باغ ارم شیراز

شیراز، بلوار ارم، میدان ارم، خیابان ارم، نزدیکی مجموعه‌ دانشگاه شیراز

4.9

از 5 امتیاز

میانگین نظرات 9 کاربر

گالری تصاویر

مدت پیشنهادی بازدید

1 تا 2 ساعت

ساعت دسترسی

امروز یکشنبه 08:00 صبح تا 21:00

شماره تماس

هزینه اتباع ایرانی

5000 تومان

همه چیز درباره باغ ارم شیراز

چرا بازدید کنیم؟

نقد و بررسی کارناوال

کجاست؟

نقشه و مسیریابی

مردم چی گفتن؟

نظرات کاربران

سوالی دارید؟

پرسش و پاسخ

نقد و بررسی کارناوال

بهاره فلاح

نویسنده ارشد کارناوال

انتشار

30 دی 1398

به روز رسانی

31 خرداد 1399

معرفی /

باغ ارم شیراز | شاهکار ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو

صحبت از باغ ارم شیراز که به میان می‌آید، بوی بهارنارنج به مشام می‌رسد و حال خوش باغ ایرانی حس می شود. یکی از خاطره‌های سفر به شیراز همین گشت‌و‌گذار در باغ‌هاست. دیدن تعدادی عکس از باغ ارم هم کافیست تا وسوسه بازدید از این اثر به جان تان بیفتد و راهی شیراز شوید. کارناوال هم می‌خواهد به سوی این جاذبه برود، مروری بر تاریخچه باغ ارم داشته باشد و از معماری این اثر جهانی ایران برای‌تان بگوید. همراه ما باشید تا در سفر به شیراز یکی دیگر از جاذبه‌های مشهور ایران را بشناسید.

البته باغ ارم تنها یکی از ده‌ها جاذبه‌ای ست که در شهر بهارنارنج‌ها امکان بازدید از آن را دارید. اگر بخواهید در مورد دیگر دیدنی‌ها و تفریحات این شهر و اقامت در آن بدانید، می‌توانید وارد صفحه راهنمای سفر به شیراز شوید. اگر هم علاقه دارید همراه با تورها و گشت‌های شهری از جاذبه‌های مشهور شیراز و استان فارس دیدن کنید، سری به صفحه رزرو تورهای شیراز در کارناوال بزنید و تور مورد علاقه‌تان را انتخاب کنید. 

Photo by : Behnam Ershadi

چرا باغ ارم؟


  • باغ ارم یکی از 9 باغ ایرانی است که نامش در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. 
  • این باغ با فضای بسیار زیبا و دلنواز و امکاناتی مناسب، لحظاتی خوش را برای‌تان به ارمغان می آورد.
  • در این باغ فرصت پوشیدن لباس‌های سنتی و ثبت عکس یادگاری با آنها را دارید.
  • گیاهان این باغ در نوع خود بسیار دیدنی و کم نظیرند و بلندترین سرو شیراز هم در میان آنها قرار دارد.
  • تزئینات بنای این باغ مبهوت کننده هستند و ارزش بسیار زیادی از نظر هنری و معماری دارند.
Photo by : Mohammadjavad Dehghanpoor

آشنایی با باغ ارم | جلوه دلبرانه شیراز

در گوشه‌ای از شمال غرب شهر شیراز، باغ زیبایی خودنمایی می کند که در گذر سال‌ها، سرد و گرم روزگار را چشیده و پابرجا مانده است تا امروز بینندگانش را مسحور زیبایی‌های خود کند و به لحظات‌شان رنگی تازه ببخشد. نامش باغ ارم است که در فاصله کمی از کوه‌های شمالی شیراز (باباکوهی) قرار گرفته و در سمت جنوب آن رودخانه خشک شیراز دیده می شود که از شرق به غرب امتداد دارد.

این باغ یکی از زیباترین باغ‌های استان فارس و حتی کل کشور است که گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به سوی خود می کشاند و با داشتن درختان سر به فلک کشیده و گل‌های رز دلبری می کند و هر چشمی را به خود خیره می‌سازد.

ثبت ملی و جهانی باغ ارم

به سبب جلوه‌های منحصربه‌فرد باغ ارم شیراز و هنرنمایی بی‌نظیر معماران در آن، نام این باغ از تاریخ ۱۴ آبان ۱۳۵۳ به شماره ۱۰۱۳ در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد. این باغ یکی از 9 باغ ایرانی است که نامش در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و در تاریخ ۶ تیرماه ۱۳۹۰ در سی‌وپنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو به شماره ۱۳۷۲ در این فهرست به ثبت رسیده است. 

Photo by : Saeed Nazari

خوشگذرانی در باغ ارم

دیدن یک مکان تاریخی و بازدید از یکی از آثار جهانی ایران، تنها یکی از دلایلی است که می تواند شما را راهی باغ ارم کند. در این باغ امکانات و فرصت‌هایی وجود دارند که لذت سفر شما را چندین برابر می‌کنند:

قدم زدن در فضایی بهشتی: باغ ارم تلفیقی کم‌نظیر از تاریخ و طبیعت را پیش روی‌تان قرار می‌دهد؛ تلفیقی که باعث ایجاد فضایی بهشت‌گونه شده و هر کسی را عاشق خود می‌کند. با قدم زدن در این باغ، هر لحظه، جلوه‌ای خاص را خواهید دید که شما را به سوی خود می‌کشاند و غرق در لذت می‌کند. پس به بازدید کوتاه از ساختمان این باغ اکتفا نکنید و تا آنجا که می‌توانید در آن به گشت‌وگذار بپردازید.

