراهم می‌سازد. عکس‌های باغ نارنجستان به قدری زیبا هستند که شما را برای سفر به شهر بهارنارنج‌ها و بازدید از این اثر وسوسه می‌کنند. با ما همسفر شوید تا به شما بگوییم نارنجستان قوام کجاست و چگونه می‌توانید به آن برسید. قدم به باغ نارنجستان قوام بگذارید تا از تاریخچه و معماری آن بیشتر بدانید و به وجود چنین اثر بی‌بدیلی در میهن‌مان افتخار کنید.

Photo by : Unknown

چرا باغ نارنجستان قوام؟


  • یکی از زیباترین و مشهورترین باغ‌های ایرانی‌ست.
  • موزه‌ای در این باغ است که اشیای اهدایی پروفسور پوپ، ایران‌شناس آمریکایی، را می‌توانید در آن ببینید.
  • هفت هنر ایرانی در آن به کار رفته است و همین موضوع ارزش این باغ را دو چندان می‌کند.

آشنایی با باغ نارنجستان قوام | جلوه گاه هفت هنر ایرانی

در خیابان لطفعلی خان زند شیراز گزینه‌های زیادی برای گشت و گذار و خلق لحظات متفاوت وجود دارد و نارنجستان قوام یکی از آنهاست؛ باغی که می‌توانید با قدم زدن در آن به سده‌های پیش بروید و از فضای روح‌افزای آن لذت ببرید. این باغ که یادگاری از دوران قاجار است در بین عامه مردم با عنوان باغ قوام شناخته می‌شود و به واسطه نام بنای درون آن به نارنجستان قوام نیز معروف شده است. باغ قوام در محدوده‌ای واقع شده که نقطه انتهایی و شرقی بخش قدیمی شهر محسوب می‌شود. در گذشته دروازه دولت، دروازه منذر و محله درب شیخ از مکان‌های مهم شیراز نیز در این محل قرار داشتند و همین مساله بر اهمیت این اثر می‌افزاید.

در نارنجستان قوام رد پای هفت هنر ایرانی دیده می‌شود و گچ‌بری، نقاشی سنتی، آینه‌کاری، آجرکاری، حجاری، معرق‌کاری و منبت‌کاری در جای جای آن به زیبایی هر چه تمام‌تر جلوه‌گر شده‌اند. نام این اثر از اردیبهشت ماه ۱۳۵۳ با شماره ۱۰۷۳ در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد و میراثی مهم از تاریخ این سرزمین به شمار می‌آید.

 خاندان قوام چه کسانی بودند؟

خاندان قوام از خانواده های با نفوذ و مقتدر دوران قاجاریه به شمار می‌رفتند که برای چندین سده حکومت فارس و نواحی اطراف آن را در دست داشتند. این خانواده از فرزندان حاج ابراهیم خان کلانتر شیرازی بودند و در محله "بالا کفت" شیراز زندگی می‌کردند. بسیاری از اماکن دیدنی شیراز، توسط این خاندان ساخته و یا بازسازی شده‌اند که از جمله آنها می توان این موارد را نام برد: حسینیه قوام، باغ عفیف‌آباد، باغ دلگشا، باغ کلانتر، باغ بیگلر بیگی، خانه زینت‌الملک و نارنجستان قوام.

تاریخچه باغ نارنجستان قوام

خاندان قوام چگونه شکل گرفت؟

آن گونه که از اسناد تاریخی بر می آید، در زمان حکومت زندیه، حاج ابراهیم خان کلانتر اعتماد الدوله شیرازی، از بزرگان شیراز در آن دوره، به لطفعلی خان زند خیانت کرد. این کار باعث شد آغا محمدخان قاجار به سادگی بر جنوب ایران مسلط شود و با برانداختن حکومت زندها، حوزه نفوذ و سلطنت خود را گسترده‌تر کند. به پاس این خدمت ارزشمند، آغا محمدخان، حکومت شیراز را به کلانتر سپرد و او نیز اقوام خود را در ولایت‌های مختلف فارس ساکن کرد و برای هر یک منصبی در حکومت در نظر گرفت. او در زمان فتحعلی شاه نیز در منصب خود بود تا اینکه پس از مدتی اطرافیان شاه دست به کودتا زدند و موجبات بدبینی ایشان نسبت به حاج ابراهیم خان را فراهم کردند. فتحعلی شاه تحت تاثیر اطرافیان خود دستور قتل حاج ابراهیم خان کلانتر و همه افراد خانواده‌اش را داد. کلانتر پسری به نام علی اکبر داشت که به دلیل داشتن بیماری سل کشته نشد و بعدها نیز بیماری او به طرز معجزه‌آسایی بهبود یافت. 

در سفر فتحعلی‌شاه به شیراز، علی اکبر با او دیدار می‌کند و ماجرای براندازی حکومت زندها و قتل عام کردن خانواده‌اش را به او یادآور می‌شود. شاه که از کردار خود تا حدودی پشیمان بود به او لقب قوام‌الملک را داد و به این ترتیب وی با نام کامل "علی اکبر خان قوام الملک‌اول" والی شیراز شد. 

خانه قوام چگونه ساخته شد؟

پس از مرگ قوام‌الملک اول، پسرش، علی محمد خان قوام‌الملک دوم، ساخت بنایی به نام خانه قوام‌الملک را در شهر آغاز کرد؛ اما عمرش به پایان ساخت آن کفاف نداد و پسر او، محمد رضا خان قوام‌الملک سوم، در حدود سال 1261 خورشیدی ادامه راه را رفت. محمد رضا خان در آن دوره با حسین قلی خان نظام‌السلطنه، والی فارس، دعواهای خونینی داشت. او از محمد تقی میرزا کن الدوله برادر ناصرالدین‌شاه چوب خورد و مدت‌ها در تهران و دیگر شهرها در حال تبعید و سرگردانی به سر برد. اندرونیِ قوام یا خانه قوام اثری از این دوران نه چندان خوش است که در گذشته حمام گچینه و سه خانه در اطرافش نیز وجود داشت ولی امروزه همه آنها جدا شده‌اند.

