ویدیو HD
بهاره فلاح

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

20 مهر 1396

به روز رسانی

18 مهر 1397

خاک ایران زمین از دیرباز تا به امروز، اندیشمندان، شاعران و علمای بسیاری را پرورانده و حتا پس از مرگ نیز آنها را در آغوش کشیده است. هر یک از این بزرگان، آثاری بی مثال را از خود به جای گذاشته و آوازه شان حتا به فراتر از مرزها هم رسیده و شهرتی جهانی پیدا کرده اند. یکی از نام آشنا ترین این انسان های کم نظیر، حافظ است که شنیدن نامش برای همه ساکنان این سرزمین، یادآور عشق و عرفان و فرهنگ و ادب است و حس غرور را به بند بند وجودمان منتقل می کند.

این شاعر پرآوازه، همان کسی است که در بسیاری از اوقات برای دانستن حال و احوال مان، دیوانش را می گشاییم و شرح اوضاع روزگارمان را از او می خواهیم. شاید به نظر خودمان هیچ پاسخی از این اشعار دریافت نمی کنیم اما جلای روح و جانمان باعث می شود بارها و بارها این کار را تکرار کنیم و حتا در کهن ترین مراسم مان، همچون شب یلدا و نوروز، اشعار این شاعر را جزیی جدایی نشدنی بپنداریم.

امروز، بیستم مهر ماه، روز بزرگداشت حافظ است؛ شاعری گرانقدر که هر چقدر غبار کهنه‌گی بر اشعارش بنشیند باز هم در قلب فرهنگ و ادبیات این سرزمین جایگاهی والا دارد و گذر سال ها نمی تواند ذره ای از ارزش آن کم کند. به بهانه این روز می خواهیم آشنایی کوتاهی با این مرد بزرگ داشته باشیم و از برنامه های بزرگداشت وی بیشتر بدانیم.

با کارناوال همراه باشید...

ورورد به صفحه اختصاصی آشنایی با آرامگاه حافظ

Photo by : Unknown

بیستم مهر | روزی که تا ابد جاودانه است...

این روز از سال 1376 عنوان "روز بزرگداشت حافظ" را به دوش می کشد و برنامه ها و اتفاقات بسیاری را به خود می بیند. هر کس به نحوی تلاش می کند تا یاد این شاعر را جاودانه نگاه دارد و توجه مردم را به این امر جلب کند. نباید یادمان برود که وجود چنین بزرگمردانی در تاریخ سرزمین مان، امری است که نمی توان به سادگی از آن گذشت و باید به درستی یاد و آثار آنها را حفظ کرد.

شاعری که می تواند توجه غیر فارسی زبانان را نیز به خود جلب کند و به بهانه ای برای آشنایی آنها با زبان پارسی تبدیل شود، باید جایگاهی ویژه در قلب و جان مان داشته باشد و به خوبی از زحماتش قدردانی شود. شاید نامگذاری این روز برای همین باشد که نگاهی به تاریخ ادبیات خود داشته باشیم و بیشتر با یکی از مفاخر سرزمین مان آشنا شویم.

Photo by : Unknown

آشنایی با حافظ شیرازی | مرد فلسفه و عشق و عرفان

خواجه شمس الدین محمد بن بهاءالدّین محمد حافظ شیرازی متخلص به حافظ، در سال 727 هجری قمری چشم به جهان گشود و در عمر گرانبهایش به شاعر بزرگ سده ی هشتم ایران و یکی از سخنوران نامی جهان مبدل شد. وی که عناوین و القابی چون لسان‌الغیب، ترجمان الاسرار ، لسان‌العرفا و ناظم‌الاولیا را به خود اختصاص داد، در سال 792 هجری قمری از دنیا رفت و در شهر شیراز به خاک سپرده شد.

اطلاعات چندانی از خانواده و زندگی وی در دست نیست و اشعار حافظ می‌تواند تنها منبع موثق زندگی او باشد چرا که در آن مطالب اندکی از زندگی شخصی و خصوصی اش یافت می شود. بر اساس اشعار او و برخی منابع معتبر، وی در خانواده‌ای دارای سطح اقتصادی متوسط در جامعه زمان خویش به دنیا آمده و از آنجا که در نوجوانی قرآن را حفظ کرده، به حافظ شهرت یافته است.

حافظ در زمان حیاتش اشعار بسیاری را بیش‌تر به صورت غزل سرود و از خود کتابی را بر جای گذاشت که به دیوان غزلیات حافظ شهرت دارد. وی در سرودن اشعار و شیوه سخن پردازی از خواجوی کرمانی، شاعر بزرگ نیمه اول قرن هشتم، الهام گرفت و در نهایت به یکی از مهم ترین الگوها برای شاعران پس از خود تبدیل شد. در قرون هجدهم و نوزدهم میلادی بود که اشعار وی به زبان‌های اروپایی ترجمه شدند و نامش به محافل ادبی جهان غرب نیز راه پیدا کرد. در دنیای امروز بسیاری از ادیبان در سراسر جهان، نام حافظ را به خوبی می شناسند و در مطالعات شان از اشعار و نوشته های وی بهره بسیاری می برند. 