پوشیدن لباس‌های سنتی: این باغ با فضای تاریخی خود، کاری می‌کند که هوس سفر به گذشته و همرنگ شدن با مردمان آن زمان به سرتان بزند و دل‌تان بخواهد غرق در فرهنگ زیبای این دیار شوید. در این باغ شما می‌توانید با پرداخت هزینه‌ای جداگانه، پوشیدن لباس‌های سنتی و قدیمی را نیز تجربه کنید و تصاویری به یادماندنی را به ثبت برسانید.

خرید از فروشگاه محصولات فرهنگی: در باغ ارم غرفه‌ای برای فروش محصولات مختلف از جمله محصولات فرهنگی، صنایع دستی و سوغات و ... وجود دارد که می‌تواند تجربه ای تازه از خرید را برای تان رقم بزند.

تجربیات خوشمزه: اگر ساعات گشت‌وگذارتان در باغ طولانی شد می‌توانید به سراغ خوشمزه‌هایی که در این مکان عرضه می‌شوند هم بروید. به طور حتم در این فضای زیبا، فالوده شیرازی بیش از هر چیزی می چسبد!  

Mohammadhadi Khosravi 
Mohammadhadi Khosravi 
Reza Ghaderi 

تاریخچه باغ ارم | گذر از دالان تاریخ

با وجود بررسی‌های فراوان، هنوز هم از تاریخ ساخت و بنیان‌گذار اولیه باغ ارم شیراز، اطلاعاتی در دست نیست؛ اما وجود نام این باغ در سفرنامه‌های مربوط به قرن دهم و یازدهم هجری حکایت از وجود آن در زمان‌های مذکور دارد. نشانه‌های دیگری نیز وجود این باغ را در دوره سلجوقیان و در تمام دوره آل اینجو (1) و آل مظفر (2) و گورکانیان (3) تایید می‌کنند؛ با توجه به حاکم بودن سیستم فئودالی (4) بر جامعه آن زمان، به احتمال زیاد، صاحبان و بانیان ایجاد این باغ ارزشمند، حاکمان وقت بوده‌اند. در این میان این احتمال مطرح است که اتابک قراچه که از طرف سنجر سلجوقی، حکومت فارس را بر عهده داشته، دستور احداث این باغ را داده است.

بعد از اتابک تا به قدرت رسیدن شاه شیخ ابواسحاق اینجو (5) که احتمالا باغ را در اختیار داشته، اطلاعاتی از نحوه مالکیت این باغ در دست نیست. این شاه در سال 720 خورشیدی بر تخت نشست و در سال 734 خورشیدی کشته شد.

احتمالا، آل مظفر پس از انقراض سلسله آل اینجو، مالکیت باغ را در دست گرفته و برخی شواهد نشان می‌دهند در عهد شاه منصور، آخرین پادشاه این خاندان که به دست گورکانیان به قتل رسید، باغ در نهایت شکوه و زیبایی بوده است.

آن گونه که از نوشته‌های جهانگردان برمی‌آید، این باغ از زمان صفویه به بعد آباد و باشکوه بوده و منابع تاریخی از سازندگی و به‌سازی آن در زمان زندیه و توسط کریم‌خان زند سخن می‌گویند. 

از اواخر دوره زندیه به مدت بیش از 75 سال باغ ارم در تصاحب سران ایل قشقایی قرار داشت. خاندانی به نام جانی خانِ قشقایی از دوره فتحعلی شاه قاجار با سمت ایلخانی و ایل بیگی بر ایل قشقایی فرمانروایی می‌کردند و ارم را به عنوان مقر فرمانروایی خود در شهر شیراز برگزیده بودند. جانی خان، نخستین ایلخان این خاندان و پسرش محمد قلی خان، عمارتی را در این باغ بنا نهادند و در نهایت شکوه ساخت آن را به پایان رساندند. در اوایل دوره قاجاریه، مالکان سابق باغ ارم که بعضی از سران ایل قشقایی بودند در گوشه‌ای از این باغ به خاک سپرده شدند؛ اما تا به امروز اثری از قبور آنها به دست نیامده است.

شواهد نشان می‌دهند که ساختمان عمارت این باغ تا دوره ناصرالدین شاه قاجار پابرجا بوده اما حاج نصیرالملک شیرازی باغ را از خاندان ایلخانی خریداری کرده و احتمالا با حفظ اساس ساختمان، عمارت فعلی موجود در باغ را بنا نهاده است. پس از درگذشت وی در حدود سال 1272 خورشیدی، تزئینات بنا و بعضی قسمت‌های نیمه کاره توسط ابوالقاسم خان نصیرالملک، داماد و خواهرزاده او، تکمیل می‌شود.

سرنوشت باغ ارم پس از مرگ ابوالقاسم خان نصیرالملک

پس از فوت ابوالقاسم خان نصیرالملک، باغ به فرزند وی می‌رسد و سپس به یکی از سران ایل قشقایی فروخته می‌شود. پس از چند سال، همسر آخرین شاه ایران، آن را خریداری کرد و برای مدت‌ها به عنوان کاخ پذیرایی در اختیار دانشگاه شیراز قرار گرفت. برخی نیز بر این باورند که این باغ توسط این حکومت مصادره شده است. به هر حال در این زمان، کم کم ساختمان باغ به علت عوامل طبیعی به صورت مخروبه درآمد و دیوارهای باغ نیز در معرض تخریب قرار گرفت. در سال‌های 1350 - 1345 خورشیدی، باغ ارم با اعتبار واگذاری از طرف سازمان برنامه و بودجه و زیر نظر مسئولان وقت دانشگاه، تعمیر و مرمت شد.

به جای دیوار باغ، یک دیوار کوتاه سنگی با نرده آهنی در اطراف آن احداث کردند و تزیینات قسمت های مختلف آن مرمت شد. علاوه بر این تعمیرات، زمین وسیعی به آن افزوده شد. آینه‌کاری و نقاشی‌های جالب رنگ و روغن سقف اتاق‌ها و ایوان‌ها نیز مورد مرمت قرار گرفتند و محوطه باغ که به صورت مخروبه‌ای درآمده بود، با بازسازی، طرح اصلی خود را بازیافت. کاشی‌کاری نمای جرزها نیز که فروریخته بود دوباره با حفظ سبک اولیه در محل مورد نظر نصب شد.