در آن روزها ساختمان نارنجستان با مساحت حدود 940 متر مربع شامل دو قسمت شمالی و جنوبی بود و در زمینی به مساحت 3500 متر قرار داشت. در حدود 2560 متر محوطه‌سازی برای این باغ صورت گرفت. در کتاب آثار عجم از فرصت‌الدوله شیرازی از نویسندگان دوره قاجار این باغ این گونه وصف شده است:

 باغ قوام در محله بالا کفت، بنیاد آن را مرحوم میرزا علی محمد خان قوام الملک نهاده و جناب قوام الملک حالیه به اتمام رسانیده، این باغ محل جلوس و حکم معزی الیه است. در سمت شرقی آن تالاری است شاهانه، در دو جنب آن دو راهرو و در جنب آنها دو ارسی پنج دهنه ملوکانه و در دو جنب آنها دو ایوان، تمام عمارات مذکور به آینه‌های خرد و کلان با آیین است و منقش و نگار الوان با تزیین و در هر یک از سمت جنوب و شمالش بیست و یک طاق نماست و طرف آن دو ایوان و دیگر اتاق‌هاست. حوضی دریاچه مانند دارد که از آب زلال مالامال است و باغچه‌هایش از اشجار نارنج و ریاحین جنت چون کوکب رخشان فروزان.

در دوره قاجاریه باغ قوام و عمارت آن "بیرونی" خوانده می‌شد و انجام امور تجاری و برگزاری تشریفات و جشن‌ها و استراحت و پذیرایی از میهمانان در آن صورت می‌گرفت. خانه زینت‌الملک نیز که امروزه در غرب مجموعه قرار دارد محل سکونت خانواده قوام بود و به همین جهت "اندرونی" خوانده می‌شد. بین بیرونی و اندرونی یک کوچه فاصله بود و این دو فضا از طریق یک تونل زیرزمینی به هم مربوط می شدند. از ویژگی‌های این مجموعه عمود بودن محور بیرونی و اندرونی آن بر یكدیگر بود.

خانه زینت‌الملک به دلیل سکونت خانم زینت‌الملک قوامی به این نام مشهور شد. خانم زینت‌‌الملک قوامی دختر حبیب‌الله خان، قوام‌الملک چهارم و خواهر ابراهیم خان‏ قوام، قوام‌الملک پنجم بود و شوهرش فروغ‌‏الملک نام داشت. پس از مرگ زینت‌الملک خانه به عبدالله خان قوامی رسید که این بنای تاریخی نفیس را برای برپایی یک موزه فروخت. امروزه خانه زینت الملک در چند قدمی باغ نارنجستان قرار دارد و موزه مشاهیر در آن برپاست.

آنچه با عنوان نارنجستان قوام می‌شناسیم، در واقع همان بیرونیِ خانه قوام بوده که از زیرزمین به اندرونی قوام راه پیدا می‌کرده است و از آن برای کارهای دیوانی، اداری و پذیرایی از مهمانان بهره می‌بردند.

به دنبال تاریخ ساخت بنا در کتیبه ها

می‌توان گفت که این باغ بین سال‌های ۱۲۵۷ تا ۱۲۶۷ خورشیدی مقارن با حکومت ناصرالدین‌شاه قاجار ساخته شد و گسترش یافت. البته تاریخ ساخت این بنا آن قدرها هم دقیق نیست چرا که تنها یک کتیبه در کل این مجموعه وجود دارد که بر روی آن نوشته شده است: "چاکر درگاه ابوالقاسم شیرازی به تاریخ ۱۳۰۲ ه. ق". این کتیبه در اتاق آینه‌کاری قسمت غربی نوشته شده است و به این دلیل که معمولا آینه کاری را در آخر انجام می‌دهد می توان این تاریخ را نشان‌دهنده پایان ساخت بنا دانست. در یکی از اتاق‌ها هم روی گچ‌کاری‌ها تاریخ ۱۲۹۸ هجری قمری به چشم می‌خورد که پایان کار گچ‌بری را نشان می‌دهد. این بدان معناست که آینه‌کاری 4 سال طول کشیده است و بنابراین می‌توان اوایل ۱۲۹۰ هجری قمری را شروع ساخت بنا تلقی کرد.

سرنوشت خانه قوام پس از دوره قاجار

خانه قوام یک منزل شخصی بود که پس از محمدرضا خان قوام‌الملک سوم به پسر ایشان حبیب‌الله خان قوام‌الملک چهارم رسید. پس از مرگ قوام‌الملک چهارم و تقسیم اموال وی، نارنجستان قوام در زمره املاک پسر ایشان، ابراهیم خان قوام‌الملک پنجم، قرار گرفت. این امر همزمان با دوره رضاخان رخ داد؛ یعنی دوره‌ای که پهلوی اول تمامی القاب و اسامی را از نام اشخاص برداشت.

بعدها باغ قوام به دلیل وفور درختان نارنج در آن به نارنجستان قوام مشهور شد و در زمره زیباترین و ارزشمندترین آثار دوره قاجاریه قرار گرفت. ابراهیم قوام تغییراتی در ساختمان‌های باغ انجام داد و در سال 1345 خورشیدی آن را برای فعالیت‌های هنری و فرهنگی به دانشگاه شیراز اهدا کرد. 

ابراهیم قوام در سال 1348 از دنیا رفت و پرونده سیاسی این خاندان برای همیشه بسته شد؛ اما یادگاری ارزشمند از آنها بر جای ماند. این باغ ارزشمند از طرف ابراهیم‌خان به نوه‌اش شهرام رسید و شهرام قوام آن را به موسسه آسیایی دانشگاه پهلوی (شیراز) بخشید. دانشگاه شیراز این باغ را بین سال‌های ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸ در اختیار موسسه آسیایی به سرپرستی آرتور آبراهام پوپ، ایران‌شناس معروف آمریکایی گذاشت. این موسسه با استفاده از کمک‌های بخش فرهنگی سازمان برنامه و منابع دیگر از جمله فرح پهلوی تعمیرات مفصلی را در آن صورت داد و هنرمندان و صنعتگران شیرازی و اصفهانی و تهرانی دست در دست هم دادند تا این بنا را به بهترین شکل مرمت کنند. هم اکنون در کتابخانه این مرکز مجموعه کتاب‌های اهدایی پروفسور پوپ به دانشگاه شیراز آن دوران را در ذهن تداعی می‌کند.