Photo by : Unknown

چرا بیستم مهرماه؟

در سال 1375 بود که اختصاص روزی از سال به حافظ و سعدی توسط کوروش کمالی سروستانی، پژوهشگر، زبان‌شناس و نویسنده آثار ادبی، مطرح شد. وی در آن زمان، ریاست بنیاد فارس شناسی را بر عهده داشت و برنامه هایی برای توسعه فرهنگی استان در نظر گرفته بود. پس از در میان گذاشتن این ایده با جمعی از ادیبان آن زمان، در نهایت در سال 1376، روز اول اردیبهشت ماه به سعدی و بیستم مهرماه به حافظ اختصاص یافت. این در حالی بود که پیش از این تصمیم، هیچ روزی در ایران به عنوان یک روز فرهنگی و به نام شاعر یا نویسنده ای خاص نامگذاری نشده بود.

در مورد روز سعدی که دلیل مشخص بود چرا که این شاعر بزرگ، گلستان و بوستان را در اردیبهشت ماه سروده و در ابتدای گلستان نیز از اردیبهشت یاد کرده است؛ اما در مورد اختصاص بیستم مهر ماه به روز حافظ دلایل خاصی وجود داشت؛ نخست آنکه امکان این نبود که هر دو روز حافظ و سعدی در فصل بهار باشد و آب و هوای نه چندان مناسب شیراز در دو فصل تابستان و زمستان هم این دو فصل را از گزینه ها حذف می کرد. به همین دلیل پاییز انتخاب شده چرا که آب و هوای شیراز در این فصل و به وی‍ژه مهر ماه شکلی بهاری به خود می گیرد.

تکرار زیاد کلمه مهر در اشعار حافظ نیز دلیل دیگری برای این انتخاب بود چرا که در دیوان این شاعر  فقط خود کلمه مهر و بدون مشتقاتش حدود  70 بار به کار رفته است. این کلمه به معانی مختلف از جمله محبت، خورشید و اشاره به جشن مهرگان نیز در این دیوان به چشم می خورد.

برای انتخاب روز، 20  بهترین عدد بود چرا که به خوبی در یاد می ماند و می تواند یک ارزش گذاری برای شعر حافظ هم تلقی شود. از سوی دیگر  در بیستم مهر ماه، مدت زمان قابل توجهی از آغاز به کار مدارس و دانشگاه ها گذشته و اذهان مردم مشغول اتفاقات شروع سال تحصیلی نمی باشد.

Photo by : Unknown

برنامه های روز بزرگداشت حافظ

از آنجایی که آرامگاه حافظ در شیراز قرار دارد، این شهر در بیستم مهر ماه اصلی ترین میزبان حافظ دوستان است و برنامه های متنوعی برای آنها تدارک می بیند؛ که از میان آنها می توان به برگزاری شب شعر، نمایش و رونمایی از دیوان‌های شعر حافظ، گل افشانی آرامگاه حافظ، نورافشانی و ... اشاره کرد.

امسال بیست و یکمین دوره بزرگداشت حافظ از ۱۹ مهرماه با عنوان «شاهد قدسی» و با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رییس سازمان میراث فرهنگی و استادان و پژوهشگران ادبیات فارسی در جوار آرامگاه این شاعر بزرگ برگزار می شود.

به مناسبت این روز، عضویت در کتابخانه‌های استان فارس رایگان است و بر اساس تصمیم اداره کل میراث فرهنگی استان فارس نیز بازدید از آرامگاه حافظیه در روز 20 مهرماه هزینه ای در بر ندارد.

Photo by : Amin Berenjkar
Photo by : Amin Berenjkar
Photo by : Amin Berenjkar

سخن آخر

افتخارات فرهنگی و ادبی ایران یکی دو تا نیستند و هر کدامشان ردای غرور را بر تن مان می نشانند و ما را غرق در لذت می کنند. حافظ تنها یکی از این بزرگان است که باید قدرش را بدانیم و سپاسگزار خدماتش به ادبیات این سرزمین باشیم.

اگر در شیراز حضور دارید، به وصف حال و هوای این شهر در این روز بپردازید و ما را در حال خوش آن سهیم کنید.

آیا از برنامه های روز بزرگداشت حافظ در شهرهای دیگر هم خبر دارید؟

چه قدر با این شاعر و غزلیاتش آشنا هستید؟

دیدگاه های خود را با ما به اشتراک بگذارید...

همراه ما باشید
عضویت در خبرنامه

کلیه حقوق مادی و معنوی برای کارناوال محفوظ است. استفاده از مطالب و تصاویر سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط کارناوال امکان پذیر است.