 در حال حاضر دانشگاه شیراز، باغ و دانشکده کشاورزی، باغ گیاه‌شناسی آن را در اختیار دارند و ساختمان باغ در اختیار دانشکده حقوق است. 

پاورقی


1- خانواده‌ای سلطنتی در دوره مغولان که در سده هشتم قمری در فارس حکومت می‌کردند.

2- سلسله‌ای که در قرن هشتم هجری بیشتر بر جنوب ایران و گاه بر تمام ایران بزرگ به جز خراسان حکومت می‌کرد.

3- امپراتوری بزرگی است که به‌دست نوادگان امیر تیمور ایجاد شد و در بخش بزرگی از شبه قاره هند شامل کشورهای امروزی هند، پاکستان، بنگلادش و بخش‌هایی از افغانستان امروزی فرمانروایی کرد.

4- نظام ارباب - رعیتی

5- مشهورترین و واپسین فرمانروای آل اینجو که در اواخر ایلخانان بر فارس و اصفهان فرمانروایی می کرد و هم عصر حافظ بود.

Photo by : Unknown

معماری باغ ارم

درهای ورودی باغ ارم به سمت شمال و بلوار ارم قرار دارد و ضلع کوچکتر به سمت غرب و بلوار آسیاب سه‌تایی است. این دو ضلع باغ در گذشته به صورت چینه‌گِلی (دیوار گلی) بوده و امروز پیچ‌های امین‌الدوله و اناری (1) نرده‌های آن را به حضور خود مزین کرده‌اند. اضلاع دیگر باغ نیز به خانه‌های مسکونی و باغ‌های دیگری محدود می‌شود.

گذرگاه‌های باغ

در میانه باغ، گذرگاه اصلی آن وجود دارد که از غرب به شرق کشیده شده است. این گذرگاه از مقابل ساختمان و استخر بزرگ آغاز شده و تا انتهای باغ امتداد دارد. 

محور وسیع دیگری با جهت شمالی جنوبی در وسط باغ قرار دارد که گذرگاه اصلی را قطع می‌کند. علاوه بر این دو گذرگاه عریض، گذرگاه‌های دیگری هم به موازات این دو، در تمام قسمت‌های باغ احداث شده‌اند.

جهت شیب زمین در باغ، از غرب به سوی شرق است و شیب زیاد زمین موجب شده تا معماران تدبیری بیندیشند و در قسمت هایی از گذرگاه های اصلی و فرعی باغ و در محل تقسیم آب به جوی های متعدد پله هایی را ایجاد کنند. 

پاورقی


1- گونه‌هایی از گیاهان گلدار چندساله

Aboozar Deghat 

سیستم آبرسانی 

قسمت عمده این آب همچون بیشتر باغ‌های شیراز از قناتی به نام نهر اعظم می آید.  آب در حوضخانه می‌گردد و بعد از گردش در حوضچه، در اطراف استخر بزرگ و جوی های گذرگاه‌های باغ به جریان می افتد تا درختان و گیاهان را سیراب سازد. علاوه بر این سیستم گردش آب، دو حلقه چاه عمیق نیز در باغ حفر شده تا آب مورد نیاز برای آبیاری گیاهان تامین شود.

استخر باغ

استخر باغ با 335 متر مربع مساحت در جلوی عمارت اصلی قرار دارد و احتمالا ساخت آن به دوره جانی خان ایلخانی باز می گردد. در چهار گوشه این استخر، چهار نخل فونیکس (ققنوس) بسیار بلند و زیبا به چشم می خورند.

 

Amin Berenjkar 

ساختمان‌های باغ ارم

در ادامه در مورد ساختمان‌هایی که در باغ ارم دیده می‌شوند صحبت می‌کنیم:

عمارت اصلی باغ ارم | بنایی منحصربه‌فرد در ایران

عمارت اصلی باغ ارم را می‌توان نمونه نسبتا کاملی از ساختمان‌های اواسط دوره قاجاریه دانست که ویژگی‌های موجود در آن همچون سایر بناهای هم‌دوره خود، پیروی از اصول معماری زندیه و صفویه را نشان می‌دهند؛ حتی نقوش کاشی‌های نمای عمارت نیز کاملا از تصاویر روی دیوارهای یکی از عمارات عهد صفویه تقلید شده‌اند.

این ساختمان از سه طبقه با تزئینات فراوان و بام شیروانی تشکیل شده و سازنده آن، حاجی محمد حسن، معمار شیرازی، است. عمارت اصلی باغ ارم رو به مشرق ساخته شده و زیبایی معماری، نقاشی‌های رنگ و روغن، حجاری نقوش ازاره (1) سنگی، کاشی‌کاری و گچ‌بری، پنجره‌های مشبک آهنی، پیشانی ساختمان، ستون‌های سنگی و درهای چوبی نفیس و منبت‌کاری‌ شده آن شاهکار صنعت و هنر دوره قاجاریه به شمار می‌رود. نکته قابل توجه دیگر این بنا درهای آن هستند که از چوب ساج تهیه شده و به همین دلیل با گذشت سال‌ها هنوز سالم باقی مانده و شکل اصلی خود را حفظ کرده‌اند.

نمای ساختمان و تزئینات چشمگیر آن

آنچه که در ابتدا هر چشمی را به خود خیره می‌کند کاشی‌های هفت‌رنگ نمای عمارت هستند که به زیبایی و ظرافت در کنار هم چیده شده‌اند و طرح‌ها و مناظر بدیعی در آنها خودنمایی می‌کنند. معماری بنای نارنجستان قوام شیراز نیز، شباهت هایی به این بنا دارد و تزئینات داخلی آن نیز اعم از گچبری‌ها و نقاشی‌های چشم‌نواز دیوار و سقف، دارای شباهت‌های بسیاری با عمارت باغ ارم هستند.