در جریان انقلاب، صدماتی به بنای باغ وارد شد و ایوان قسمت شرقی آن آتش گرفت و از میان رفت، به طوری که مرمت آن ممکن نبود. بعد از انقلاب همزمان با جنگ تحمیلی، خانواده‌های جنگ زده در بنای این باغ ساکن شدند و البته این امر نیز صدماتی را به این سازه وارد کرد. از جمله تخریب‌ها می توان به از میان رفتن جای میخ‌های داخل اتاق‌ها و کندن آینه کاری‌های دیوارها برای برداشتن عکس‌ها اشاره کرد.

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

حال خوب نارنجستان قوام

شاید در نگاه اول، نارنجستان قوام تنها یک اثر تاریخی از روزگاران گذشته به نظر برسد؛ اما این باغ فرصت‌های خوبی را برای کسب آرامش و گذراندن لحظاتی متفاوت در اختیارتان قرار می‌دهد. تماشای درختان سر به فلک کشیده و گل‌های رنگارنگ این باغ حال و هوای خاصی را مهمان دل‌تان می‌کند. اگر حتی به تاریخ هم علاقه نداشته باشید، در نگاه اول عاشق نارنجستان قوام و مسحور دلبری‌هایش خواهید شد. آن قدر که به هنگام ترک کردن این اثر، دل کندن برای‌تان به شدت سخت است. 

نارنجستان قوام جایی ست که در قهوه‌خانه آن می توانید ساعاتی خوش را بگذرانید و علاوه بر چای و دمنوش های سنتی، با نوشیدن عرقیجات و شربت‌های خانگی جانی تازه کنید. اگر دل‌تان خواست که در فرهنگ این دیار غرق شوید، به سراغ غرفه اجاره لباس‌های سنتی بروید و از میان لباس‌های رنگین یکی را برگزینید و بر تن کنید. حالا با همان لباس در این باغ قجری گشت و گذار کنید و به ثبت تصاویر خاص بپردازید. 

نارنجستان قوام شما را با خود به دنیای دیگری می‌برد و برای دقایقی از روزمرگی‌ها و دغدغه‌ها دورتان می‌کند. حال خوب این باغ با هیچ چیز دیگری قابل قیاس نیست...

Amin BErenjkar | Mehr 

بخش های باغ نارنجستان قوام

سبک باغ شبیه به سبک دوره قاجاریه است؛ اما در طرح بنای اصلی اقتباسی از معماری دوره زندیه دیده می‌شود. سازندگان در طراحی باغ نارنجستان قوام از اصل تقارن استفاده کرده‌اند؛ با کمی دقت متوجه می‌شوید که ایوان یا تالار آینه باغ در وسط قرار دارند و اتاق‌ها به صورت موزون و هماهنگ در راست و چپ آن شکل گرفته‌اند. این مجموعه در ابتدا شامل کاخ، باغ، حمام، زنجیرخانه، اصطبل و مکتب‌خانه بود؛ اما زنجیرخانه و اصطبل در جریان حوادث تاریخی و گذر زمان از میان رفتند و امروزه باقی آثار را در باغ می‌توان دید.

در ادامه نگاهی دقیق تر به جای جای این اثر خواهیم داشت:

ورودی

ورودی اصلی باغ، دری است که رو به جنوب باز می‌شود و جنس آن از چوب ساج و مزین به منبت کاری‌های زیبایی است. این در شما را به داخل یک هشتی هدایت می‌کند که فضایی سرپوشیده و متصل به کوچه و حیاط خانه است و در بسیاری از بناهای ایرانی دیده می‌شود. سقف این هشتی دارای آجرکاری و کاشی‌کاری و مقرنس‌سازی‌های گچی خیره کننده است و فضای آن توسط دو راهرو به محوطه باغ ارتباط پیدا می‌کند.

سردر ورودی، مزین به آجرکاری چشم‌نواز است و بر پیشانیِ در ورودی، کتیبه‌ای از سنگ مرمر سرخ رنگی به چشم می‌خورد که آیاتی از قرآن مجید بر روی آن نقش بسته‌اند. در دو طرف این کتیبه، ابیاتی از آسوده، شاعر شیرازی خودنمایی می‌کند و مطالبی هم درباره بانی باغ و تاریخ احداث آن حجاری شده است. تاریخ بالای سردر "سال ۱۳۰۵ قمری" است که همزمانی ساخت بنا با پادشاهی ناصرالدین‌شاه قاجار را نشان می‌دهد. دو طرف درگاه، دارای ازاره سنگی است که بر روی آن نقش دو سرباز دوره قاجاریه با تفنگی در دست، حجاری شده است.

به هنگام ورود، فروشگاه لوازم سنتی و تزیینی توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب می‌کند و با گذر از کنار آن محوطه‌ای بسیار زیبا و متقارن از درختان نارنج و نخل پیش روی‌تان قرار می گیرد. با عبور از این محوطه، ساختمان اصلی و ایوان تماشایی آن را می بینیم که برای ورود به آن و ایوانش چندین پلکان در دو طرف ایوان قرار دارد.

Photo by : Unknown

ساختمان‌های باغ

در سه ضلع شمالی، شرقی و جنوبی باغ، ساختمان‌هایی وجود دارد و در طول حیاط بیست و یک عدد طاق‌نما دیده می‌شود. در واقع ساختمان‌های نارنجستان از دو بخش تشکیل شده اند: بخش شمالی با ایوان ستون‌دار جانبی و یک طبقه زیر زمین و دو طبقه بالایی که برای انجام کارهای اداری و تشریفات از آن استفاده می‌کردند و بخش جنوبی با چهار اتاق در گوشه جنوب شرقی و جنوب غربی که خدمه در آن حضور داشتند. 

عمارت اصلی

عمارت اصلی باغ، ساختمان شمالی است که دو طبقه و یک زیرزمین دارد. این عمارت ۲۰ اتاق دارد که تمام آنها به جز قسمت شرقی به یکدیگر راه دارند و در نهایت به آخرین اتاق قسمت غربی منتهی می‌شوند. قسمت جنوبی زیرزمین اسلحه خانه بوده چرا که ساکنان عمارت، والی شهر بودند و تعدادی سرباز داشتند و در قسمت شمالی حبوبات، عرقیات و برنج نگهداری می‌شد. طرح بنای اصلی و ایوان دو ستونی عمارت، الهام از شیوه معماری رایج در دوره زندیه را نشان می‌دهد و حجاری، نقاشی، گچ بری و آیینه کاری در همه بناهای باغ، عالی‌ترین نمونه هنرِ قاجاری به شمار می روند. 

ایوان عمارت

با شکوه‌ترین بخش ساختمان اصلی، ایوان بزرگی است که دو ستون سنگی یکپارچه و سقف مسطح دارد و مشرف بر حوض واقع در وسط باغ است. ایوان بزرگ عمارت به واسطه هنرها و تزیینات به کار رفته در آن، یکی از زیباترین ایوان‌های دو ستونی دوره قاجاریه در شیراز به شمار می‌رود. دو ستون این ایوان دارای بدنه استوانه ای و از سنگ مرمر یکپارچه و سر ستون‌هایی مزین به مقرنس کاری‌های نفیس دارند. در وسط سقف ایوان نقاشی یک مدال بزرگ دیده می‌شود و در اطراف آن شش منظره بیضی شکل ترسیم شده است.

این نقاشی‌ها تمام زیبایی این بنا نیستند بلکه در قسمت‌های دیگرِ سقفِ ایوان و البته سقف، بدنه و دیوارهای اتاق‌ها نیز با نقاشی‌هایی چون گل و بوته، اشکال حیوانات، منظره شکارگاه و ... مزین شده اند. حجاری سنگ‌های پایین دیوار این بنا نیز به صورت قرینه است و بر سطح آنها نقوشی از شیر، سربازان هخامنشی، مبارزه با هلاهل (موجود افسانه ای) دیده می‌شود. در اطراف نقاشی‌های سقف ایوان و دیوارها و همچنین قسمت شاه نشین آینه کاری چشم نوازی خودنمایی می‌کند.

نقاشی رنگ و روغن سقف سبک نقاشی‌های دوران زند را دارند؛ این نقاشی‌ها بر روی چوب‌های سقف -که در زبان بومی مرجوک خوانده می‌شوند- شکل می‌گیرند و مخصوص هنرمندان شیراز هستند. این نوع نقاشی در بیشتر ساختمان‌های دوره زندیه و قاجاریه شیراز به چشم می‌خورد و یکی از تزیینات جدانشدنی آنها به شمار می‌رود. در حاشیه‌های سقف‌ها، از مقداری کاغذ دیواری و عکس‌های کاغذی رنگی نیز استفاده شده که  در آن دوره از اروپا به ایران آورده شدند. در دو سوی سقف ایوان طبقه بالا، تیرهای چوبی نقاشی شده دیده می‌شود. بیشتر نقاشی‌های سقف ایوان بزرگ و اتاق‌ها، کاری از  لطفعلی خان صورتگر، نقاش و مینیاتوریست مشهور آن دوره هستند.

اتاق‌های عمارت

در دو طرف ایوان بزرگ دو راه پلکانی برای ورود و دسترسی به سایر قسمت‌ها تعبیه شده است. این پله‌ها به دو به بهار خواب می‌رسد که فضایی بالا آمده، خارجی، مسطح و باز است و به باغ اشراف دارد. در هر طرف یک سالن و یک اتاق بزرگ قرار دارد که کف آنها پوشیده از کاشی‌های سفید و آبی است. در انتها نیز پله‌هایی دیده می‌شوند که برای رفتن به طبقه بالا ایجاد شده اند. با ورود به اتاق اصلی مجاور ایوان، سقف آینه کاری شده ای را خواهید دید که شما را محو تماشای خود می‌کند. سر تا سر اتاق یا تالار اصلی و ایوان، پوشیده از آینه کاری هستند و بسیار چشم نواز به نظر می‌رسند. تالار اصلی به تالار آینه یا شاه نشین شهرت دارد و از طریق یک پنجره‌ چوبی هلالی با دریچه‌های ارسی به ایوان مرکزی راه پیدا می‌کند.

روبروی ایوان شاه نشین، اتاق‌هایی هستند که محل اقامت حاکم وقت و اقوام و مهمانان نزدیکش بوده اند. در طبقه بالا نیز چهار اتاق به چشم می‌خورد که دو تای آن در عقب قرار گرفته است و هشتی و پنجره‌هایی مشرف بر ایوان دارند. در گذشته این اتاق‌ها برای اقامت مهمانان نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

تزیینات عمارت

در جلوی عمارت اصلی درهای ارسی با شیشه‌های رنگی قرار دارد. بالای عمارت اصلی با پیروی از شیوه ساختمان سازی آن دوران دارای هلالی‌هایی است که تعداد آنها به سه عدد می‌رسد. تصاویر و طرح‌های زیبایی بر روی این هلالی‌ها، کاشیکاری شده و هلالی بین دو ایوان دو ستونی و شاه نشین هم مزین به شیشه‌های رنگی است که در دوره قاجاریه از اروپا به ایران رسیدند. هلالی وسط دارای نقش دو شیر است که صفحه‌ای منقوش به عبارت "نصر من الله و فتح قریب" را نگه داشته‌اند و دو فرشته هم از بالا آن را گرفته اند. در هلالی‌های کاشیکاری دو طرف نیز نقش پلنگی دیده می‌شود که آهویی را شکار کرده است و در زمینه این صحنه‌ها نیز خطوط اسلیمی به چشم می‌خورد.

همه درهای عمارت از چوب گردو ساخته شده‌اند؛ این درها یا مزین به خاتم کاری هستند و یا به سبک هندی منبت‌کاری شده و صدف‌هایی از خلیج‌فارس در آنها به کار رفته است.

ازاره اتاق‌های اصلی عمارت و بخاری دیواری شاه نشین آن از سنگ‌های مرمر ساخته شده است که در آن دوران از یزد و تبریز به شیراز آورده‌ شدند. روی بخاری سنگ مرمر، نقش داریوش هخامنشی با یک برجستگی مختصر حجاری شده و حاشیه آن به رنگ طلایی است. در گوشه‌های بالای بخاری هم دو تصویر حجاری شده به چشم می‌خورند که متعلق به محمدرضا خان قوام الملک هستند. بر روی ازاره پایین عمارت و زیر ایوان نیز نقوشی با اقتباس از راه سنگی عمارت دیوانخانه کریم‌خان زند اما به شیوه تصاویر دوره قاجاریه حجاری شده‌اند. تصویر شیر و گور و پنجره سنگی مشبک و حجاری شده به صورت ترنج‌های زیبا نیز از دیگر زیبایی‌های این عمارت به شمار می‌روند.