در حاشیه پنجره‌های نمای غربی عمارت، کاشی‌های هفت رنگ با نقوش گوناگون شاهان و سربازان هخامنشی و گل‌ها و مناظر باغ‌ها و کوشک‌ها به چشم می‌خورد. در نهایت، این نقش داریوش هخامنشی و شکار آهویی توسط پلنگ است که چشم شما را به خود خیره می‌سازد.

دو طبقه بالایی بنا دارای ستون‌‌هایی هستند که از تخت جمشید الهام گرفته شده‌ و زیبایی و شکوه آن را در ذهن تداعی می‌کنند. در پیشانی بنا، دو نیم‌‌دایره در دو طرف به چشم می‌خورد و یک تابلوی بزرگ هم دیده می‌شود که از ۳ هلال روی هم تشکیل شده که در اصطلاح معماران فارس، به سنتوری شهرت دارند. این هلال‌ها دارای سه تابلوی بزرگ و دو تابلوی کوچک کاشی‌کاری با کاشی‌های لعاب‌دار رنگی هستند و تصاویری از ناصرالدین شاه قاجار، داستان‌هایی از فردوسی و نظامی و ادبیات کهن فارسی و قصه‌های مذهبی را به نمایش گذاشته‌اند.

در بزرگترین هلالی، نقش ناصرالدین شاه سوار بر اسب سفید دیده می‌شود در حالی که نیم‌تاجی در جلوی کلاه او نقش بسته است. سپس سه نقش دیگر از داستان‌های فردوسی و نظامی از جمله سلیمان و ملکه سبا، رستم پهلوان، خسروشیرین و یوسف و زلیخا به چشم می‌خورد.

در هلالی‌های کوچکتر مردی در حال نبرد با هلاهل نقاشی شده که نمونه‌ای تحریف شده از نقش درگاه شرقی کاخ صدستون تخت جمشید است. همچنین آهویی نیز در چنگال پلنگ بر زمینه اسلیمی نقش شده است که در اصطلاح معماران محلی فارس به آن نقش گرفت و گیر گفته می شود.

متاسفانه به دلیل ممنوعیت بازدید از داخل ساختمان، تصویری از آن در دست نیست اما در ادامه توصیفاتی از فضای داخلی عمارت را به شما ارائه می دهیم.

پاورقی


1- قسمتی از دیوار اتاق یا ایوان که از کف طاقچه تا روی زمین است.

Pouyan Ansari 
M.reza Dehdari 
Pouyan Ansari Rad 

1- تالار حوضخانه 

طبقه زیرین بنا که هم‌سطح زمین واقع شده، سردابه و محلی برای استراحت در روزهای گرم تابستان بوده و تالار حوضخانه در آن تعبیه شده است.این تالار، آب نمایی را در خود دارد و نهر آبی نیز از وسط آن می گذرد که در ادامه به استخر بزرگی در جلوی عمارت می رسد و در وسط این تالار یک ستون سنگی حجاری شده قرار دارد. کاشی های معرق و هفت رنگ، سقف و دیوارهای حوضخانه را پوشانده و آن را به یکی از بهترین نمونه های هنر کاشی کاری در دوره قاجاریه تبدیل کرده اند. این کاشی ها به شکلی ظریف در کنار یکدیگر قرار دارند و تصاویر زیبایی از شکارگاه ها و مناظر طبیعت و داستان خسرو و شیرین و نقوش دیگر را نمایش می دهند. 

Photo by : Moe Chavoshi

2- طبقه دوم

در طبقه دوم در وسط ساختمان، ایوانی بزرگ با دو ستون بلند و سقف مسطح دیده می شود و در پشت آن یک سالن بزرگ قرار دارد. در جلوی این ایوان زیبا دو ستون سنگی یکپارچه بلند واقع شده و نقش سرستون های آن را تصویر مردانی با لباس های دوره قاجاریه و گل و بوته هایی به صورت قرینه تشکیل می دهد. ایوان دو ستونی باغ ارم به سبب دارا بودن تزیینات گچ بری زیبا بر دیوارهای سه طرف آن، در میان ساختمان های دوره قاجاریه در شیراز و نسبت به بناهای مشابه دارای امتیاز خاصی است. پیشانی این ایوان و اطراف مزین به یکی از جالب ترین کاشی‌کاری‌های دوره قاجاریه است که از آن به عنوان نمونه ای منحصر به فرد یاد می شود و نمونه آن را نمی توان در سایر بناهای دوره قاجاریه دید.

در دو سوی این ایوان بزرگ و باشکوه، دو ایوان کوچک قرار دارد که هرکدام دارای دو ستون سنگی یکپارچه کوچک هستند و پشت آنها ارسی ها و درک هایی (1) به چشم می خورند. در ضلع جنوبی این طبقه و دقیقا در بالای آشپزخانه طبقه زیرین یک آشپزخانه وسیع دیگر و به همان اندازه وجود دارد.

در پای این ایوان، سه پنجره آهنی دیده می‌شود که قدیمی هستند و از زمان احداث ساختمان برجای مانده اند. دو پنجره آهنی طرفین، قرینه یکدیگرند و پنجره وسط دارای اندازه بزرگتری است. این پنجره ها در ورودی سردابه قرار گرفته اند و از نمونه های جالب پنجره های دوره قاجاریه به شمار می روند. 

پاورقی


1- آن قسمت از ارسی که مانند کشو بالا و پایین می رود.

Photo by : Sara kf

3- طبقه سوم

در وسط طبقه سوم یک سالن بزرگ مشابه سالن طبقه دوم دیده می شود که پنجره هایش به ایوان اصلی باز می شوند. 3 اتاق و یک سالن بزرگ دیگر نیز در این طبقه ساخته شده است و همانند طبقه دوم دو ایوان در دو طرف و درست در بالای ایوان های طبقه پایین قرار دارند.