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

سایر ساختمان ها

ساختمان و تاسیسات ضلع شرقی

شامل حیاطی کوچک و تعدادی اتاق که در گذشته به آشپزخانه و محل اقامت خدمه اختصاص داشته اند. حوض کوچکی در حیاط آشپزخانه دیده می‌شود که در پاشویه آن قطعات سنگ سرخ‌ رنگ و در کف آن کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ به کار رفته و در وسط حوض نیز یک فواره سنگی قرار دارد. در جنوب حیاط آشپزخانه، ستون سنگی حجاری شده‌ای قرار دارد که به عنوان پایه‌ای برای گلدان تعبیه شده است.

مجموعه ضلع جنوبی

در وسط این قسمت دو راهرو وجود دارد که یکی از آنها با یک هشتی به در ورودی باغ ارتباط پیدا می‌کند. در دو طرف راهروها دو ایوان سرتاسری با چهار ستون چوبی و دو نیمه ستون وجود دارد. این ستون‌های چوبی در دوره قاجاریه به زیبایی منبت کاری شده اند و گچ بری دیوارها نیز از نمونه های جالب هنرمندان آن دوره است. کف ایوان‌ها با قطعات کاشی سفید و آبی پوشیده شده و ازاره بنا نیز پوششی سنگی دارد. پنج پنجره سنگی به عنوان نورگیر در جلوی ایوان‌ها نصب شده که حجاری برجسته دارند. در دو سوی این عمارت شش اتاق قرار دارد و در دوران گذشته -که این باغ دیوان خانه حکومتی بوده- نقش دفتر کار را داشتند. ایوان های وسیع جلوی این اتاق‌ها به عنوان اتاق انتظار برای مراجعان بودند. ساختمان جنوبی باغ توسط راه‌پله‌ای به زیرزمین‌هایی راه دارد که در دو سوی راهرو قرار گرفته‌اند. 

سقف ایوان قسمت شرقی، تنها سقفی است که هنر مشترک آینه کاری روی چوب و نقاشی روی چوب را داراست؛ اما دچار آتش سوزی شده و قابل تعمیر نیست. داخل 5 ستون قسمت جنوبی، چوب به کار رفته که دورشان را به خاطر جلوگیری از نفوذ موریانه با الیاف مقاوم پوشانده و سپس روی آنها را با گچ تزیین کرده‌اند. اتاقکی بالای پشت بام قسمت جنوبی وجود دارد که محلی برای نگهداری پاروها بوده است.

کاشی‌کاری‌های ضلع جنوبی

در وسط این ساختمان یک طاق نمای بزرگ و دو طاق نمای کوچک ساخته شده که کاشی کاری آن با اقتباس از تصاویر و سبک دوره زندیه صورت گرفته است. در طاق‌نمای بزرگ، تصویر سه تن از خدمتکاران دوره زندیه بر روی کاشی نقش بسته است که لباس‌های بلندی بر تن دارند و در دست یکی از آنها کاسه و در دست دیگری تنگ و جام و در دست نفر سوم ظرفی پر از میوه قرار دارد. در بالای این طاق‌نما دو لچکی دیده می‌شود که با مناظری از طبیعت و تصویرهایی الهام گرفته از داستان‌های رستم پهلوان و دیو سفید کاشی کاری شده است. در حاشیه مناظر، تصویر شکارگاه دیده می‌شود و مینیاتورهای زیبایی مثل حمام گرفتن شیرین در چشمه نیز از دیگر تزیینات این قسمت به شمار می‌رود. ازاره این قسمت از نمای عمارت پوشیده از سنگ های سرخ مزین است که نقش‌ برجسته هایی الهام گرفته از تصویرهای تخت جمشید بر روی آنها دیده می‌شود.

  تصویری از این بخش‌ها در دسترس نیست. اگر عکسی از این بخش‌ها در دست دارید برای ما ارسال کنید تا با نام خودتان در کارناوال منتشر شوند. عکس را از اینجا آپلود کنید.

Photo by : Unknown
Photo by : Unknown
Photo by : Unknown

خانه عرقیها

در شرق عمارت نارنجستان عمارت مکتب خانه قرار دارد که جزو بناهای مجموعه قوام است. ورودی این بنا رو به شمال قرار دارد و درِ آن از پشت نارنجستان قوام باز می شود. قسمت جنوبی این بنا، مطبخ‌خانه قوام بود و قسمت‌های شمالی و غربی آن در زمانی نقش مکتب‌خانه قوام را داشت. با گذشت زمان و ساکن شدن چند خانواده در آن، این بنا به محلی برای عرق‌گیری تبدیل شد و به همین دلیل آن را خانه عرقی‌ها خواندند. گذشت زمان و عدم استفاده صحیح از این بنا آسیب‌های فراوانی به آن وارد کرده و نیازمند مرمت است. این ساختمان در دهه اخیر تحت تملک و مرمت سازمان مسکن و شهرسازی فارس درآمده و در اختیار دانشگاه شیراز قرار دارد. بنای مزبور معماری درون گرا دارد و به صورت حیاط مرکزی ساخته شده است. همچنین هشتی، دالان ارسی و زیرزمین‌های بسیار جالبی نیز در آن قرار دارند.

 حمام گچینه

 این حمام در سال ۱۳۰۰ خورشیدی ساخته شده و یکی از پنج حمام قدیمی معروف شیراز است. این بنا جزو مجموعه قوام به شمار می رود و در گذشته توسط تونلی به نارنجستان قوام راه داشته است. کارشناسان در بررسی‌های اخیر موفق به کشف بخشی دیگر از حمام شده اند که حمام خصوصی قوام بوده است و به این حمام راه دارد. سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۷۱ خورشیدی حمام گچینه را از خانمی به نام همدم خریداری کرد. دیگر حمام‌های شیراز عبارتند از: حمام ریحان، حمام ایروانی، حمام شکوفه، حمام جامی هاشمی.

نکته: امکان بازدید از این دو بنا وجود ندارد.