سقف دو سالن این طبقه، با تیرهای چوبی و تخته های منظم پوشیده شده و با نقاشی های زیبا و نفیسی مزین شده اند. در این نقاشی ها گل و بوته و طرح های اسلیمی و تابلوهای متعدد از شکارگاه ها و چهره زنان و تصاویری از قصرهایی به سبک اروپایی به چشم می خورد. این نقوش یکی از شواهدی است که نشان می دهد هنر ظریف نقاشی روی سقف یا به قول اهل فن، مَرجُوَک، در دوره قاجاریه در شهر شیراز کاملا رایج بوده است.

Photo by : Amin Berenjkar

سایر بناهای باغ ارم

اندرون: در پشت ساختمان اصلی یعنی در سمت غرب باغ، عمارت و محوطه اندرون دیده می‌شود که دارای دو سالن و پنج اتاق است. در این محوطه درهایی برای رفت و آمد به ساختمان وجود دارد و در ضلع غربی آن عمارتی یک طبقه دیده می‌شود که از سطح محوطه اندرون بلندتر است. بالای پیشانی عمارت اندرون نیز همچون عمارت اصلی، دارای هلالی کاشی‌کاری است که همزمان با کاشی‌کاری های هلالی‌های عمارت اصلی باغ انجام گرفته و متعلق به دوره قاجاریه است. در دو سوی اتاق وسطی و در زیر هلالی‌ها نیز دو ستون آجری واقع شده که کاشی‌کاری‌های معرق زیبایی دارد. امروزه درِ اندرون به طرف گلستان گل رز باز می‌شود. در قسمت جلوی درِ ورودیِ اندرون نیز، یک چهارضلعی دیده می‌شود که در اطراف آن طاقچه‌هایی ایجاد کرده‌اند و اصطلاحا به آن غلام‌نشین می‌گویند.

بد نیست بدانید با توجه به توسعه باغ و اضافه شدن زمین‌های زیادی در قسمت غربی به باغ ارم، عمارت اصلی و اتاق‌های باربند قدیم و ساختمان اندرون و محوطه محصور آن به صورت یک مجموعه در وسط قرار گرفته‌اند. 

شرق باغ: در کنار درب ورودی شرقی باغ نیز دو اتاق قرار دارد که برای سکونت نگهبانان و خدمه ایجاد شده‌اند.

بخش اداری: درست چسبیده به عمارت اصلی، مجموعه‌ای از هشت اتاق قرار دارد که در سال‌های اخیر مرمت شده و امروزه به عنوان واحد سرپرستی و امور اداری باغ از آنها استفاده می‌شود. 

Photo by : Elham Pourhossein

موزه سنگ و گوهر دریای نور

در عمارت اصلی باغ ارم، موزه‌ای با نام سنگ و گوهر دریای نور وجود دارد که بیش از 140 نوع سنگ و گوهر تزئینی کمیاب و قیمتی در آن به نمایش درآمده است.

این موزه در سال 1390 آغاز به کار کرده و آثار به نمایش درآمده در آن از ایران و نقاط مختلف جهان هستند.

مسیر دسترسی به باغ ارم شیراز

 آدرس: استان فارس، شهر شیراز، بلوار ارم، میدان ارم، خیابان ارم، نزدیکی مجموعه‌ دانشگاه شیراز

 اگر قصد استفاده از وسایل نقلیه عمومی را دارید می‌توانید از راه‌های زیر استفاده کنید:

مترو: با پیاده شدن در ایستگاه نمازی و حدود 10 دقیقه پیاده‌روی و پشت سرگذاشتن میدان دانشجو و میدان ارم به باغ می‌رسید.

اتوبوس: با استفاده از اتوبوس‌های خطوط میدان کلبه - میدان ارم و بلوار نارنجستان - میدان نمازی و پیاده شدن در ایستگاه میدان ارم می‌توانید خودتان را به باغ برسانید.

ساعت و هزینه بازدید از باغ ارم شیراز

زمان بازدید: همه روزه به جز ایام سوگواری شامل تاسوعا و عاشورای حسینی، ۲۱ رمضان شهادت امام علی، ۲۸ صفر رحلت پیامبر، ۱۴ خرداد رحلت امام خمینی، ۲۵ شوال شهادت امام جعفر صادق

ساعت بازدید: از 08:00 تا 21:00

بهای بلیت: 5000 تومان برای اتباع ایرانی و 50000 تومان برای اتباع خارجی

Photo by : Reza Ghaderi

دیدنی‌های اطراف

در سفر به شیراز، علاوه بر باغ ارم می‌توانید از جاذبه‌های دیگر هم بازدید کنید. در اینجا به تعدادی از دیدنی‌های شهر و فاصله‌شان از باغ ارم اشاره می‌کنیم:

بازار، مسجد و حمام وکیل | 4.3 کیلومتر

باغ جهان نما | 4.5 کیلومتر

مسجد نصیرالملک | 4.9 کیلومتر

آرامگاه حافظ | 5.3 کیلومتر

البته همان طور که می دانید شما در شهر شیراز به گستره وسیعی از دیدنی ها و تفریحات دسترسی دارید و می توانید به غیر از جاذبه های گردشگری و تفریحی پیشنهاد شده در این بخش، با ورود به صفحه دیدنی ها و تفریحات شیراز، اطلاعات مفیدی در مورد هر کدام از آنها به دست بیاورید. 