  تصویری از این بخش ها در دسترس نیست. اگر عکسی از این بخش ها در دست دارید برای ما ارسال کنید تا با نام خودتان در کارناوال منتشر شوند. عکس را از اینجا آپلود کنید.

Photo by : Unknown

زیرزمین ها

زیر اتاق آینه کاری در قسمت غربی، زیرزمینی واقع شده است که آجرهای تزیین‌شده دارد. این قسمت تنها جای قابل نشستن بوده و در تابستان ها به عنوان شاه‌نشین استفاده می‌شده است. چهار ورودی از حیاط به زیرزمین تعبیه شده که دو راه آن را با سنگ مسدود کرده‌اند. 

زیرزمین ها به طور قرینه در شمال و جنوب ایجاد شده‌اند و کل مرمت آجرکاری های آنها در قبل از انقلاب انجام شد و حدود ۴ سال طول کشید. در گذشته خانه‌های اشراف از طریق زیرزمین با هم ارتباط داشتند؛ از حیاط خانه قوام هم به نارنجستان راهی وجود داشت که آن هم بیشتر به خاطر سریع رسیدن غذا و آسان تر شدن رفت‌ و آمد بود. شاه‌نشین تنها جای زیرزمین است که سقف تزیین شده دارد. بین آجرهای دیوار به خاطر انقباض و انبساط از تخته استفاده شده است و پنجره‌های مشبک زیرزمین، سنگی بوده که امروزه از چوب هستند. در زیرزمین حتی در سردترین موقع زمستان و گرم ترین زمان تابستان نیز هیچ وسیله گرم کننده‌ یا سردکننده ای قرار نمی‌دادند چرا که به علت وجود منفذهای تهویه هوا دمای هوا در همه ایام سال تقریبا به یک اندازه است.

زیرزمین ایوان شرقی آشپزخانه بود. این محل دارای کانال آب بوده و ربطی به قسمت شمالی ندارد. مسیر آب دو حوض قسمت شرقی و حوض وسط خانه از آشپزخانه می گذشت و احتمالا غذای نارنجستان هم از اینجا تحویل داده می‌شد. آینه کاری، گچ‌کاری و نقاشی از هنرهای به کار رفته در سقف‌ها هستند و در راهروها هم نقاشی روی چوب دیده می شود. 

  تصویری از این بخش ها در دسترس نیست. اگر عکسی از این بخش ها در دست دارید برای ما ارسال کنید تا با نام خودتان در کارناوال منتشر شوند. عکس را از اینجا آپلود کنید.

Photo by : Unknown

فضای باغ

بین عمارت ضلع جنوبی -که دفتر کار حاکم وقت محسوب می‌شده - و عمارت اصلی -که در شمال قرار دارد- باغی وسیع و محصور با نرده های آهنی قرار دارد. این باغ در دوره قاجار محصور شده و نرده آهنی دور تا دور باغچه‌ها به شکل قدیمی خود پابرجاست. محوطه جلوی ساختمان اصلی و ایوان بزرگ قدری بالاتر از سطح باغ قرار دارد. در این محوطه حوض بزرگی دیده می‌شود که انعکاس نمای عمارت و ایوان در آن جلوه بسیار زیبایی دارد. لبه‌ها و پاشویه این حوض نیز پوشیده از قطعات بزرگ سنگ سرخ است و در دو طرف آن نیز چند باغچه به چشم می‌خورد. 

گذرگاه اصلی باغ از جلوی حوض آغاز شده تا نمای عمارت ضلع جنوبی ادامه پیدا می کند. در وسط این گذرگاه آب نمایی سرتاسری با اشکال هندسی ایجاد و اطراف آن نیز گل‌کاری شده است. این باغ دارای درختان نارنج بسیاری است و در فصل شکوفه دادن عطر دل‌انگیز بهار نارنج فضای باغ را عطرآگین می‌کند. درختان نخل تنومند و کهنسال در دو طرف گذرگاه اصلی باغ قد علم کرده‌اند و دیگر انواع درختان نیز در باغ دیده می‌شوند. گلهای گوناگون و رنگارنگ نیز در جای جای باغ نارنجستان قوام خودنمایی می‌کنند.

موزه نارنجستان قوام

 پیش از این گفتیم که بین سال های ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸ خورشیدی موسسه آسیایی دانشگاه شیراز به سرپرستی آرتور آبراهام پوپ، ایران‌شناس معروف آمریکایی در این مکان دایر بود. وی اشیا و عتیقه‌های به دست آمده در سفرهای پژوهشی خود در ایران را به این مکان آورد و آنها را در معرض نمایش گذاشت. همین کار آغازی بود برای شکل گیری یک موزه در نارنجستان قوام.

 در سال های اخیر مسئولان با انجام تعمیرات اساسی در زیرزمین ضلع شمالی، آن را به موزه‌ای تبدیل کردند که وابسته به دانشکده هنر معماری است و  اشیای فرهنگی اهدایی پروفسور پوپ را در آنجا نگهداری می‌کنند. آثار به نمایش گذاشته شده در این موزه شامل ظروف، سکه‌ها، تابلو‌ها، کاشی‌کاری‌ها و ... متعلق به دوره باستانی و تاریخی بوده و بخشی از آثار باستانی حفاری شده مربوط به سه هزار سال قبل نیز در میان آنها دیده می‌شود. هم اکنون کتابخانه این مرکز نیز مجموعه کتاب‌های اهدایی پروفسور پوپ به دانشگاه شیراز را در خود دارد.

تزیینات باغ نارنجستان قوام

نارنجستان قوام از نظر هنرهای به کار رفته در آن از زیباترین بناهای این دوره در شیراز به شمار می‌رود. پیش از این اشاره‌هایی به تزیینات به‌کاررفته در باغ داشتیم؛ اما این تزیینات به حدی قابل توجه هستند که در اینجا به صورت جداگانه و مفصل‌تر به آنها می پردازیم:

نقاشی: در انتهای تالار شرقی و غربی، اتاق‌‌هایی با نقوشی زیبا به چشم می خورد. در تزیین سقف‌‌های نقاشی شده از موادی چون گل اخری، اکلیل، شنگرف، لاجورد و سایر رنگ‌‌های معدنی استفاده شده است. این مواد در هر دو نوع سقف‌‌های تخته‌کوبی شده و سقف‌‌های با تیرهای قلمدانی به کار رفته‌اند.