Ramin Rahmani Nejad 
Omid Bornei 

نظر گردشگران خارجی درباره باغ ارم

باغ ارم یکی از آثار جهانی ایران است و به همین دلیل گردشگران خارجی، بازدید از آن را در برنامه سفر خود به ایران می گنجانند. در اینجا سری به وبسایت تریپ ادوایزر می زنیم و نظر برخی گردشگران را در مورد این جاذبه می خوانیم:

گردشگر ایرلندی | تاریخ بازدید شهریور 98

باغ زیبا

یکی دیگر از نمونه‌های چشم‌گیر باغ‌های ایرانی؛ گرچه من در بهترین حالت و زمان، این باغ را ندیدم.

گردشگری از بریتانیا | تاریخ بازدید شهریور 98

باغ ناامید کننده بود اما ساختمان در اوج شکوه

زمانی که به بازدید از این باغ رفتیم، بهترین زمان سال برای بازدید نبود. بنابراین بسیاری از گیاهان زمان گل‌دهی خود را پشت سر گذاشته بودند. گلخانه‌ها و موزه نیز ناامید کننده بودند. علائم راهنما در بعضی جاها خوب بود؛ اما در برخی دیگر کمبودشان احساس می‌شد. با این حال، نمای ساختمان بسیار چشمگیر تزئین شده بود. من دوست دارم در سایر فصول این باغ را ببینم؛ فکر می‌کنم جلوه رنگارنگ‌تری در انتظارم باشد. 

گردشگر ویتنامی | تاریخ بازدید فروردین 98

باغ ایرانی

احتمالا تماشایی‌ترین باغ شیراز که باید حتما از آن دیدن کنید. ممکن است جمعیت در آنجا زیاد باشد؛ اما باغ بسیار گسترده است.

Photo by : Ahmadreza Maddah | Borna News

گیاهان باغ | ارم، میزبان بلندترین سروناز شیراز

تنوع گیاهی در باغ ارم، بسیار بالاست و گیاهان بسیاری از اقصی نقاط جهان در آن به چشم می‌خورند؛ به شکلی که باغ به شکل یک نمایشگاه از انواع گل‌ها و گیاهان به نظر می‌رسد و با انواع گل‌های زینتی و گونه‌های گیاهی، به عنوان باغ گیاه‌شناسی دانشگاه شیراز برای گسترش آموزش و پژوهش علوم گیاهی استفاده می‌شود.

جالب ترین قسمت باغ، گذرگاهی است که از شرق به غرب در وسط باغ احداث شده و در دو طرف آن درختان سرو به چشم می‌خورند. در میان این درختان، سرو بلند قامتی با 35 متر ارتفاع و هزاران سال قدمت وجود دارد که از دور توجه هر کسی را به خود جلب می‌کند. این درخت، بلندترین سرو شیراز است که به علت موزون بودن آن را سروناز می خوانند. در پای این درخت، تاکی تنومند و کهن وجود دارد که شاخه‌های آن از پای تا سر درخت را در آغوش گرفته و جلوه‌ای خاص به آن بخشیده‌اند.

از درختان که بگذریم، گیاهان تزیینی نیز جلوه‌ای دیگر به باغ داده و انبوه گل‌های رز، لباسی بهشتی را به آن پوشانده اند. گلستانی از گل‌های رز در ضلع غرب و شمال غربی باغ وجود دارد که از نظر تنوع و تعدد انواع گل رز در کشور ما بی‌نظیر و در کشورهای همجوار و آسیا کم‌نظیر است و در آن نزدیک به 200 گونه رز را می‌ببینید. 

Elham Pourhossein 
Elham Pourhossein 
Elham Pourhossein 

دلیل نامگذاری باغ ارم

آنچه که باعث شده تا نام این باغ را ارم بگذارند، عمارت و باغی بزرگ است که به فرمان شداد پسر عماد، فرمانروای عربستان جنوبی، به منظور رقابت با بهشت بنا شد.

وی با شنیدن وصف بهشت تصمیم گرفت که باغ‌ها و کاخ‌هایی را برای شبیه‌سازی آن بسازد و دستور داد تا طلا و زبرجد و یاقوت فراهم کنند و صد نفر مهندس که با هر کدام هزار کارگر کار می‌کرد، را به کار گماشت. او در دمشق یا اسکندریه و یا در یمن، بین صنعا و حضر موت، شهر یا باغی بهشت‌گونه ساخت. هنگامی که می‌خواست با لشکریانش وارد آن بهشت شود، همگی آنها در نزدیکی شهر هلاک شدند و بهشت او هم به دلیلی نامعلوم در اعماق زمین فرو رفت.

قرابت لفظی ارم و آرم باعث شد تا برخی مفسرین ارم را با آرامیان مرتبط بدانند و بگویند که شهر دمشق همان شهر ارم است پس به یادگار آن بهشت که مانندش ساخته نشده و داستانش نیز در تاریخ عبرتی برای مردمان شده است، بوستان‌ها و گلستان‌های زیادی به نام ارم خوانده شدند که باغ ارم شیراز هم یکی از آنهاست.

Photo by : Ali Bahadori

کتیبه‌های باغ ارم

همان گونه که گفتیم چهره ای که امروزه از باغ ارم دیده می شود، اثری از دوره ناصرالدین شاه قاجار به شمار می‌رود و ساختمان فعلی آن توسط مرحوم نصیرالملک بنا شده است. به همین سبب چند کتیبه سنگی در نقاط مختلف باغ از نصیرالملک باقی‌مانده و اولین آنها از سنگ مرمر است که در بالای سر در ورودی شمال شرقی باغ نصب شده است. کاشی کاری این سردر، منحصر به چند کتیبه و چند قطعه کاشی کاری است ولی از نظر فرم ساختمان از نمونه‌های منحصر به فرد به شمار می رود. در بالا و در پیشانی این سردر کتیبه‌ای به خط نستعلیق بر روی کاشی معرق نصب شده و بر روی آن این عبارت به چشم می خورد: 

نصر من الله و فتح قریب

در زیر این کتیبه، کتیبه ای از سنگ مرمر لیمویی رنگ قرار دارد که در ابتدای آن عبارت شریفه " بسم الله الرحمن الرحیم" به چشم می خورد و سپس این بیت شعر با خط نستعلیق بر روی آن نوشته شده است:

از وزیر شه نصیرالملک راددائمش باغ ارم آباد باد

تاریخ کتیبه مذکور مربوط به دوره سلطنت مظفرالدین شاه قاجار و زمان حکمرانی نصیرالملک بر فارس است. در دو سوی درب، دو طاق نما به چشم می خورد که در بالای هر کدام یک کتیبه کاشی کاری وجود دارد. کتیبه‌های کاشی کاری دو طرف درب با خط نستعلیق و زمینه سورمه‌ای است و نوشته آن آیه‌ای از قرآن مجید می باشد که به صورت معرق نگاشته شده است.