گچ‌بری و آجرکاری: هنرمندان ایرانی در پیاده سازی طرح‌‌های آجرکاری سنتی در باغ نارنجستان قوام سنگ تمام گذاشته و انواع این هنر از قبیل شطرنجی، بند سنگ، خفته و راسته را در بناها به کار برده‌اند. خفته و راسته به طرحی از به کار بردن آجر در سقف‌های ضربی یا آجر‌فرش زمین گفته می شود که در آن آجرها را به‌ ترتیب عمود بر یکدیگر یعنی یک آجر خفته (افقی) و یک آجر راسته (عمودی) کار می‌گذارند.

این طرح‌‌ها در تمامی بدنه‌ ها و سقف دو بهار خواب در دو طرف ضلع شمالی با گچ‌ بری‌‌های زیبایی در آمیخته‌اند که به طرح‌‌های سنتی گیاهی معروف هستند.

مقرنس‌کاری: سقف فضای هشتی در بدو ورود هر کسی را مبهوت خود می کند. این سقف با مقرنس آویخته تزیین شده و به زیباترین شکل ممکن از هنر کاشی‌‌کاری نیز بهره گرفته است.

حجاری: در قسمت ازاره‌‌های دو ضلع جنوبی و شمالی حجاری‌های چشم‌نوازی بر روی سنگ دیده می‌شود. این حجاری‌ها تصاویر الهام گرفته از نقوش تخت جمشید هستند و در آنها حیوانات افسانه‌‌ای و یا تصویر سربازان قاجاری و نقش اسلیمی مشبک و یا تصویر درختانی به سبک مینیاتوری نیز به چشم می‌خورد.

کاشی کاری: در نمای داخلی ضلع جنوبی چندین صحنه برگرفته از داستان‌های تاریخی با هنر کاشی‌کاری به تصویر کشیده شده‌اند که از میان آنها می توان به این موارد اشاره کرد: سلیمان و بلقیس ملکه سبا، خسرو و شیرین، شیرین و فرهاد و صحنه‌‌هایی از شکار حیوانات. در قسمت میانی این بخش نقش سه خدمتگزار در حال حمل ظروف میوه و اشربه نیز با هنر کاشی کاری نقش بسته است و در قسمت پیشانی نمای ضلع شمالی سه شمسه دیده می‌شود که بر روی هر یک مناظری بر روی کاشی وجود دارد. بر روی شمسه میانی دو شیر شمشیر به دست به صورت قرینه بر روی کاشی هفت رنگ نقش بسته که دو فرشته در بالای سرشان تاجی را نگه داشته اند و خورشید از پشت شان طلوع می‌کند. در شمسه‌ های دو طرف نیز صحنه نبرد غزال و پلنگ بر روی کاشی هفت رنگ به چشم می‌خورد.

آینه کاری: تالار آینه و تالار شاه نشین از دیدنی ترین قسمت های باغ هستند که از دو نوع آینه کاری در آنها استفاده شده است؛ نوع اول آینه‌ های ساده را شامل می شود که به شکل‌ های مختلف و با فرم‌ های هندسی به کار رفته اند. در نوع دوم آینه زمینه کار است و قطعات کوچک آینه به عنوان نقش و طرح و شیشه‌ های ساده و رنگی به عنوان روکش بر روی آن هستند که به این نوع کار “چهار رویه” اتلاق می شود.

 معرق کاری روی چوب: بر روی درهای اتاق‌ها و ستون های چوب گردو، هنر معرق به وفور دیده می شود. هنرمندان این مرز و بوم در پیاده‌سازی این هنر نقوش مختلفی از قبیل اسلیمی و ترنج به کار برده و از موادی همچون چوب صندل بهره گرفته‌اند.

امکانات نارنجستان قوام

نارنجستان قوام یکی از مشهورترین دیدنی‌های شیراز است و امکاناتی همچون فروشگاه صنایع دستی و لوازم تزیینی، قهوه خانه، سرویس بهداشتی و ... در آن وجود دارد.

Amin Berenjkar | Mehr 

راه دسترسی به نارنجستان قوام

آدرس: شیراز، خیابان لطفعلی خان زند

دسترسی با وسایل حمل و نقل عمومی

اتوبوس: پایانه ولیعصر در فاصله 1 کیلومتری باغ نارنجستان قرار دارد که حدود 12 تا 15 دقیقه پیاده روی را شامل می شود. می توانید با استفاده از خطوط مختلف اتوبوس به این پایانه بروید و خودتان را به باغ نارنجستان قوام برسانید.

مترو: نزدیکترین ایستگاه مترو به باغ، ایستگاه ولیعصر است که آن هم در فاصله 1 کیلومتری نارنجستان قرار دارد.

ساعت و هزینه بازدید از نارنجستان قوام

زمان بازدید: همه روزه به جز ایام سوگواری تعطیل رسمی

ساعات بازدید: از ساعت 08:00 تا 20:00

هزینه بازدید: 5000 تومان برای گردشگران ایرانی و 50000 تومان برای گردشگران خارجی.

Photo by : Unknown

دیدنی های اطراف

موزه زینت الملک در فاصله 65 متری

مسجد نصیرالملک در فاصله 400 متری

امامزاده جلال الدین در فاصله 500 متری

مسجد خان در فاصله 850 متری

ویدیویی از باغ نارنجستان قوام شیراز

سخن آخر

شیراز دیدنی‌های بسیاری دارد و هر دم با شگفتی تازه‌ای روبه‌رویت می‌کند. این شهر مقصد دل انگیزی برای گذراندن اوقاتی پر از آرامش و لذت است پس حتما آن را در فهرست مقاصد سفر خود جای دهید و در سفر به این شهر بازدید از باغ نارنجستان قوام را فراموش نکنید.

اگر به بازدید از این باغ رفته اید تجربه‌های خود را با ما در میان بگذارید.

از جاذبه‌های دیگر این شهر برای‌مان بگویید و آنها را به دوستان کارناوالی خود معرفی کنید.

بی صبرانه منتظر دیدگاه‌های شما همراهان عزیز هستیم...

شما می‌توانید با عضویت در سایت کارناوال، تصاویر و نوشته‌های‌تان را در مورد سفر با دیگر دوستان به اشتراک بگذارید و آنها را در لحظات شیرین گشت و گذارتان شریک کنید:

ورود به صفحه کارناوالی شـــــــــــــو

نتیجه نقد و بررسی کارناوال

4.5

بررسی شده توسط بهاره فلاح

ارزش تاریخی(خوب) 4
ارزش معماری(عالی) 5
شرایط نگهداری و مرمت(خوب) 3.5
حال و هوای خوش(عالی) 5
تنوع و کیفیت امکانات(خوب) 4
زیبایی فضای مجموعه(عالی) 5
دسترسی به وسایل حمل‌و‌نقل عمومی(خوب) 4

نقاط قوت

  • کاربرد هفت هنر ایرانی در یک بنا
  • یکی از زیباترین باغ های ایرانی

نقاط ضعف

  • عدم مرمت به موقع ساختمان های جانبی

نقد و بررسی کاربران

میانگین امتیاز کاربران

از مجموع 7 رای

4.4

زوج

1

آیا بازدید از باغ نارنجستان قوام شیراز را به دیگران پیشنهاد می‌کنید؟
حال و هوای خوش(عالی) 4.8
تنوع و کیفیت امکانات(خوب) 4.4
زیبایی فضای مجموعه(عالی) 4.6
نحوه برخورد کارکنان(عالی) 4.6
دسترسی به وسایل حمل‌ونقل عمومی(خوب) 4.2

باغ نارنجستان قوام شیراز را دیده‌اید؟

تجربه و نظر خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

سوالی دارید؟

از کارشناسان و کاربران کارناوال بپرسید

جدیدترین نقد
حسن ظهوریان

حیاطی سبز و زیبا با درختان نخل و نارنج

4

ساختمانی پر نقش و نگار و واقعاً زیبا، دیوار ها سقف های چوبی نقاشی شده، درب های صدف کاری شده! و ایوان و اتاق آینه کاری شده ترکیب زیبایی از هنر مردمان پیشین هست که به خودشون و هنر ارزش فراوانی قائل بودن و چه آرامش بخش هست در چنین مکانی زیستن! طبقه زیر زمین هم موزه هست.

تجربه سفر حسن ظهوریان به باغ نارنجستان قوام شیراز

انتشار: 11 اسفند 1398

آیا این دیدگاه مفید بود؟
علی مرادی

5

باغ نارنجستان قوام از جمله باغ‌ها و بناهای زیبای شیراز است که می‌توانید با قدم زدن و بازدید در آن به سال‌های پیش بروید و از محیط زیبا و هنری آن لذت ببرید. این باغ که یادگاری از دوران قاجار است و در بین عامه مردم با عنوان باغ قوام شناخته می‌شود و به واسطه نام بنای درون آن به نارنجستان قوام نیز معروف شده است. در نارنجستان قوام رد پای هفت هنر ایرانی دیده می‌شود و گچ بری، نقاشی سنتی، آینه کاری، آجرکاری، حجاری، معرق کاری و منبت کاری در جای جای آن به زیبایی هر چه تمام‌تر در کنار باغی زیبا جلوه‌گر شده‌اند.

تجربه سفر علی مرادی به باغ نارنجستان قوام شیراز

انتشار: 11 اسفند 1398

آیا این دیدگاه مفید بود؟
javad

نارنجستان قوام یکی از خونه باغ های اصلی و زیبای شیرازه، تو اردیبهشت بوی بهارنارنج تو فضاش میپیچیه، آیینه کاری های زیبا و شاهنشین و ایوانش واقعا مثال زدنی، نارنجستان در دست دانشگاه شیراز است و باغ خیلی قشنگی داره که خیلی بهش میرسن. زیر ساختمون هم یه موزه کوچیک هست و داستان و عکسای زندگی خاندان قوام رو اونجا گذاشتن.

5

تجربه سفر javad به باغ نارنجستان قوام شیراز

انتشار: 11 اسفند 1398

آیا این دیدگاه مفید بود؟

پرسش و پاسخ

پرسش جدید

سمیرا منشازاده
پرسش:

ایا این باغ بازست

زينب شيرازی
در پاسخ به سمیرا منشازاده:

سلام دوست عزیز

بر اساس اعلام مسئولان در خبرگزاری های رسمی جاذبه های گردشگری شیراز بازگشایی شده اند و باغ نارنجستان هم پذیرای بازدیدکنندگان است.

انتشار: 15 خرداد 1399

انتشار: 14 خرداد 1399

آیا این دیدگاه مفید بود؟
مهرانگیز قهرمانی پور
پرسش:

سلام تلفن نقره فروشی داخل زیر زمین

سحر بحیرائی
در پاسخ به مهرانگیز قهرمانی پور:

سلام به شما همراه عزیز
با توجه به اینکه در حال حاضر مجموعه پاسخ گوی تماس ما نبود تلفن مجموعه را در اختیارتان قرار می دهیم تا بتوانید در فرصت دیگر  تماس بگیرید و کسب اطلاعات کنید.
تلفن: 07132224381

انتشار: 14 خرداد 1399

انتشار: 13 خرداد 1399

آیا این دیدگاه مفید بود؟

سوالات متداول

برای آشنایی با ساعت کار و هزینه دقیق ورودی باغ نارنجستان قوام، تنها کافی ست روی این لینک کلیک کنید و به منوی مسیر و هزینه بروید. 

شیراز شهر باغ های رویایی و افسانه ای ست و در دوره های مختلف، میزبان باغ های بسیار زیبایی بوده است. برای اینکه با تعدادی از این باغ های تماشایی مشهور آشنا شوید، به صفحه معرفی باغ های تاریخی شیراز در کارناوال بروید و یک تاریخ گردی جذاب را تجربه کنید. 

هتل زندیه و هتل پارسه تنها دو گزینه از هتل های نزدیک به باغ نارنجستان قوام در شیراز است، برای آشنایی با دیگر هتل های این شهر، به صفحه رزرو هتل های شیراز در کارناوال بروید و اطلاعات لازم در مورد آنها را به دست بیاورید. 

کلیه حقوق مادی و معنوی کارناوال برای شرکت کاروان سفر های هیرمان محفوظ است. استفاده از محتوای سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط امکان پذیر است.

FLIGHT TICKET