ازاره ستون های جلوی عمارت اصلی از سنگ های یکپارچه موسوم به گندمک که بیش از دو متر بلندی دارد پوشیده شده است. این ستون های سنگی هشت عدد هستند و روی شش عدد از آنها کتیبه هایی دیده می شود که بر روی آنها اشعاری از سعدی، حافظ و شوریده شیرازی به طور برجسته به چشم می خورد. دو ستون دیگر نیز مزین به نقش مردی با کلاه و لباس عشایری می باشند. به نظر می رسد که در گذشته نقش و نگارهایی بر روی 6 کتیبه بوده اما استاد باشی حجار آنها را محو کرده و اشعاری را به خط نستعلیق بر روی آنها کنده است.

علاوه بر این کتیبه ها، شش کتیبه سنگی دیگر نیز در نمای شرقی ساختمان به صورت ازاره وجود دارند که همه آنها با خط نستعلیق نَقر و بر نمای جرزهای طبقه اول نصب شده اند. دو کتیبه در زیر ایوان دو ستونی سمت راست و دو کتیبه در زیر ایوان دو ستونی بزرگ و دو کتیبه دیگر زیر ایوان دو ستونی سمت چپ نصب شده و در آخر تمامی آنها تاریخ‌های مختلف و نام نصیرالملک به چشم می خورد. به ترتیب از سمت راست به چپ به بررسی این کتیبه ها می پردازیم:

ایوان سمت راست

در اولین کتیبه در پای ستون سمت راست این ایوان عبارت علینقی الشریف عمل استاد باشی حجار ۱۳۳۹ دیده می شود و اشعاری از مرحوم فصیح الملک شوریده شیرازی بر آن نقش بسته است.

کتیبه دوم در پای ستون سمت چپ است و در آن اشعاری از شوریده شیرازی، شاعر معروف دوره قاجاریه به چشم می خورد.

ایوان دوستونی بزرگ

کتیبه بعدی در زیر ستون بعدی که متعلق به ایوان بزرگ است قرار دارد و سرباز دوره هخامنشی را در حالی که در یک دست نیزه و در یک دست دیگر او گرزی قرار دارد، نشان می دهد. تلاش شده تا کلاه این سرباز به فرم نیزه داران تخت جمشید حجاری شود اما آنچه که دیده می شود، کلاهی ساده است و هیچگونه تزییناتی ندارد.

این کتیبه دو طرف ایوان قرینه سازی شده است و با آنکه تقلیدی از نقوش برجسته تخت جمشید به شمار می رود، باز هم جذابیت و فرم زیبای نقوش برجسته ی نیزه داران پارسی تخت جمشید را ندارد. این کتیبه دارای اشعاری به خط نستعلیق نیز هست و بیت اول اشعار آن به تاریخ بنای ساختمان اشاره دارد.

کتیبه بعدی همچون کتیبه سمت راست ایوان است و یک سرباز هخامنشی را نشان می‌دهد که به همان فرم نقش برجسته حجاری شده است. تاریخ این کتیبه به سال ۱۳۳۹ و اشعار آن از فصیح الملک شوریده شیرازی هستند. در این کتیبه تاریخ رمضان المبارک ۱۳۱۵ نیز دیده می‌شود که مربوط به تعمیرات بنا در دوره مظفرالدین شاه قاجار است.

ایوان سمت چپ

در آخر کتیبه پنجم عبارت "حسب مستطاب اجل اشرف آقای نصیرالملک " آمده است و کتیبه ششم که در سمت چپ و پای ایوان جنوبی نصب شده، چنین خوانده می‌شود:

خادم اهل بشارت خان بنده درگه نصیرالملک ۱۳۴۰

به طور کلی می توان گفت که کتیبه‌های مذکور مربوط به تعمیراتی است که به تدریج در این بنای با ارزش صورت گرفته و آن را از خطر نابودی نجات داده است.

حوضخانه

علاوه بر این کتیبه ها، دو تخته سنگ آهکی نقش دار نیز در این قسمت و در دو طرف حوضخانه وجود دارد که پنجره ای آهنی در میان آنهاست. بر روی این دو قطعه سنگ، تصویر مردی با نیزه ای در دست نقش بسته که نقشی تحریفی و تقلیدی از نقوش دوره هخامنشی در تخت جمشید با خصوصیات و لباس و کلاه یک مرد عشایری جنوب است.

سخن آخر

حضور نام یکی از باغ‌های ایرانی در فهرست جهانی یونسکو حکایت از ارزش بالای این آثار در نزد جهانیان دارد. بازدید از این آثار تجربه‌ای متفاوت را برای‎تان رقم می‌زند پس حتما آنها را در برنامه‌ریزی‌هایتان برای سفر بگنجانید. حال اگر در برنامه‌ریزی سفر خود به شیراز برای انتخاب محل اقامت مناسب از میان گزینه‌های مختلف به مشکل خوردید اصلا نگران نباشید، چرا که در کارناوال می‌توانید اقامتگاه‌های مختلف را بر اساس قیمت، ستاره هتل، امکانات و ... فیلتر و دسته بندی کنید. پس اگر در سفرهای‌تان اهل اقامت در هتل هستید بدون معطلی سری به صفحه رزرو هتل های شیراز بزنید و هتل مورد علاقه‌تان را انتخاب کنید. اگر هم به دنبال تجربه اقامتی لوکس در شیراز هستید می‌توانید وارد صفحه هتل های پنج ستاره شیراز شوید و به بررسی شرایط این هتل‌ها بپردازید. سوئیت‌ها هم گزینه دیگری برای اقامت در شهر بهارنارنج ها هستند، برای اینکه در مورد شرایط رزرو، قیمت و امکانات آنها بدانید تنها کافی ست سری به صفحه اجاره سوئیت در شیراز بزنید. 

همچنین شما می‌توانید با عضویت در سایت کارناوال، تصاویر و نوشته‌های‌تان را در مورد سفر با دیگر دوستان به اشتراک بگذارید و آنها را در لحظات شیرین گشت و گذارتان شریک کنید:

ورود به صفحه کارناوالی شـــــــــــــو

نتیجه نقد و بررسی کارناوال

4.9

بررسی شده توسط بهاره فلاح

ارزش تاریخی(عالی) 4.5
ارزش معماری(عالی) 5
حال و هوای خوش(عالی) 5
زیبایی فضای مجموعه(عالی) 5
دسترسی به وسایل حمل‌و‌نقل عمومی(عالی) 5

نقاط قوت

  • یکی از آثار جهانی ایران
  • دسترسی خوب به وسایل حمل و نقل عمومی
  • فضایی آرامش بخش و زیبا
  • امکان عکسبرداری با لباس سنتی

نقاط ضعف

  • ندارد

نقد و بررسی کاربران

میانگین امتیاز کاربران

از مجموع 9 رای

4.9

خانواده

3

دوستان

3

زوج

4

آیا بازدید از باغ ارم شیراز را به دیگران پیشنهاد می‌کنید؟
حال و هوای خوش(عالی) 4.9
زیبایی فضای مجموعه(عالی) 4.7
نحوه برخورد کارکنان(عالی) 4.9
دسترسی به وسایل حمل‌ونقل عمومی(عالی) 4.9

باغ ارم شیراز را دیده‌اید؟

تجربه و نظر خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

سوالی دارید؟

از کارشناسان و کاربران کارناوال بپرسید

جدیدترین نقد
شیراز راز

هر ساختمان تاریخی یک رمز دار که آرم های بالا ساختمان است اگر شیرخورشید باشه مشخص زمان ساخت در کدام حکومت باغ ارم ساخت شد در انترنت جستجوی کنید رمز های حکومتی در ساختمان های تاریخی و فرهنگی موجود است

انتشار: 17 شهریور 1399

آیا این دیدگاه مفید بود؟
علی کرهانی

5

جانم شیراز زیباییم

سفر با همسر, دوستان, خانواده
تجربه سفر علی کرهانی به باغ ارم شیراز

انتشار: 26 بهمن 1398

آیا این دیدگاه مفید بود؟
vafaee

5

خیلی زیباست .شیراز همه جاش قشنگه

سفر با همسر
تجربه سفر vafaee به باغ ارم شیراز

انتشار: 20 بهمن 1398

آیا این دیدگاه مفید بود؟

پرسش و پاسخ

پرسش جدید

کاربر مهمان
پرسش:

سلام ،از چه تاریخی باغ بازگشایی میشه؟بعد از سفید شدن وضعیت شیراز؟

کاربر مهمان
در پاسخ به کاربر مهمان :

سلام باغ آرم چه سالی به وجود آمد

انتشار: 13 تیر 1399

بهاره فلاح
در پاسخ به کاربر مهمان :

سلام دوست عزیز

همان طور که در بخش تاریخچه بیان شده است، با وجود بررسی‌های فراوان، هنوز هم از تاریخ ساخت و بنیان‌گذار اولیه باغ ارم شیراز، اطلاعاتی در دست نیست؛ اما وجود نام این باغ در سفرنامه‌های مربوط به قرن دهم و یازدهم هجری حکایت از وجود آن در زمان‌های مذکور دارد. می توانید به طور مفصل در این باره و درباره سیر تحول این باغ در دوره های مختلف در بخش تاریخچه این مطلب بخوانید.

انتشار: 14 تیر 1399

بهاره فلاح
در پاسخ به کاربر مهمان :

سلام دوست عزیز

هنوز اطلاعیه ای از سوی ستاد ملی مبارزه با کرونا صادر نشده است و زمان بازگشایی مشخص نیست.

انتشار: 22 اردیبهشت 1399

انتشار: 21 اردیبهشت 1399

آیا این دیدگاه مفید بود؟

سوالات متداول

برای آشنایی با ساعت کار و هزینه دقیق باغ ارم شیراز، تنها کافی ست سری به صفحه معرفی باغ ارم در کارناوال بزنید و به بخش مسیر و هزینه بروید. 

اگر دوست دارید با 9 باغ ثبت جهانی ایران در فهرست یونسکو آشنا شوید و می خواهید به طور کامل در مورد بخش های مختلف، تاریخچه، ساعت کار و هزینه ورودی آنها بدانید، روی این لینک کلیک کنید. 

 

برای آشنایی با گزینه های مختلف اقامتی در شهر شیراز و به دست آوردن اطلاعات لازم در مورد امکانات، قیمت، آخرین تخفیف ها و شرایط رزرو آنلاین آنها، تنها کافی ست سری به صفحه اقامت در شیراز کارناوال بزنید. 

کلیه حقوق مادی و معنوی کارناوال برای شرکت کاروان سفر های هیرمان محفوظ است. استفاده از محتوای سایت تنها در صورت پذیرش شرایط و ضوابط امکان پذیر است.

FLIGHT TICKET